GELECEĞIN MATEMATIK ÖĞRETMENLERININ YARATICI FAALIYETLERININ ŞEKILLENDIRILMESI
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.338Anahtar Kelimeler:
creative activity, future mathematics teacher, pedagogical mastery, professional training, innovative thinking, teaching process, methodological recommendations.Özet
Günümüz eğitim sisteminde öğretim sürecinin kalitesini artırma meselesi güncelliğini korumaktadır. Bu bağlamda, geleceğin matematik öğretmenlerinin yaratıcı faaliyetlerinin şekillendirilmesi, öğretimin etkinliğini sağlayan en önemli faktörlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Araştırmalara göre, öğretmenin yaratıcı yeteneği ve pedagojik ustalığı; öğrencilerin derse olan ilgisini artırmaya, eğitim kalitesini yükseltmeye ve öğretim sürecinin verimliliğini sağlamaya katkıda bulunur. Buna bağlı olarak, geleceğin matematik öğretmenlerinin mesleki hazırlık sürecinde yaratıcı faaliyetlerin şekillendirilmesinin teorik ve pratik temelleri ele alınmaktadır.
Yabancı ve yerli bilim insanlarının çalışmalarına yönelik yürütülen literatür taraması sonucunda, yaratıcı faaliyetlerin içeriği ve yapısı ile bunun pedagojik ustalıkla olan ilişkisi belirlenmiştir. Araştırma sürecinde, geleceğin öğretmenlerinin yaratıcılık becerilerini geliştirmeye yönelik yöntem ve yaklaşımlar önerilmiş ve bunların etkililiği uygulamalı-deneysel çalışmalar aracılığıyla test edilmiştir.
Bu makalede yaratıcı faaliyetlerin şekillendirilmesinin göstergeleri olarak şunlar önerilmektedir: Geleceğin öğretmenlerinin inovatif düşünme becerilerinin gelişimi, Pedagojik durumlara karşı kreatif kararlar alabilme yetisi, Teorik bilgileri pratik durumlarda uygulayabilme becerisi, Mesleki faaliyete yönelik motivasyonun artması ve duygusal-değer odaklı yaklaşımın istikrarlı olması. Araştırma sonuçları, geleceğin matematik öğretmenlerinin yaratıcı potansiyellerini geliştirmeye yönelik metodolojik önerilerin sunulmasına imkan tanımaktadır.
Referanslar
1. Джарасова Г.С., Сейтханова А.К., Токжигитова А.Н. Математика мұғалімдерін даярлайтын жоғары білім беру бағдарламаларының мектептерде оқыту сапасына әсері // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. – 2021. – №72 (4). – Б. 133–142. https://doi.org/10.51889/2021-4.1728-5496.16
2. Ахметсапа А., Жолтаева Г., Абуханова А. Болашақ бастауыш сынып мұғалімдерін кәсібишығармашылық іс-әрекетке даярлаудың алғышарттары // Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. – 2023. – №144 (3). – Б. 24–36. https://doi.org/10.32523/2616-68952023-144-3-24-36
3. Калымбетов Б.Т., Ибрагимов Р., Хабибуллаев Ж.О. Болашақ математика мұғалімдерін логикалық тапсырмаларды орындауға даярлау ерекшеліктері // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023. – №3 (129). – Б. 239-252. https://doi.org/10.47526/2023-3/2664-0686.18
4. «Білімді ұлт» сапалы білім беру» ұлттық жобасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 12 қазандағы №726 қаулысы. [Электронды дереккөз]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000726 (қаралу күні 14.10.2024)
5. «Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 249 қаулысы. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000249 (қаралған күні 21.10.2024)
6. «Қазақстан Республикасында жоғары білімді және ғылымды дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы №248 қаулысы. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000248 (қаралған күні 21.10.2024)
7. Менькова С.В., Баранова Е.В. Формирование у будущих учителей математики умений применять открытые задачи при обучении школьников // Современные проблемы науки и образования. – 2023. – №3. – С. 736-744. https://doi.org/10.17513/spno.32604
8. Секинаева Б.Ш., Галаванова З.Е. Формирование готовности студентов – будущих учителей математики к проектной деятельности // ЦИТИСЭ. – 2022. – №4 (34). – С. 327-335. https://doi.org/10.15350/2409-7616.2022.4.31
9. Shodiq M., Juniati D., Susana A. Teaching creativity through mathematical lateral thinking problems: A pilot study // Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education. – 2025. – Vol. 21. – №2. https://doi.org/10.29333/ejmste/15913
10. Бурчак С.О. Характеристика моделі системи розвитку творчості майбутніх учителів математики // Педагогічний альманах. – 2020. – №45. – С. 84-92. https://doi.org/10.37915/pa.vi45.87
11. Ибраева Г.А. Болашақ математика мұғалімдерінің шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру мәселелері // Білім беру: теориясы мен практикасы. – 2021. – №2 (24). – Б. 83–89.
12. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика: оқу құралы. – Алматы: Раритет, 2018. – 432 б.
13. Fajri H.M., Marini A., Suyono A. Bibliometric study on mathematical modelling in elementary schools in the Scopus database between 1990-2024 // Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education. – 2025. – Vol.21. – №5. https://doi.org/10.29333/ejmste/15916
1. Dzharasova G.S., Seithanova A.K., Tokzhigitova A.N. Matematika mugalіmderіn daiarlaityn zhogary bіlіm beru bagdarlamalarynyn mektepterde oqytu sapasyna aserі [The impact of higher education programs that train mathematics teachers on the quality of teaching in schools] // Abai atyndagy QazUPU Habarshysy. – 2021. – №72 (4). – B. 133–142. https://doi.org/10.51889/2021-4.1728-5496.16 [in Kazakh]
2. Ahmetsapa A., Zholtaeva G., Abuhanova A. Bolashaq bastauysh synyp mugalіmderіn kasіbi-
shygarmashylyq іs-areketke daiarlaudyn algysharttary [Prerequisites for the preparation of future primary school teachers for professional and creative activities] // L.N. Gumilev atyndagy Euraziia ulttyq universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №144 (3). – B. 24–36. https://doi.org/10.32523/2616-6895-2023144-3-24-36 [in Kazakh]
3. Kalymbetov B.T., Ibragimov R., Habibullaev Zh.O. Bolashaq matematika mugalіmderіn logikalyq tapsyrmalardy oryndauga daiarlau erekshelіkterі [Features of preparing future mathematics teachers for the implementation of logical tasks] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. - №3 (129). – B. 239-
252. №144 (3). https://doi.org/10.47526/2023-3/2664-0686.18 [in Kazakh]
4. «Bіlіmdі ult» sapaly bіlіm beru» ulttyq zhobasyn bekіtu turaly» Qazaqstan Respublikasy Ukіmetіnіn 2021 zhylgy 12 qazandagy № 726 qaulysy [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated October 12, 2021 No. 726 “On approval of the national project” “Quality education “Educated nation”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000726 (date of access 14.10.2024) [in Kazakh]
5. «Qazaqstan Respublikasynda mektepke deiіngі, orta, tehnikalyq zhane kasіptіk bіlіm berudі damytudyn 2023-2029 zhyldarga arnalgan tuzhyrymdamasyn bekіtu turaly» Qazaqstan Respublikasy Ukіmetіnіn 2023 zhylgy 28 nauryzdagy №249 qaulysy [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated March 28, 2023 No. 249 “On approval of the concept for the development of preschool, secondary, technical and vocational education in the Republic of Kazakhstan for 2023-2029”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000249 (date of access 21.10.2024) [in Kazakh]
6. «Qazaqstan Respublikasynda zhogary bіlіmdі zhane gylymdy damytudyn 2023-2029 zhyldarga arnalgan tuzhyrymdamasyn bekіtu turaly» Qazaqstan Respublikasy Ukіmetіnіn 2023 zhylgy 28 nauryzdagy №248 qaulysy [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated March 28, 2023 No. 248 “On approval of the concept for the development of higher education and science in the Republic of Kazakhstan for 2023-2029”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000248 (date of access 21.10.2024) [in Kazakh]
7. Menkova S.V., Baranova E.V. Formirovanie u budushih uchitelei matematiki umenii primeniat otkrytye zadachi pri obuchenii shkolnikov [Developing the skills of future mathematics teachers to apply openended problems in teaching students] // Sovremennye problemy nauki i obrazovaniia. – 2023. – №3. – S. 736-744. https://doi.org/10.17513/spno.32604 [in Russian]
8. Sekinaeva B.Sh., Galavanova Z.E. Formirovanie gotovnosti studentov – budushih uchitelei matematiki k proektnoi deiatelnosti [Formation of students' readiness for future mathematics teachers for project activities] // CITISE. – 2022. - № 4 (34). – S. 327-335. https://doi.org/10.15350/2409-7616.2022.4.31 [in Russian]
9. Shodiq M., Juniati D., Susana A. Teaching creativity through mathematical lateral thinking problems: A pilot study // Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education. – 2025. – Vol. 21. – №2. https://doi.org/10.29333/ejmste/15913
10. Burchak S.O. Harakteristika modelі sistemi rozvitku tvorchostі maibutnіh uchitelіv matematiki [Characteristics of the model of the creative development system for future math teachers] // Pedagogіchni almanah. – 2020. – №45. – S. 84-92. https://doi.org/10.37915/pa.vi45.87 [in Ukrainian]
11. Ibraeva G.A. Bolashaq matematika mugalіmderіnіn shygarmashylyq qabіletterіn qalyptastyru maselelerі [Problems of the formation of creative abilities of future mathematics teachers] // Bіlіm beru: teoriiasy men praktikasy. – 2021. – № 2 (24). – B. 83–89. ISSN: 2306 678X [in Kazakh]
12. Qoianbaev Zh.B., Qoianbaev R.M. Pedagogika: oqu quraly [Pedagogy: training manual]. – Almaty: Raritet, 2018. – 432 b. [in Kazakh]
13. Fajri H.M., Marini A., Suyono A. Bibliometric study on mathematical modelling in elementary schools in the Scopus database between 1990-2024 // Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology
Education. – 2025. – Vol.21. – №5. https://doi.org/10.29333/ejmste/15916
