ЖОҒАРҒЫ ЕРТІС ӨҢІРІНІҢ СОҢҒЫ ТЕМІР ДӘУІРІ ЖЕРЛЕУ ЕСКЕРТКІШТЕРІ ЖАЙЛЫ ТАҒЫ БІР ПІКІР
25 17
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3136-9650.395Кілт сөздер:
Құлажаорға мәдениеті, ертіс алабы, соңғы темір дәуірі ескерткіштері, кезеңделу мәселесі, типологиясы, матералды мәдениеті, далалық археологиялық зерттеулер.Аңдатпа
Мақала ертіс өзенің Қазақстан аумағынан бастау алатын жеріндегі ерте темір дәуірінң соңғы кезеңіне жататын ерекше мәдени жерлеу орындарына арналған. Мақалада Кеңес дәуірі тұсындағы зерттеулермен жаңа зерттеулерді салыстыра отырып жерлеу орындарындаға мәдени дәстүр алмасудың тұрғындардың этникалық құрам өзгерістерінің жайлы ғалымдардың ғылыми тұжырымдары айтылады. Қазақстанның аумағындағы Ертіс бойындағы археологиялық ескерткіштердің археологиялық сипаттамасы, типалогиясы мен этномәдени контекті қарастырылады. Археологиялық зерттеу қазба жұмыстары нәтижесінде айқындалған археологиялық матералдар (жерлеу құрлысының сәулеті, қыш ыдыстар, қару-жарақ және әшекей) бұйымдар кешенді талдау негізгі аймақтық ерекшеліктерін бөліп көрсету. Ғылыми жұмыстың негізгі мақсаты ғалымдардың ғылыми тұжырымдамасын негізе ала отырып аймақтағы соңғы темір дәуірі Құлажорға мәдениеті және т.б. ескерткіштердің тарихи-мәдени маңызын айқындау.
Әдебиеттер тізімі
Айтқали А.К., Жунисханов А.С., Каирмагамбетов А.М., Ахметов М.Г., Рахманкулов Е.Ж. (2014). Материалы IV Международной научной конференции «Кадырбаевские чтения-2014» Актобе, С. 151–155.
Айткали А.К., Курмангалиев А.К., Ержанова А.Е., Каримбаева З.Р. (2025). Курган позднесакского времени из Восточной Сарыарки // Сибирские исторические исследования. – Томск, С. 189–208.
Арсланова Ф.Х. (1968-1969). Отчет (предварительный) об археологической практике студентов 1-го курса исторического факультета // Архив ИА КН МОН РК. – Опись 2. С. 13–18.
Омаров Ғ.Қ. (2010). Алтай-Тарбағатай аралығындағы ерте темір дәуірінің археологиялық ескерткіштері (кезеңделуі, мерзімделуі және мәдени атрибуциясы) / Тар. ғыл. канд.... дисс. – Алматы, Б. 87-94.
Оңғар А. (2010). Ерте темір дәуіріндегі Қазақ Алтайы мен Жетісу тұрғындарының жерлеу ғұрпы / Тар. ғыл. канд.... дисс. – Алматы, Б. 57-67
Самашев З.С. (1987). Памятники кулажургинского типа // Археологические памятники в зоне затопления Шульбинской ГЭС. – Алма-Ата: Наука, С. 95–115.
Самашев З.С., Васютин А.С., Ермолаева А.С. и др. (1988). Отчет об археологических исследованиях на территории Восточно-Казахстанской области // Архив ИА КН МОН РК. – Фонд 11. – Д. № 2177.
Тишкин А.А., Горбунов В.В. (2006). Горный Алтай в хуннуское время: культурно-хронологический анализ археологических материалов // Российская археология.№ 3. С. 31–41.
Ткачев А.А. Отчет: полевые археологические исследования в Верхнем Прииртышье в 1992–1993 гг. // Архив ИА КН МОН РК. – Опись 2. Д. № 2424. С. 8–13.
Ткачев А.А., Дубровский В.А. (1996). Погребение воина кулажоргинской культуры // Сохранение и изучение культурного наследия Алтайского края: материалы научно-практической конференции. Барнаул,С. 141–146.
Толеубаев Ә. .Т. (1999). Ертедегі үйсіндердің Тарбағатайдың теріскейіндегі ескерткіштері // ҚазМУ Хабаршысы. Тарих сериясы. № 12. Алматы, С. 23-35
Төлеубаев Ә.Т., Жуматаев Р.С., Шагирбаев М.С. (2017). Шілікті IV қорымындағы №7 обаның қазбасы нәтижесі // «Қазақстан мен іргелес елдердің тарихи-мәдени мұрасын зерттеудегі заманауи әдістер мен тұрғылар» атты «ІХ Оразбаев оқулары» халықаралық ғылыми-әдістемелік конференция материалдары / Жауапты ред. Ғ.Қ. Омаров. – 1 бөлім. – Алматы: Қазақ университеті, 337 Б.
Төлеубаев А.Т. (1999). Ертедегі үйсіндердің Тарбағатайдың теріскейіндегі ескерткіштері // ҚазМУ Хабаршысы. Тарих сериясы.№ 12. Алматы. С. 23–35.
Черников С.С. (1949). Древняя металлургия и горное дело Западного Алтая. – Алма-Ата: Наука,112 С.
Черников С.С. (1948). Отчет о работах Восточно-Казахстанской экспедиции // Известия АН Казахской ССР. Серия археологическая. Вып. 3. Алма-Ата: Изд-во АН Казахской ССР, 1951. № 108. С. 64–81.
Черников С.С. (1948). Предварительный отчет о работе Восточно-Казахстанской экспедиции в // Архив ИА КН МОН РК. Ф. 11.Оп. 2. Д. 120. – С. 6.
Aitkali, A. K., Zhuniskhanov, A. S., Kairmagambetov, A. M., Akhmetov, M. G., & Rakhmankulov, Ye. Zh. (2014). Materials of the IV International Scientific Conference "Kadyrbayev Readings-2014". Aktobe, pp. 151–155.
Aitkali, A. K., Kurmangaliyev, A. K., Yerzhanova, A. Ye., & Karimbayeva, Z. R. (2025). Late Saka period kurgan from Eastern Saryarka. Siberian Historical Research. Tomsk, pp. 189–208.
Arslanova, F. Kh. (1968–1969). Report (preliminary) on the archaeological internship of 1st-year students of the Faculty of History. Archive of the A.Kh. Margulan Institute of Archaeology of the CS MES RK, Inventory 2, pp. 13–18.
Omarov, G. K. (2010). Early Iron Age archaeological sites in the Altai-Tarbagatai region (periodization, dating, and cultural attribution) [Candidate of Historical Sciences dissertation]. Almaty, pp. 87–94.
Onggar, A. (2010). Burial rites of the population of Kazakh Altai and Zhetysu in the Early Iron Age [Candidate of Historical Sciences dissertation]. Almaty, pp. 57–67.
Samashev, Z. S. (1987). Kulazhurga-type sites. In Archaeological Sites in the Inundation Zone of the Shulbinsk Hydroelectric Power Station. Alma-Ata: Nauka, pp. 95–115.
Samashev, Z. S., Vasyutin, A. S., Yermolayeva, A. S., et al. (1988). Report on archaeological research in the territory of the East Kazakhstan Region. Archive of the A.Kh. Margulan Institute of Archaeology of the CS MES RK, Fund 11, File No. 2177.
Tishkin, A. A., & Gorbunov, V. V. (2006). Gorny Altai in the Xiongnu period: Cultural and chronological analysis of archaeological materials. Russian Archaeology, (3), pp. 31–41.
Tkachev, A. A. Report: Field archaeological research in the Upper Irtysh Region in 1992–1993. Archive of the A.Kh. Margulan Institute of Archaeology of the CS MES RK, Inventory 2, File No. 2424, pp. 8–13.
Tkachev, A. A., & Dubrovsky, V. A. (1996). Burial of a warrior of the Kulazhurga culture. In Preservation and Study of the Cultural Heritage of the Altai Krai: Proceedings of the Scientific and Practical Conference. Barnaul, pp. 141–146.
Toleubayev, A. T. (1999). Sites of the early Wusun in northern Tarbagatai. KazNU Bulletin. History Series, (12), Almaty, pp. 23–25.
Toleubayev, A. T., Zhumatayev, R. S., & Shagirbayev, M. S. (2017). Excavation results of Kurgan No. 7 at the Shilikti IV burial ground. In G. K. Omarov (Ed.), Materials of the IX International Scientific and Methodological Conference "IX Orazbayev Readings": "Modern Methods and Approaches in the Study of Historical and Cultural Heritage of Kazakhstan and Adjacent Countries" (Part 1, p. 337). Almaty: Kazakh University.
Toleubayev, A. T. (1999). Sites of the early Wusun in northern Tarbagatai. KazNU Bulletin. History Series, (12), Almaty, pp. 23–35.
Chernikov, S. S. (1949). Ancient Metallurgy and Mining of Western Altai. Alma-Ata: Nauka, 112 p.
Chernikov, S. S. (1948). Report on the work of the East Kazakhstan Expedition. News of the Academy of Sciences of the Kazakh SSR. Archaeological Series, (108), Iss. 3 (1951), Alma-Ata: Publishing House of the Academy of Sciences of the Kazakh SSR, pp. 64–81.
Chernikov, S. S. (1948). Preliminary report on the work of the East Kazakhstan Expedition. Archive of the A.Kh. Margulan Institute of Archaeology of the CS MES RK, Fund 11, Inventory 2, File 120, p. 6.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Turan Archaeology
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
