Ақпараттық-білім беру ортасы жағдайында болашақ арнайы педагогтардың цифрлық құзыреттілігін дамыту
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.408Кілт сөздер:
цифрлық құзыреттер, арнайы педагог, ерекше қажеттілігі бар балалар, білім беру жүйесі, түзету сабағы, кәсіби қызмет, цифрлық технологиялар.Аңдатпа
Мақала болашақ арнайы педагогтерді ерекше қажеттілігі бар балалармен жүргізілетін түзету жұмыстарында цифрлық технологияларды қолдануға оқыту мәселесін қарастырады. Шетелдік және отандық теориялық дереккөздерді талдау негізінде мақала арнайы педагогтерді даярлау қоғамның қазіргі талаптарына сәйкес болуы және ерекше қажеттілігі бар балаларға деген көзқарасты өзгертуге бағытталуы қажеттігін негіздейді. Сонымен қатар, бұл даярлық цифрлық ресурстарды білім беру ортасына белсенді енгізуге деген қоғам сұранысына сәйкес келуі және цифрлық білім беру ортасында жұмыс істеу үшін дамыған цифрлық құзыреттері бар мамандарды даярлауы тиіс.
Арнайы педагогтердің (дефектологтердің) цифрлық құзыреттерін арттыру білім беру ортасын ұйымдастырудың, ақпараттық-коммуникациялық және педагогикалық технологияларды біріктірудің, ерекше қажеттілігі бар оқушылардың психофизикалық дамуындағы қиындықтарды жеңудің жаңа мүмкіндіктерін ашады. Осы бағыттағы даярлық болашақ арнайы педагогтердің цифрлық технологияларды кәсіби қызметінде қолдану мүмкіндіктерін терең түсінуін, сондай-ақ оларды пайдаланудың артықшылықтары мен кемшіліктерін, оларды қолдануға қажетті білімдері мен дағдыларын түсінуін қамтамасыз етуі тиіс. Дегенмен, мақала авторлары қазіргі уақытта болашақ арнайы педагогтердің арнайы ақпараттық-коммуникациялық құзыреттілігін қалыптастыру мәселесіне жеткіліксіз көңіл бөлінетінін атап көрсетеді. Мақалада «цифрлық құзыреттер» ұғымының жалпы сипаттамалары берілген. Сондай-ақ әртүрлі даму бұзылыстары бар балалармен түзету-дамыту сабақтарын өткізуге арналған интерактивті компьютерлік ойындарды таңдаудың негізгі критерийлері қарастырылады. Арнайы педагогтерді кәсіби қызметінде цифрлық технологияларды пайдалануға даярлау цифрлық құзыреттерді қалыптастыру үшін қажетті ғылыми-практикалық даярлық пен тұлғалық қасиеттерді дамытуды біріктіруі тиіс. Бұл қасиеттер білім беруді цифрландыру жағдайында барған сайын өзекті болып келеді және ерекше қажеттілігі бар балалармен жұмыс істеу кезінде цифрлық технологияларды қолдана отырып, кәсіби міндеттерді табысты шешу үшін қажет.
Әдебиеттер тізімі
1. Закон Республики Казахстан от 27 июля 2007 года № 319-III «Об образовании» (с изменениями и дополнениями по состоянию на 01.01.2024 г.) [Электронный ресурс]. URL: http://insecure.zan.kz/rus/docs/Z070000319_ (date of access 12.02.2025)
2. Redecker C. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017. – 95 p. – DOI: 10.2760/159770.
3. Palacios-Rodríguez A., Guillén-Gámez F.D., Cabero-Almenara J., Gutiérrez-Castillo J.J. Teacher digital competence in the education levels of compulsory education according to DigCompEdu: The impact of demographic predictors on its development // Interaction Design and Architecture(s) Journal-IxD&A. – 2023. – №57. – P. 115-132. https://doi.org/10.55612/s-5002-057-007
4. Николаева Т.В. Информационные технологии в обучении сурдопедагогов: дис. ... док. пед. наук. – Москва, 2016. – 195 с.
5. Зак Г.Г., Лисицына В.А. Информационно-коммуникационная компетентность учителя-дефектолога в образовательном пространстве обучающихся с умственной отсталостью: уровни сформированности, способы повышения // Специальное образование. – 2021. – №2. – С. 70-82.
6. Кукушкина О.И. Компьютер в специальном обучении. Проблемы. Поиски. Подходы // Дефектология. – 2013. – №5. – С. 3–9.
7. Rapanta C., Botturi L., Goodyear P., Guàrdia L., Koole M. (2021). Balancing technology, pedagogy and the new normal: Post-pandemic challenges for higher education // Postdigital Science and Education. – 2021. – №3(3). – P. 715-742. https://doi.org/10.1007/s42438-021-00249-1
8. Сардарова Ж.И., Кисметова Г.Н., Турежанова Г.А., Саркулова Д.С. Формирование готовности будущих педагогов к использованию цифровых образовательных ресурсов в условиях цифровизации образования // Вестник КазНУ Серия «Педагогические науки». – 2022. – №1(70). – С. 47-57.
9. Халикова К. Проблемы профессиональной подготовки будущих учителей в условиях цифровизации образования в Республике Казахстан // Цифровизация образования: вызовы современности: материалы Всерос. науч. конф. с международным участием. – Чебоксары: ИД «Среда», 2020. – С. 82-86.
10. Данек Ян, Мурзатаева А.К., Мирза Н.В. Роль информационной грамотности в формировании профессиональной компетентности будущих специальных педагогов // Вестник КарГУ. – 2021. – №3. – С. 50-70.
11. Лапчик М.П. ИКТ-компетентность бакалавров образования // Информатика и образование. – 2012. – №2. – С. 29-33.
12. Назарова П.М. Процесс взаимодействия дидактических систем как условие подготовки учителя-дефектолога: монография. – СПб.: ЛГУ им. А.С. Пушкина, 2007. – 84 с.
13. Гайдай М.Н. Подготовка студентов - будущих логопедов к применению информационных технологий в коррекционной педагогической работе // Вестник университета. – 2012. – №7. – С. 212-215.
14. Клыпутенко В.В. Формирование математических представлений умственно отсталых дошкольников с помощью компьютерных технологий: дис. ... канд. пед. наук. – Москва, 2009. – 219 с.
15. Rutten N., Brouwer-Truijen K. Defining XR-specific teacher competencies: Extending the DigCompEdu framework for immersive education // Trends in Higher Education. – 2025. – №4(1). https://doi.org/10.3390/higheredu4010011
REFERENCES
1. Zakon Respubliki Kazahstan ot 27 iulia 2007 goda №319-III «Ob obrazovanii» (s izmeneniami i dopolneniami po sostoianiu na 01.01.2024 g.) [Law of the Republic of Kazakhstan dated July 27, 2007 No. 319-III “On Education”] [Electronic resource]. URL: http://insecure.zan.kz/rus/docs/Z070000319_ (date of access 12.02.2025) [in Kazakh]
2. Redecker C. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017. – 95 p. – DOI: 10.2760/159770.
3. Palacios-Rodríguez A., Guillén-Gámez F.D., Cabero-Almenara J., Gutiérrez-Castillo J.J. Teacher digital competence in the education levels of compulsory education according to DigCompEdu: The impact of demographic predictors on its development // Interaction Design and Architecture(s) Journal-IxD&A. – 2023. – №57. – P. 115-132. https://doi.org/10.55612/s-5002-057-007
4. Nikolaeva T.V. Informacionnye tehnologii v obuchenii surdopedagogov: dis. ... dok. ped. nauk [Information technologies in teaching sign language teachers: dis.]. – Moskva, 2016. – 195 s. [in Russian]
5. Zak G.G., Lisicyna V.A. Informacionno-kommunikacionnaia kompetentnost uchitelia-defektologa v obrazovatelnom prostranstve obuchaiushihsia s umstvennoi otstalostiu: urovni sformirovannosti, sposoby povyshenia [Information and communication competence of a teacher-defectologist in the educational space of students with mental retardation: levels of education, ways to improve] // Specialnoe obrazovanie. – 2021. – №2. – S. 70-82. [in Russian]
6. Kukushkina O.I. Kompiuter v specialnom obuchenii. Problemy. Poiski. Podhody [A computer in special training. Problems. The search. Approaches] // Defektologia. – 2013. – №5. – S. 3–9. [in Russian]
7. Rapanta C., Botturi L., Goodyear P., Guàrdia L., Koole M. (2021). Balancing technology, pedagogy and the new normal: Post-pandemic challenges for higher education // Postdigital Science and Education. – 2021. – №3(3). – P. 715-742. https://doi.org/10.1007/s42438-021-00249-1
8. Sardarova Zh.I., Kismetova G.N., Turezhanova G.A., Sarkulova D.S. Formirovanie gotovnosti budushih pedagogov k ispolzovaniu cifrovyh obrazovatelnyh resursov v usloviah cifrovizacii obrazovania [Formation of future teachers' readiness to use digital educational resources in the context of digitalization of education] // Vestnik KazNU Seria «Pedagogicheskie nauki». – 2022. – №1(70). – S. 47-57. [in Russian]
9. Halikova K. Problemy professionalnoi podgotovki budushih uchitelei v usloviah cifrovizacii obrazovania v Respublike Kazahstan [Problems of professional training of future teachers in the context of digitalization of education in the Republic of Kazakhstan] // Cifrovizacia obrazovania: vyzovy sovremennosti: materialy Vseros. nauch. konf. s mezhdunarodnym uchastiem. – Cheboksary: ID «Sreda», 2020. – S. 82-86. [in Russian]
10. Danek Ian, Murzataeva A.K., Mirza N.V. Rol informacionnoi gramotnosti v formirovanii professionalnoi kompetentnosti budushih specialnyh pedagogov [The role of information literacy in the formation of professional competence of future special educators] // Vestnik KarGU. – 2021. – №3. – S. 50-70. [in Russian]
11. Lapchik M.P. IKT-kompetentnost bakalavrov obrazovania [ICT competence of Bachelors of Education] // Informatika i obrazovanie. – 2012. – №2. – S. 29-33. [in Russian]
12. Nazarova P.M. Process vzaimodeistvia didakticheskih sistem kak uslovie podgotovki uchitelia-defektologa: monografia [The process of interaction of didactic systems as a condition for the training of a teacher-defectologist: monograph]. – SPb.: LGU im. A.S. Pushkina, 2007. – 84 s. [in Russian]
13. Gaidai M.N. Podgotovka studentov - budushih logopedov k primeneniu informacionnyh tehnologi v korrekcionnoi pedagogicheskoi rabote [Preparation of students - future speech therapists for the use of information technology in correctional pedagogical work] // Vestnik universiteta. – 2012. – №7. – S. 212-215. [in Russian]
14. Klyputenko V.V. Formirovanie matematicheskih predstavleni umstvenno otstalyh doshkolnikov s pomoshiu kompiuternyh tehnologi: dis. ... kand. ped. nauk [Formation of mathematical representations of mentally retarded preschoolers using computer technology: dis.]. – Moskva, 2009. – 219 s. [in Russian]
15. Rutten N., Brouwer-Truijen K. Defining XR-specific teacher competencies: Extending the DigCompEdu framework for immersive education // Trends in Higher Education. – 2025. – №4(1). https://doi.org/10.3390/higheredu4010011
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
