В.А. Каллаурдың Қазақстанның ортағасырлық қалаларын локализациялауға қосқан үлесі

29 12

Авторлар

  • Mels Bakhtybayev Университет Ахмеда Ясави

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.47526/3136-9650.321

Кілт сөздер:

қалашық, баламалау, археологиялық ескерткіштер, Сығанақ, Қаратөбе, Құмиян, Мейрам, Аққорған, Балапантөбе

Аңдатпа

    V khode issledovaniy V.A. Kallaura, aktivnogo chlena Turkestanskogo kruzhka lyubiteley arkheologii, bylo obnaruzheno mnozhestvo arkheologicheskikh pamyatnikov (gorodov i poseleniy). V stat'ye rassmatrivayetsya problema lokalizatsii etikh gorodov na osnove dannykh, upomyanutykh v srednevekovykh tekstakh. Vyvody Kallaura po lokalizatsii gorodov proanalizirovany i sopostavleny s nedavnimi issledovaniyami. Yego vklad v izucheniye istoriko-topograficheskikh voprosov regiona byl sushchestvennym. Srednevekovyye goroda i poseleniya, raspolozhennyye v yuzhnoy chasti Kazakhstana, issledovalis' na protyazhenii poslednikh sta let s izucheniyem nakhodok novykh arkheologicheskikh materialov i zapisey. Uchenyye vposledstvii ispol'zovali vyvody V.A. Kallaura otnositel'no karavannogo puti. Krome togo, on ostavil znachitel'nyye dannyye, kasayushchiyesya istorii i topografii srednego i nizhnego techeniya reki Syrdar'ya.           850   Археология әуесқойлары Түркістан үйірмесінің белсенді мүшесі В.А. Каллаурдың зерттеуі барысында көптеген археологиялық орындар (қалалар мен қоныстар) табылды. Бұл мақалада ортағасырлық жазба деректер негізінде бұл қалалардың орналасу мәселесі қарастырылады. Каллаурдың қалалардың орналасуы туралы тұжырымдары талданып, соңғы зерттеулермен салыстырылады. Оның аймақтың тарихи және топографиялық мәселелерін зерттеуге қосқан үлесі айтарлықтай болды. Оңтүстік Қазақстанда орналасқан ортағасырлық қалалар мен қоныстар соңғы жүз жыл ішінде зерттеліп, жаңа археологиялық олжалар мен жазбалар қарастырылды. Кейіннен ғалымдар В.А. Каллаурдың керуен жолына қатысты тұжырымдарын пайдаланды. Сонымен қатар, ол Сырдария өзенінің орта және төменгі ағысының тарихы мен топографиясына қатысты маңызды деректер қалдырды.

Әдебиеттер тізімі

Ageyeva, Patsevich, 1958 - Ageyeva E.I., Patsevich G.I. (1958). Iz istorii osedlyih poseleniy i gorodov Yuzhnogo Kazahstana [From History of Sedentary Settlements and Cities of the Southern Kazakhstan]. Treatises of the Institution of History, Archeology and Ethnography. vol. 5. Arheologiya. Otdelnyiy ottisk. 215 p. [in Russian]

Akishev, Baypakov, Erzakovich, 1972 - Akishev K.A., Baypakov K.M., Erzakovich L.B. (1972). Drevniy Otrar (topografiya, stratigrafiya, perspektivyi) [Ancient Otrar (Typograhy, Stratigraphy, Perspectives]. Nauka Kaz SSR, Alma-Ata. 256 p. [in Russian]

Archeological Map of Kazakhstan, 1960 - Arheologicheskaya karta Kazahstana (1960). [Archeological Map of Kazakhstan]. Reestr. Akademii nauk Kazahskoy SSR, Alma-Ata. 485 p. [in Russian]

Baitanaev, 2004 - Baitanaev B.A. (2004). A.A. Divaev – ocherk jizni i deyatelnosti. [Divaev - an outline of life and work]. Shimkent. Almaty. 260 p. [in Russian]

Baypakov, 1977 - Baypakov K.M. (1977). O lokalizatsii srednevekovyih gorodov Yuzhnogo Kazahstana [On Localization of the Medieval Cities of the South Kazakhstan]. Arheologicheskie issledovaniya v Otrare (Archeological studies in Otrar). Pp. 87-92. [in Russian]

Baypakov, 1981 - Baypakov K.M. (1981). Tipologiya srednevekovih gorodisch Yujnogo Kazahstana i Semirechya (VI - nachalo XIII v.) [Typology of medieval settlements of South Kazakhstan and Semirechye (6th - early 13th century)]. Izvestiya Akademii nauk Kazahskoi SSR. Seriya obschestvennih nauk. № 3. Pp. 26-34. [in Russian]

Baypakov, 1986 - Baypakov K.M. (1986). Srednevekovaya gorodskaya kultura Yujnogo Kazahstana i Semirechya (VI – nach. XIII vv.) [Medieval urban culture of South Kazakhstan and Semirechye (VI - early XIII centuries)]. Alma-Ata. 255 p. [in Russian]

Arheologicheskie issledovaniya v Otrare [Archeological studies in Otrar]. Pp. 87-92. [in Russian]

Baypakov, 2005 - Baypakov K.M. (2005). Qazaqstanning ezhelgi qalalari [Kazakhstan’s Ancient Cities]. Qazaqstan balalar entsiklopedyiasi [Kazakhstan Children Encyclopaedia]. Almaty. 316 p. [in Kazakh]

Baypakov,2007 - Baypakov K.M. (2007). Oguzyi, turkmenyi i seldzhuki v gorodah Zhetyisu i Yuzhnogo Kazahstana [Oghuzes, Turkmens and Seldjuks in the cities of Zhetisu and the South Kazakhstan]. Izvestiya NAN RK 1. Pp. 52. [in Russian]

Baypakov, Voyakin, 2010 - Baypakov K.M., Voyakin D.A. (2010). Arheologicheskie issledovaniya gorodischa Dzhan-kala v Priarale [Archeological Studies of the Township Dzhan-kala in the Aral]. Izvestiya NAN RK. Seriya obschestv. nauk 1. Pp.115. [in Russian]

Bartold, 1963 - Bartold V.V. (1963). Turkestan v epohu mongolskogo nashestviya [Turkestan in the Epoch of Mongolian Invasion]. In 9 vol-s. vol. 1. Moscow. Pp. 234-235. [in Russian]

Bakhtybayev, 2013 - Bakhtybayev M.M. (2013). Arheologyia auesqoilary Turkistan uiyrmesining hattamalary [Reports of Turkestan Circle for the Amateurs of Archeology]. Turkologyia journal 3-4 (65-66). Pp. 93-99. [in Kazakh]

Bakhtybayev, 2020 - Bakhtybayev M.M. (2020). Arheologiya aueskoilari Tүrkіstan үirmecіnіn Aulieata uezіnde atkargan zertteulerі [Activities of the Turkestan section of archeology amateurs in Auliyaatinsky county]. Al-Farabi atindagy Қazakh Ulttyk universitetі Habarshi. Tarih seriyasi. №2(97). Almaty. Pp. 212-226. [in Kazakh]

Vakturskaya, 1974 - Vakturskaya N.N. (1974). Novyie dannyie o gorodische Asanas. Etnografiya etnologiya Sredney Azii [New Data on the Asanas township. Ethnography and Ethnology of the Central Asia]. Moscow. Pp. 127-132. [in Russian]

Zholdasbayev, Zhetibayev, Bahtybayev, Murgabayev, 2016 - Zholdasbayev S.ZH., Zhetibayev K.M., Bahtybayev M.M., Murgabayev S.S. (2016). Syghanaq zhadigerleri [Syghanaq Artefacts]. Turkestan. 182 p. [in Kazakh]

Kallaur, 1900 a - Kallaur V.A. (1900 a). Drevnie goroda Saganak (Sunak), Ashnas ili Eshnas (Asanas) I drugie v Perovskom Uyezde, razrushennyie Chingis-hanom v 1219 godu [The Ancient Cities of Saganak (Sunak), Ashnas or Eshnas (Asanas) and Others in the Perovsk Uyezd, Destroyed by Genghis Khan in 1219]. PTKLA, V. Tashkent. Pp. 6-16. [in Russian]

Kallaur, 1900 b - Kallaur V.A. (1900 b). O sledah drevnyago goroda “Dzhent” v nizoviyah reki Syr-Daria [On the Traces of the Ancient City “Zhent” in the lower reaches of the Syr Darya River]. PTKLA, V, Tipo-litogr. torg. doma F. i G. Br. Kamenskie, Tashkent. Pp. 78-89. [in Russian]

Kallaur, 1901 - Kallaur V.A. (1901). Drevnie goroda, kreposti i kurganyi po reke Syr Darya, v vostochnoy chasti Perovskogo Uyezda [Ancient Cities, Fortresses and Curgans along the Syr Darya River, in the Eastern Part of the Perovsk Uyezd]. PTKLA, VI. Tashkent. Pp. 69-78. [in Russian]

Kallaur, 1903 - Kallaur V.A. (1903). Drevnie goroda i seleniya (razvalinyi) v Perovskom Uyezde v doline rr. Syr-Dari i Yanyi-dari [Ancient Cities and Villages (Ruins) in the Perovsk Uyezd in the Valley of the Rivers Syr Darya and Yana-Darya]. PTKLA, VIII. Tashkent. Pp. 59-69. [in Russian]

Kallaur, 1904 - Kallaur V.A. (1904). Razvalinyi drevnih krepostey po r. Yanyi-Dare [Ruins of Ancient fortresses along the River Yana-Darya]. PTKLA, IX. Tashkent. Pp. 56-59. [in Russian]

Lunin, 1958 - Lunin B.V. (1958). Iz istorii russkogo vostokovedeniya i arheologii v Turkestane. Turkestanskii krujok lyubitelei arheologii (1895-1917 gg.) [From the history of Russian oriental studies and archeology in Turkestan. Turkestan circle of archeology amateurs (1895-1917)]. Tashkent. 1958. – 320 p.

Castanère, 2007 - Castanère I.A. (2007). Drevnosti kirgizskih stepey i Orenburgskogo kraya [Antiquities of the Kirghiz Steppes and the Orenburg Region]. Almaty. 516 p. [in Russian]

Mami, 2007 - Mami T. 2007. Keyingi orta ghasyrdaghy Aral ongirining qalalary (XIII-XVIII gg) [(Cities along the Aral region in the Later Medieval Ages (the 13-18th centuries]. Qyzylorda. 252 p. [in Kazakh]

Otkryitie 1895 - Otkryitie Turkestanskogo kruzhka lyubiteley arheologii 11 dekabrya 1895 g. (1895). [Opening of the Turkestan Circle for the Amateurs of Archeology on December 11, 1895.]. Tashkent. 16 p. [in Russian]

Corpus of Monuments, 1994 - Svod pamyatnikov istorii i kulturi Kazahstana. Yujno_Kazahstanskaya oblast (1994). [Corpus of Monuments of Histary and Culture of Kazakhstan. South Kazakhstan region]. T.1. Alma-Ata. 368 p.

Corpus of Monuments, 2007 – Svod pamyatnikov istorii I kulturyi Respubliki Kazakhstan. Kyzylordinskaya oblast (2007). [Corpus of Monuments of Histary and Culture of Kazakhstan. Kyzylorda oblast]. Almaty. 376 p. [in Russian]

Tolstov, 1962 - Tolstov S.P. (1962). Po drevnim deltam Oksa i Yaksarta [On the ancient deltas of Oks and Yaksart]. – Vostochnaya literature. Moscow. 324 p. [in Russian]

Turadilov, 2007 - Turadilov M.U. (2007). Arheologicheskaya deyatelnost V.A. Kallaura [Archaeological activity of V.A. Kallaura]. Avtoref. diss. na sois. uchen. step. kand. istor. nauk. – Almaty. 30 p. [in Russian]

Yakubovskiy, 1929 - Yakubovskiy A.Yu. (1929). Razvalinyi Sygnaka (Sugnaka) [Ruins of Sygnak (Sugnak]. Soobscheniya Gosuderstvennoy Akademii nauk materialnoy kulturyi [Reports of the State Academy of Science of Material Culture]. vol. 11. Pp. 123-159. [in Russian]

Жүктеулер

Жарияланды

2026-06-30

Журналдың саны

Бөлім

Мақалалар