Okul öğrencilerinin edebi-turistik yerel kültür bilgisinin geliştirilmesi yollari
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.416Anahtar Kelimeler:
edebi turizm, turistik yerel kültür (ölketanuv), okul, edebi miras, toponim, efsaneler.Özet
Makalede, okul öğrencilerine edebi-turistik bilgi ve yeterliliklerin kazandırılmasının teorik ve metodolojik esasları ele alınmaktadır. Araştırma çalışması, günümüz Kazakistan Cumhuriyeti’nde turizmin, özellikle de manevi-kültürel ve edebi turizmin geliştirilmesi konularıyla ilişkilendirilerek analiz edilmektedir. Yazar, Doğu Kazakistan bölgesini ülkemizin doğal güzellikleri ve tarihi-kültürel potansiyeli yüksek bir bölgesi olarak nitelendirerek, edebi ve dilbilimsel turizm açısından incelenmesi gerekliliğini temellendirmektedir.
Makalede, bölgenin kültürel ve tarihi eserlerini, kutsal mekânlarını, edebi şahsiyetlerin yaşamı ve eserleriyle ilgili unsurları, yer isimlerini (toponimleri) ve bunlara ilişkin efsaneleri eğitim-öğretim sürecinde etkili bir şekilde kullanmanın yolları analiz edilmektedir. Yazar, turistik rotalar belirlenmiş olsa da bunlara ilişkin kapsamlı edebi-yerel kültür rehberlerinin ve dijital kaynakların yetersiz olduğuna dikkat çekmektedir. Bu açıdan bakıldığında, Doğu Kazakistan toponimlerinin kökenini, anlamsal niteliğini ve bunlarla bağlantılı efsaneleri araştırmanın, bölgenin edebi ve dilbilimsel turizmini geliştirmede önemli bir rol oynadığı kanıtlanmaktadır.
Okul öğrencilerine yönelik edebi-turistik eğitim sisteminin; bireyin milli değerleri tanımasına, doğup büyüdüğü toprakların tarihine ve kültürel mirasına saygı duyacak şekilde yetişmesine odaklandığı belirlenmiştir. Edebi turizmin eğitici ve bilişsel işlevi ile bireyin manevi ve kültürel gelişimine etkisi bilimsel olarak temellendirilmektedir. Makalede edebi turizmin temel biçimleri ve yönleri, gezi ve yerel kültür etkinliklerinin içeriği tanımlanarak bunların okuldaki eğitim ve öğretim çalışmalarına entegre edilme yolları gösterilmektedir.
Bunun yanı sıra, okul kütüphanelerinin edebi-yerel kültür ve kültürel-aydınlanma yönündeki faaliyetlerinin öğrencilerin yaratıcı düşünmesini ve memleket sevgisini artırmadaki rolü açıklanmaktadır. Yazarlar, okul öğrencilerine yönelik edebi-turistik etkinliklerin içeriğini, yapısını ve organizasyon mekanizmalarını bilimsel temelde analiz ederek sunmaktadır.
Referanslar
1. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Қазақстан халқына Жолдауы. [Электронды ресурс]. URL: https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-adiletti-kazakstan-zan-men-tartip-ekonomikalyk-osim-kogamdyk-optimizm-atty-kazakstan-halkyna-zholdauy-285659 (қаралған күні 09.09.2025)
2. Мәдиева Г.Б., Иманбердиева С.К. Ономастика: зерттеу мәселелері. – Алматы: 1С сервис ЖШС, 2005. – 240 б.
3. Бияров Б.Н. Өр Алтайдың жер-су аттары: монография. – Алматы: Эверо, 2019. – 192 б.
4. Алимхан А.А., Қайырбаева Ж.Қ. Шығыс Қазақстан ономастикасы: оқу құралы. – Өскемен: Берел, 2021. – 147 б.
5. Қойбақова А.С. Қытай және қазақ тіліндегі топонимдік атаулардың лексика семантикалық топтастырылу // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023. – №2 (128). – Б. 153-162. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.12
6. Қасқабасов С. Елзерде. – Алматы: Жібек жолы, 2008. – 504 б.
7. Келгембаева Б. Ел мен жер тарихы: Шығыс Қазақстанның аңыздық прозасы. – Өскемен: Медия-Альянс, 2006. – 168 б.
8. Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы №262 қаулысы. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000262 (қаралған күні 12.08.2025)
9. Силаева Т.А. Литературный туризм как специализированный подвид культурно-познавательного туризма // Вестник Российского нового университета. Серия: человек и общество. - 2013. – №2. – С. 201-204.
10. Kocoglu E., Eguz S., Avcu K.M. The preservation of cultural heritage in the context of tourism: The role of social studies education in Türkiye // Problems of education in the 21st century. – 2024. – Vol. 82, №6. – Р. 851-868. https://doi.org/10.33225/pec/24.82.851
11. Babayigit M.V., Cizreliogullari M.N. The linguistic dimension of tourism: language preservation, cultural heritage, identity, and sustainadility // I. Bilsel Uluslararasi Midas Bilimsel Araştirmalar Kongresi. Turkiye, Eskisehir. – 2025. – P. 195-203.
12. Wang X., Sirisuk M. Research on Cultural Tourism Space and Educational Role of Shifosi Village in the Context of Rural Revitalization in China // International Journal of Education and Literacy Studies. – 2025. – Т. 13, №2. – P. 419-425.
13. Ngo Sy Trung, Le Ngoc Hai, Tran Thi Tuyet Mai. Developing Cultural Resources and Cultural Tourism in Vietnam // Journal of Information Systems Engineering and Management. – 2025. – №10(41s). – Р. 921-930. https://doi.org/10.55267/iadt
14. Орта білім беру ұйымдарында туристік өлкетану және экологиялық іс-әрекеттерді ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсынымдар. – Астана: Ы.Алтынсарин атындағы ҰБА, 2024. – 240 б.
15. Гуров С.А., Страчкова Н.В., Алексеенко М.А. Литературный туризм: систематика и географические тенденции развития // Ученые записки Крымского федерального университета имени В.И. Вернадского. География. Геология. – 2018. – №4 (70). – С. 3-16.
REFERENCES
1. Memleket basshysy Qasym-Zhomart Toqaevtyn «Adіlettі Qazaqstan: zan men tartіp, ekonomikalyq osіm, qogamdyq optimizm» atty Qazaqstan halqyna Zholdauy [Address of the head of State Kassym-Jomart Tokayev to the people of Kazakhstan "fair Kazakhstan: law and order, economic growth, public optimism"]. [Electronic resource]. URL: https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-adiletti-kazakstan-zan-men-tartip-ekonomikalyk-osim-kogamdyk-optimizm-atty-kazakstan-halkyna-zholdauy-285659 (date of access 09.09.2025) [in Kazakh]
2. Madieva G.B., Imanberdieva S.K. Onomastika: zertteu maselelerі [Onomastics: research problems]. – Almaty: 1S servis JShS, 2005. – 240 b. [in Kazakh]
3. Biarov B.N. Or Altaidyn zher-su attary: monografia [Toponyms of the Ural Altai: monograph]. – Almaty: Evero, 2019. – 192 b. [in Kazakh]
4. Alimhan A.A., Qaiyrbaeva Zh.Q. Shygys Qazaqstan onomastikasy: oqu quraly [Onomastics of East Kazakhstan: textbook]. – Oskemen: Berel, 2021. – 147 b. [in Kazakh]
5. Qoibaqova A.S. Qytai zhane qazaq tіlіndegі toponimdіk ataulardyn leksika semantikalyq toptastyrylu [Lexical semantic grouping of toponymic names in Chinese and Kazakh] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №2 (128). – B. 153-162. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.12 [in Kazakh]
6. Qasqabasov S. Elzerde [Elzerde]. – Almaty: Zhіbek zholy, 2008. – 504 b. [in Kazakh]
7. Kelgembaeva B. El men zher tarihy: Shygys Qazaqstannyn anyzdyq prozasy [History of the country and land: Legendary prose of Eastern Kazakhstan]. – Oskemen: Media-Alians, 2006. – 168 b. [in Kazakh]
8. Qazaqstan Respublikasynyn turistіk salasyn damytudyn 2023-2029 zhyldarga arnalgan tuzhyrymdamasyn bekіtu turaly Qazaqstan Respublikasy Ukіmetіnіn 2023 zhylgy 28 nauryzdagy №262 qaulysy [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No. 262 of March 28, 2023 on approval of the Concept for the Development of the Tourism Industry of the Republic of Kazakhstan for 2023-2029]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000262 (date of access 12.08.2025) [in Kazakh]
9. Silaeva T.A. Literaturnyi turizm kak specializirovannyi podvid kulturno-poznavatelnogo turizma [Literary tourism as a specialized subspecies of cultural and educational tourism] // Vestnik Rossiskogo novogo universiteta. Seria: chelovek i obshestvo. – 2013. – №2. – S. 201-204. [in Russian]
10. Kocoglu E., Eguz S., Avcu K.M. The preservation of cultural heritage in the context of tourism: The role of social studies education in Türkiye // Problems of education in the 21st century. – 2024. – Vol. 82, №6. – R. 851-868. https://doi.org/10.33225/pec/24.82.851
11. Babayigit M.V., Cizreliogullari M.N. The linguistic dimension of tourism: language preservation, cultural heritage, identity, and sustainadility // I. Bilsel Uluslararasi Midas Bilimsel Araştirmalar Kongresi. Turkiye, Eskisehir. – 2025. – P. 195-203.
12. Wang X., Sirisuk M. Research on Cultural Tourism Space and Educational Role of Shifosi Village in the Context of Rural Revitalization in China // International Journal of Education and Literacy Studies. – 2025. – T. 13, №2. – P. 419-425.
13. Ngo Sy Trung, Le Ngoc Hai, Tran Thi Tuyet Mai. Developing Cultural Resources and Cultural Tourism in Vietnam // Journal of Information Systems Engineering and Management. – 2025. – №10(41s). – R. 921-930. https://doi.org/10.55267/iadt
14. Orta bіlіm beru uiymdarynda turistіk olketanu zhane ekologialyq іs-areketterdі uiymdastyru boiynsha adіstemelіk usynymdar [Methodological recommendations on the organization of tourist local history and environmental activities in organizations of Secondary Education]. – Astana: Y. Altynsarin atyndagy UBA, 2024. – 240 b. [in Kazakh]
15. Gurov S.A., Strachkova N.V., Alekseenko M.A. Literaturnyi turizm: sistematika i geograficheskie tendencii razvitia [Literary tourism: systematics and geographical development trends] // Uchenye zapiski Krymskogo federalnogo universiteta imeni V.I. Vernadskogo. Geografia. Geologia. – 2018. – №4 (70). – S. 3-16. [in Russian]
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
