УПОТРЕБЛЕНИЕ В КАЗАХСКОМ ЯЗЫКЕ НЕКОТОРЫХ ГЛАГОЛОВ ИЗ «ДИВАНА» ЮНУСА ЭМРЕ, НЕ ИСПОЛЬЗУЕМЫХ В ТУРЕЦКОМ ЛИТЕРАТУРНОМ ЯЗЫКЕ: ФОНОСЕМАНТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ

Авторы

  • С. УТЕБЕКОВ Международный казахско-турецкий университет имени Ходжи Ахмеда Ясави

DOI:

https://doi.org/10.47526/3107-3085.345

Ключевые слова:

Юнус Эмре, «Диван», турецкий литературный язык, архаизмы, глаголы, фоносемантика.

Аннотация

В статье проводится фонетико-семантический анализ употребления в казахском языке ряда глаголов, встречающихся в «Диване» Юнуса Эмре и вышедших из употребления в современном литературном турецком языке. Несмотря на то что многие глаголы в процессе исторического развития языка были утрачены литературной нормой, известно, что часть из них продолжает функционировать в местных анатолийских диалектах и других тюркских языках. Данное обстоятельство имеет особое значение с точки зрения выявления исторической глубины огузо-кыпчакской языковой преемственности.

В ходе исследования было идентифицировано более двадцати таких глаголов, включая balkı-, bayı-, döy-, eyit-, köy-/göy-, köyne-, kuç-, obrıl-, ör(i) tur-, öt-, sağın-, sın-, şeş-, talbın-, tam-, tayın-, toylа-, üt-/ut-, yel-, yort-, yoyıl- и др. Установлено, что значительная часть этих глаголов активно функционирует в казахском языке, при этом в ряде случаев семантика и сфера употребления получили дальнейшее развитие.

Результаты исследования свидетельствуют о существовании глубокой исторической преемственности между языком Юнуса Эмре и современным казахским языком, а многие глаголы, считающиеся архаизмами в турецком литературном языке, сохранились в казахском языке, отражая древние пласты тюркской языковой истории. Таким образом, исследование способствует переосмыслению исторического словарного состава и характера взаимосвязей тюркских языков.

Библиографические ссылки

1. Шaнский Н. Лексикология современного русского языкa. – Москвa: Высшaя школa, 1973. - 330 с.

2. Тереховa С. Лингводидaктические проблемы исследовaния устaревшей лексики // Русскaя Филология. №1-2/46, 2012. – С. 59-64.

3. Хасенов Ә. Тіл білімі. – Астана: Ердәулет, 2007. – 184 б.

4. Филин Ф. Образование языка восточных славян. – Москва: Академий Наук СССР, 1962. – 298 с.

5. Aksan D. Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2015. – 244 s.

6. Akar A. Eski Türkçeden Oğuzcaya Saklantılar // Köktürk Yazısının Okunuşunun 125. Yılında Orhun’dan Anadolu’ya Uluslararası Türkoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Ulanbator: Kesit Yayınları, 2018. C. 1. – S. 25-31.

7. Akar A. Batı Anadolu Ağızlarında Eski Türkçe Bir Saklantı: öñgürü // Cumhuriyetimiz 100. Yılında 6. Uluslararası Türkiye Türkçesi Ağız Araştırmaları Çalıştayı Bildirileri. – Ulanbator: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2023. – S. 149-156.

8. Gemalmaz E. Yunus Emre’nin Şiirlerindeki Dil Özellikleri // Yunus Emre Sempozyumu Bildirileri, 15-16 Ekim. Erzurum, 1991. – S. 1-6.

9. Akar A. Türkiye Türkçesinin Kuruluşu ve Yunus Emre // Türk Yurdu Dergisi. – 2012. – Sayı: 297. – S. 58-61.

10. Köprülü M.F. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. – Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1976. – 470 s.

11. Gölpınarlı A. Yunus Emre’de Öz Türkçe Kelimeler // Türkiyat Mecmuası. – 1934. – Sayı: 4. – S. 265-280.

12. Masala A. Yunus Emre’de İnsan Sevgisi // Çağrı Dergisi. – 1971. – Sayı: 165. – S. 12-18.

13. Caferoğlu A. Yunus Emre’de Arkaik Unsurlar // Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. – 1972. – Sayı: 10. – S. 1-10.

14. Özgür C. Yunus Emre’nin Kullandığı Farklı İki Türkçe // Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. – 2001. – Cilt II. Sayı: 1. – S. 91-103.

15. Akdemir Y. Yunus Emre’de Kelime Kadrosu // Turkish Studies. – 2013. – №8/9. – S. 429-458.

16. Dede B. Yunus Emre’nin Eserlerinin Tahlili. Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, 1990. – 493 s.

17. Tatçı M. Yûnus Emre Dîvânı. Yayımlanmış Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1990. – 1308 s.

18. Datlı D. Risaletü’n-Nushiye’deki Arkaik Kelimelerin Tespiti ve Kelime Türlerine Göre Sınıflandırılması // Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. – Eskişehir, 2014. – S. 639-659

19. Cin A., Vasif B. Yunus Emre’nin Risaletü’n-Nushiyye’si ve Divan’ı Üzerine Yeni Bir İnceleme. Mediterranean Journal Of Humanities. Sayı: III/2, 2013. S. 53-69.

20. Abdullayef A. Z. Yunus Emre ve Azerbaycan Dili // Türk Dili Aylık Dil Dergisi. – 1991. C. II, №480. – S. 500-506.

21. Yıldırım Z., Aghatabai Sh. Yunus Emre’nin Söz Hazinesinde Türkmen Türkçesinin Yansımaları // 9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildiriler Kitabı, 13-16 Eylül. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 2022. – S. 1213-1220.

22. Kurmanbaiulı Sh. ve Marlen A. Abay, Yunus Emre ve Ahmet Yesevi’nin dilindeki Türk Lehçeleri Arası Dilsel Özellikler // Türk Kültürü ve Hacı Baktaş Veli Araştırma Dergisi. Sayı: 105, 2023. – S. 313-333.

23. Atalay B. Divanü Lûgat-it-Türk. – Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. C. IV. 1986. – 887 s.

24. Yıldız O. Şeyyād Hamza. Yūsuf u Zelîhā. – Ankara: Akçağ Yayınları, 2008. – 579 s.

25. Yekbaş H. Sehî Bey Divânı. İstanbul: Kitabevi, 2010. – 383 s.

26. Caferoğlu A. Ebu Hayyan Kitâb Al-İdrâk Li Lisân Al-Atrâk. – İstanbul: Evkaf, 1931. – 353 s.

27. Türkçe Sözlük. 10. Baskı. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2005. – 2224 s.

28. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. II. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

29. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 2 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 742 б.

30. Türkmence-Türkçe Sözlük. Haz. Talat Tekin, Mehmet Ölmez vd. – Ankara: Şafak Matbaacılık, 1995. – 725 s.

31. Ercilasun A.B. Kutadgu Bilig Grameri (Fiil). – Ankara: Gazi Üniversitesi, 1984. – 254 s.

32. Battal A. İbni Mühennâ Lûgati. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1997. – 105 s.

33. Yüce N. Mukaddimetü’l-Edeb. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 227 s.

34. Caferoğlu A. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. – Ankara: Türk Dil Kurumu, 2011. – 332 s.

35. Eckmann J. Çağatayca El Kitabı. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2017. – 288 s.

36. Eraslan K. Eski Uygur Türkçesi Grameri. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2012. – 664 s.

37. Toparlı R., Vural H., Karaatlı R. Kıpçak Türkçesi Sözlüğü. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007. – 338 s.

38. Paçacıoğlu B. VII-XVI. Yüzyıllar Arasında Sözcük Dağarcığı. – İstanbul: Kesit Yayınları, 2016. – 816 s.

39. Vámbéry H. Ćagataischen Sprache. – Leipzig: F.A.Brakhaus, 1867. – 533 s.

40. Özdemir H. Sehî Bey Divanı Örneğinden Hareketle Klasik Türk Edebiyatında Eskil Yapılar. – Konya: Kömen Yayınları, 2013. – 99 s.

41. Azәrbaycan Dilinin İzahlı Lüğәti. C. I. – Bakı: Şәrq-Qәrb, 2006. – 712 s.

42. Гaркaвец A. Кыпчaкское Письменное нaследие. т. ІІІ. Aлмaты: Бaур Кaсеaн, 2010. – 1084 б.

43. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 14 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 795 б.

44. Tekin T. Orhun Türkçesi Grameri. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2016. – 273 s.

45. Eckmann J. Nehcü’l Ferādîs. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2014. – 1392 s.

46. Mansuroğlu M. Sultan Veled’in Türkçe Manzumeleri. – İstanbul: Pulhan Matbaası, 1958. – 206 s.

47. Özkan M. Mahmûd b. Kādî-i Manyâs Gülistan Tercüması. Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 479 s.

48. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. I. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

49. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. V. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

50. Türkmen Diliniň Düşündirişli Sözlügi. C. II. – Aşgabat: Ylym, 2015. – 368 s.

51. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. VI. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

52. Севортян Э. Етимологический словaрь тюрских языков. Глaсные. – Москвa: Издaтельство Нaукa, 1974. – 768 с.

53. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 1 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 747 б.

54. Eraslan K. Mevlâna Sekkâkî. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1999. – 686 s.

55. Севортян Э. Етимологический словaрь тюрских языков. К/Қ Глaсные. – Москвa: Издaтельство Нaукa, 1997. – 362 с.

56. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 15 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 825 б.

57. Özyaşamış S. Eski Türkiye Türkçesinin Deyimler Sözlüğü. – İstanbul: DBY yayınları, 2021. – 328 s.

58. Eren A., Öztürk A. Eski Anadolu Türkçesi Dönemine Ait Bir Kur’an Tefsiri. – Ankara: Fenomen Yayınları, 2020. – 336 s.

59. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 10 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 748 б.

60. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. VIII. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

61. Taş İ. Kutadgu Bilig’in Söz Yapımı. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2015. – 273 s.

62. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. IX. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

63. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 12 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 747 б.

64. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. X. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

65. Şirin H. Eski Türk Yazıtları Söz Varlığı İncelemesi. – Ankara: Türk Kurumu Yayınları, 2016. – 750 s.

66. Utebekov S. Divân-ı Hikmet’in Dil İncelemesi - Kökşetav Nüshası - (Metin - Gramer - Dizin). Çanakkale: Paradigma Yayınları, 2022. – 537 s.

67. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. IV. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

68. Korkmaz Z. Türkiye Türkçesinin Temeli Oğuz Türkçesinin Gelişimi. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2013. – 230 s.

69. Akar A. Düşünen Türkçe. – İstanbul: Ötüken Yayınları, 2019. – 341 s.

70. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. C. XI. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s.

71. Мaлов С. Пaмятники древнетюркской писменности. – Москвa-Ленингрaд: Aкaдемия Нaук СССР, 1951. – 451 с.

72. Ercilasun A.B., Akkoyunlu Z. Kâşgarlı Mahmud. Dîvânu Lugâti’t-Türk. – Ankara: Türk Dil Kurumu, 2014. - CXIX+995 s.

73. Сыздықов Р. Сөздер сөйлейдi. – Aлмaты: Сaнaт бaспaсы, 1984. – 412 б.

74. Қазақ әдеби тiлiнiң сөздiгi. 6 том. – Алматы: А. Байтұрсынов атындағы тiл бiлiмi институты, 2011. – 748 б.

75. Türk Vahit. Türkülerde Eski (Arkaik) Sözler. // International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. – 2009. – Vol. 4/8. – S. 83-88.

REFERENSES

1. Shanski N. Leksikologia sovremennogo russkogo iazika [Lexicology of the Modern Russian Language]. – Moskva: Vysshaia shkola, 1973. – 330 s. [in Russian]

2. Terehova S. Lingvodidakticheskie problemy issledovania ustarevshei leksiki [Linguistic didactic problems of the study of obsolete vocabulary] // Russkaia Filologia. №1-2/46, 2012. – S. 59-64. [in Russian]

3. Hasenov A. Til bilimi [Linguistics]. – Astana: Erdaulet, 2007. – 184 p. [in Kazakh]

4. Filin F. Obrazovanie iazıka vostochnyh slavian [Formation of the language of the Eastern Slavs]. – Moskva: Akademii Nauk SSSR, 1962. – 298 s. [in Russian]

5. Aksan D. Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim [Language in All Its Aspects Linguistics in Its Main Lines]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2015. – 244 s. [in Turkish]

6. Akar A. Eski Türkçeden Oğuzcaya Saklantılar [Hidden Objects from Old Turkish to Oghuz] // Köktürk Yazısının Okunuşunun 125. Yılında Orhun’dan Anadolu’ya Uluslararası Türkoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Ulanbator: Kesit Yayınları, 2018. C. 1. – S. 25-31. [in Turkish]

7. Akar A. Batı Anadolu Ağızlarında Eski Türkçe Bir Saklantı: öñgürü [A Hidden Form of Old Turkish in Western Anatolian Dialects: öñgürü] // Cumhuriyetimiz 100. Yılında 6. Uluslararası Türkiye Türkçesi Ağız Araştırmaları Çalıştayı Bildirileri. – Ulanbator: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2023. – S. 149-156. [in Turkish]

8. Gemalmaz E. Yunus Emre’nin Şiirlerindeki Dil Özellikleri [Language Features in Yunus Emre's Poems] // Yunus Emre Sempozyumu Bildirileri, 15-16 Ekim. Erzurum, 1991. – S. 1-6. [in Turkish]

9. Akar A. Türkiye Türkçesinin Kuruluşu ve Yunus Emre [The Establishment of Turkish in Turkey and Yunus Emre] // Türk Yurdu Dergisi. – 2012. – Sayı: 297. – S. 58-61. [in Turkish]

10. Köprülü M.F. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar [The First Sufis in Turkish Literature]. – Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1976. – 470 s. [in Turkish]

11. Gölpınarlı A. Yunus Emre’de Öz Türkçe Kelimeler [Pure Turkish Words in Yunus Emre] // Türkiyat Mecmuası. – 1934. – Sayı: 4. – S. 265-280. [in Turkish]

12. Masala A. Yunus Emre’de İnsan Sevgisi [Yunus Emre's Love of Humanity] // Çağrı Dergisi. – 1971. – Sayı: 165. – S. 12-18. [in Turkish]

13. Caferoğlu A. Yunus Emre’de Arkaik Unsurlar [Archaic Elements in Yunus Emre] // Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. – 1972. – Sayı: 10. – S. 1-107. [in Turkish]

14. Özgür C. Yunus Emre’nin Kullandığı Farklı İki Türkçe [Two Different Turkish Languages Used by Yunus Emre] // Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. – 2001. – Cilt II. Sayı: 1. – S. 91-103. [in Turkish]

15. Akdemir Y. Yunus Emre’de Kelime Kadrosu [The Word Staff in Yunus Emre] // Turkish Studies. – 2013. – №8/9. – S. 429-458. [in Turkish]

16. Dede B. Yunus Emre’nin Eserlerinin Tahlili [Analysis of Yunus Emre’s Works]. Doktora Tezi. – Bursa: Uludağ Üniversitesi, 1990. – 493 s. [in Turkish]

17. Tatçı M. Yûnus Emre Dîvânı [Yunus Emre Divan]. Yayımlanmış Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1990. – 1308 s. [in Turkish]

18. Datlı D. Risaletü’n-Nushiye’deki Arkaik Kelimelerin Tespiti ve Kelime Türlerine Göre Sınıflandırılması [Identification of Archaic Words in Risaletü’n-Nushiye and Classification According to Word Types] // Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması. – Eskişehir, 2014. – S. 639-659. [in Turkish]

19. Cin A., Vasif B. Yunus Emre’nin Risaletü’n-Nushiyye’si ve Divan’ı Üzerine Yeni Bir İnceleme [A New Study on Yunus Emre's Risaletü'n-Nushiyye and Divan]. Mediterranean Journal Of Humanities. Sayı: III/2, 2013. S. 53-69. [in Turkish]

20. Abdullayef A. Z. Yunus Emre ve Azerbaycan Dili [Yunus Emre and the Azerbaijani Language] // Türk Dili Aylık Dil Dergisi. – 1991. C. II, №480. – S. 500-506. [in Turkish]

21. Yıldırım Z., Aghatabai Sh. Yunus Emre’nin Söz Hazinesinde Türkmen Türkçesinin Yansımaları [Reflections of Turkmen Turkish in the Lexical Treasure of Yunus Emre] // 9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildiriler Kitabı, 13-16 Eylül. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 2022. – S. 1213-1220. [in Turkish]

22. Kurmanbaiulı Sh., Marlen A. Abay, Yunus Emre ve Ahmet Yesevi’nin dilindeki Türk Lehçeleri Arası Dilsel Özellikler [Interdialectal Turkic Linguistic Features in the Languages of Abay, Yunus Emre, and Ahmad Yesevi] // Türk Kültürü ve Hacı Baktaş Veli Araştırma Dergisi. Sayı: 105, 2023. – S. 313-333. [in Turkish]

23. Atalay B. Divanü Lûgat-it-Türk. – Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. C. IV. 1986. – 887 s. [in Turkish]

24. Yıldız O. Şeyyād Hamza. Yūsuf u Zelîhā [Şeyyād Hamza. Yūsuf and Zelīhā]. – Ankara: Akçağ Yayınları, 2008. – 579 s. [in Turkish]

25. Yekbaş H. Sehî Bey Divânı [Sehî Bey’s Divan]. İstanbul: Kitabevi, 2010. – 383 s. [in Turkish]

26. Caferoğlu A. Ebu Hayyan Kitâb Al-İdrâk Li Lisân Al-Atrâk. – İstanbul: Evkaf, 1931. – 353 s. [in Turkish]

27. Türkçe Sözlük [Turkish Dictionary]. 10. Baskı. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2005. – 2224 s.

28. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. II. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

29. Qаzаq adebi tilinin sozdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 2 vol. – Аlmаty: А.Bаytursynоv аtyndаgy til bilimi instituty, 2011. – 742 b. [in Kazakh]

30. Türkmence-Türkçe Sözlük [Turkmen–Turkish Dictionary]. Haz. Talat Tekin, Mehmet Ölmez vd. – Ankara: Şafak Matbaacılık, 1995. – 725 s. [in Turkish]

31. Ercilasun A.B. Kutadgu Bilig Grameri (Fiil) [Grammar of Kutadgu Bilig: The Verb System]. – Ankara: Gazi Üniversitesi, 1984. – 254 s. [in Turkish]

32. Battal A. İbni Mühennâ Lûgati [The Lexicon of Ibn Mühenna]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1997. – 105 s. [in Turkish]

33. Yüce N. Mukaddimetü’l-Edeb. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 227 s. [in Turkish]

34. Caferoğlu A. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü [Dictionary of Old Uyghur Turkish]. – Ankara: Türk Dil Kurumu, 2011. – 332 s. [in Turkish]

35. Eckmann J. Çağatayca El Kitabı [A Handbook of Chagatai Turkish]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2017. – 288 s. [in Turkish]

36. Eraslan K. Eski Uygur Türkçesi Grameri [Grammar of Old Uyghur Turkish]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2012. – 664 s. [in Turkish]

37. Toparlı R., Vural H., Karaatlı R. Kıpçak Türkçesi Sözlüğü [Dictionary of Kipchak Turkic]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007. – 338 s. [in Turkish]

38. Paçacıoğlu B. VII-XVI. Yüzyıllar Arasında Sözcük Dağarcığı [Vocabulary Between the 7th and 16th Centuries]. – İstanbul: Kesit Yayınları, 2016. – 816 s. [in Turkish]

39. Vámbéry H. Ćagataischen Sprache [Chagatai Language]. – Leipzig: F.A.Brakhaus, 1867. – 533 s. [in German]

40. Özdemir H. Sehî Bey Divanı Örneğinden Hareketle Klasik Türk Edebiyatında Eskil Yapılar [Archaic Structures in Classical Turkish Literature Based on the Example of Sehî Bey’s Divan]. – Konya: Kömen Yayınları, 2013. – 99 s. [in Turkish]

41. Azәrbaycan Dilinin İzahlı Lüğәti [Explanatory Dictionary of the Azerbaijani Language]. C. I. – Bakı: Şәrq-Qәrb, 2006. – 712 s. [in Azerbaijani]

42. Garkavets A. Kıpçakskoe Pis’mennoe Nasledie [Kipchak Written Heritage]. C. III. Almatı: Baur Kasean, 2010. – 1084 s. [in Russian]

43. Qаzаq adebi tilinin sozdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 14 vol. – Аlmаty: А.Bаytursynоv аtyndаgy til bilimi instituty, 2011. – 795 b. [in Kazakh]

44. Tekin T. Orhun Türkçesi Grameri [Grammar of Orkhon Turkic]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2016. – 273 s. [in Turkish]

45. Eckmann J. Nehcü’l Ferādîs. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2014. - 1392 s. [in Turkish]

46. Mansuroğlu M. Sultan Veled’in Türkçe Manzumeleri [Sultan Walad’s Turkish Poems]. – İstanbul: Pulhan Matbaası, 1958. – 206 s. [in Turkish]

47. Özkan M. Mahmûd b. Kādî-i Manyâs Gülistan Tercüması. Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük [Mahmûd b. Qādī-i Manyās’s Gulistān Translation: Introduction – Study – Text – Dictionary]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 479 s. [in Turkish]

48. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. I. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

49. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. V. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

50. Türkmen Diliniň Düşündirişli Sözlügi. C. II. – Aşgabat: Ylym, 2015. – 368 s. [in Turkmen]

51. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. VI. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

52. Sevortian E. Etimologicheski slovar tiurskih iazykov. Glasnye [Etymological Dictionary of Turkic Languages: Vowels]. – Moskva: Izdatelstvo Nauka, 1974. – 768 s. [in Russian]

53. Qаzаq Ädebi Tiliniñ Sözdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 1 vol. – Аlmаtı: А. Bаytursınоv Аtındаğı Til Bilimi Institutı, 2011. - 747 s. [in Kazakh]

54. Eraslan K. Mevlâna Sekkâkî [Mawlānā Sakkākī]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1999. – 686 s. [in Turkish]

55. Sevortyan E. Etimologiçeskiy Slovar’ Tyurskih Yazıkov. [Etymological Dictionary of Turkic Languages: Vowels]. K/Q. – Moskva: İzdatel’stvo Nauka, 1997. – 362 s. [in Russian]

56. Qаzаq Ädebi Tiliniñ Sözdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 15 vol. – Аlmаtı: А. Bаytursınоv Аtındаğı Til Bilimi Institutı, 2011. – 825 s. [in Kazakh]

57. Özyaşamış S. Eski Türkiye Türkçesinin Deyimler Sözlüğü [Dictionary of Idioms of Old Anatolian Turkish]. – İstanbul: DBY yayınları, 2021. – 328 s. [in Turkish]

58. Eren A., Öztürk A. Eski Anadolu Türkçesi Dönemine Ait Bir Kur’an Tefsiri [A Qur’anic Commentary from the Old Anatolian Turkish Period]. – Ankara: Fenomen Yayınları, 2020. – 336 s. [in Turkish]

59. Qаzаq Ädebi Tiliniñ Sözdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 10 vol. – Аlmаtı: А. Bаytursınоv Аtındаğı Til Bilimi Institutı, 2011. – 748 s. [in Kazakh]

60. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. VIII. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

61. Taş İ. Kutadgu Bilig’in Söz Yapımı [Word Formation in the Kutadgu Bilig]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2015. – 273 s. [in Turkish]

62. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. IX. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

63. Qаzаq Ädebi Tiliniñ Sözdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 12 vol. – Аlmаtı: А. Bаytursınоv Аtındаğı Til Bilimi Institutı, 2011. – 747 s. [in Kazakh]

64. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. X. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

65. Şirin H. Eski Türk Yazıtları Söz Varlığı İncelemesi [A Study of the Vocabulary of Old Turkic Inscriptions]. – Ankara: Türk Kurumu Yayınları, 2016. – 750 s. [in Turkish]

66. Utebekov S. Divân-ı Hikmet’in Dil İncelemesi - Kökşetav Nüshası - (Metin - Gramer - Dizin) [A Linguistic Study of the Divan-i Hikmet – Kökshetau Manuscript – (Text – Grammar – Index)]. Çanakkale: Paradigma Yayınları, 2022. – 537 s. [in Turkish]

67. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. IV. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

68. Korkmaz Z. Türkiye Türkçesinin Temeli Oğuz Türkçesinin Gelişimi [The Development of Oghuz Turkic as the Basis of Turkey Turkish]. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2013. – 230 s. [in Turkish]

69. Akar A. Düşünen Türkçe [Reflective Turkish]. – İstanbul: Ötüken Yayınları, 2019. – 341 s. [in Turkish]

70. Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü [Dictionary of Colloquial Expression in Turkey]. C. XI. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1993. – 4844 s. [in Turkish]

71. Malov S. Pamшatniki drevnetiurkskoi pismennosti. – Moskva-Leningrad: Akademia Nauk SSSR, 1951. – 451 s. [in Russian]

72. Ercilasun A.B., Akkoyunlu Z. Kâşgarlı Mahmud. Dîvânu Lugâti’t-Türk [Kāshgarlı Mahmud. Dīwān Lughāt at-Turk]. – Ankara: Türk Dil Kurumu, 2014. - CXIX+995 s. [in Turkish]

73. Syzdyqov R. Sozder soyleydi [When the Words Spoke]. – Almaty: Sanat baspası, 1984. – 412 b. [in Kazakh]

74. Qаzаq adebi tilinin sozdigi [Dictionary of the Kazakh Literary Language]. 6 vol. – Аlmаty: А.Bаytursynоv аtyndаgy til bilimi instituty, 2011. – 748 b. [in Kazakh]

75. Türk Vahit. Türkülerde Eski (Arkaik) Sözler [Ancient (Archaic) Words in Folk Songs] // International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. – 2009. – Vol. 4/8. – S. 83-88. [in Turkish]

Загрузки

Опубликован

2026-06-30

Как цитировать

УТЕБЕКОВ, С. (2026). УПОТРЕБЛЕНИЕ В КАЗАХСКОМ ЯЗЫКЕ НЕКОТОРЫХ ГЛАГОЛОВ ИЗ «ДИВАНА» ЮНУСА ЭМРЕ, НЕ ИСПОЛЬЗУЕМЫХ В ТУРЕЦКОМ ЛИТЕРАТУРНОМ ЯЗЫКЕ: ФОНОСЕМАНТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ. Yassawi Journal of Philology, 2(2), 19–38. https://doi.org/10.47526/3107-3085.345

Выпуск

Раздел

Лингвистика