ҚАЗАҚ ТІЛІН ДЕҢГЕЙЛЕП МЕҢГЕРУДЕ ТІЛДІК ДАҒДЫЛАР МЕН ИКЕМДІ ДАҒДЫЛАР: СТАТИСТИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЛИНГВОДИДАКТИКАЛЫҚ ТАЛДАУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3085.41Кілт сөздер:
тілдік әрекет, дискурстық құзырет, CEFR A2–B1, икемді дағдылар, прагматикалық интерпретация, регрессиялық модель.Аңдатпа
Мақала ақпараттық қоғам жағдайында қазақ тілін деңгейлік (CEFR A2–B1) негізде оқыту үдерісінде тілдік дағдылар мен икемді дағдылардың (soft skills) өзара байланысын статистикалық тұрғыдан анықтауға арналған және бұл байланыстың тілдік жетістікке ықпал ету дәрежесін модельдеу арқылы көрсету. Осы мақсатқа сәйкес зерттеу тілдік дағдылардың деңгейлік профилін сипаттауға, soft skills компоненттерін өлшеуге, олардың арасындағы тәуелділіктің бағыты мен күшін айқындауға және икемді дағдылардың тілдік нәтижеге болжамдық үлесін анықтауға бағытталды. Нәтижелер негізінде қазақ тілін “тілдік жүйені меңгерту” деңгейінде ғана емес, тілдік әрекет пен тұлғалық ресурстардың біртұтас интегративті кеңістігі ретінде қарастырудың теориялық-әдіснамалық негіздері ұсынылады. Зерттеу Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің филология факультетінің 60 студенті арасында жүргізілді. Тілдік дағдылар арнайы әзірленген диагностикалық тапсырмалар арқылы өлшенсе, икемді дағдылар 1–5 балдық Ликерт шкаласы негізінде бағаланды. Алынған деректер SPSS Statistics 26.0 бағдарламасында өңделіп, Пирсон және Спирмен корреляциясы, сондай-ақ көпфакторлы сызықтық регрессия әдістері қолданылды. Зерттеудің ғылыми жаңалығы – қазақ тілін CEFR A2–B1 деңгейінде оқытуда икемді дағдыларды тілдік көрсеткіштермен бір жүйеде өлшеп, олардың тілдік жетістікке әсерін регрессиялық модель арқылы сандық тұрғыда негіздеуі және қазақ тілін оқытуды цифрлық, деректерге негізделген, тұлғаға бағытталған интегративті модель ретінде қарастыру қажеттігін дәлелдеуі болып табылады.
Әдебиеттер тізімі
1. Тоқаев Қ.К. «Адал адам – Адал еңбек – Адал табыс» атты Ұлттық құрылтайдың үшінші отырысында сөйлеген сөзі. [Электронды ресурс]. URL: https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-ulttyk-kuryltaydyn-adal-adam-adal-enbek-adal-tabys-atty-ushinshi-otyrysynda-soylegen-sozi-1525727 (қаралған күні 25.08.2024)
2. Cummings D., Anderson P. The Impact of CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) Level Adjustments on Student Engagement in Emirates School Establishments // Gulf Education and Social Policy Review. – 2025. – Vol. 6, №2. – P. 130–145. https://doi.org/10.18502/gespr.v6i2.17685
3. Liu M., Zhang L.J. Examining language learners’ GenAI-assisted writing self-efficacy profiles and the relationship with their writing self-regulated learning strategies // System. – 2025. – Vol. 134. – P. 1–18. https://doi.org/10.1016/j.system.2025.103826
4. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. [Electronic resource]. URL: https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages (date of access 25.08.2024)
5. Torres P.J., Kahveci Y. Effectiveness of Artificial Intelligence (AI) in Language Teaching // Computers and Education: Artificial Intelligence. – 2025. – Vol. 9. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100522
6. Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. – 244 p.
7. Liu J. Exploring the impact of artificial intelligence-enhanced language learning on youths’ intercultural communication competence // Humanities and Social Sciences Communications. – 2025. – Vol. 12, №1. – P. 1–23. https://doi.org/10.1057/s41599-025-06033-x
8. Field A. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. 5th ed. – London: SAGE Publications, 2018. – 1104 p.
9. Айтбаева Б.М. Тіл мен әдебиетті оқыту әдістемесі // Бөкетов атындағы Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы. – 2014. – №3(75). – Б. 72–76.
10. Richards J.C., Rodgers T.S. Approaches and Methods in Language Teaching. 3rd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2014. – 410 p. https://doi.org/10.1017/9781009024532
11. Rahate Ellah H., Azmi N. Soft skills in language education: From perception to frequency of instruction // International Journal of Language and Literary Studies. – 2024. – Vol. 6, №2. – P. 533–544. https://doi.org/10.36892/ijlls.v6i2.1735
12. Chou M.H. Communication strategies, difficulties, and speaking tasks in foreign language learning // SAGE Open. – 2024. – Vol. 14, №2. – P. 1–12. https://doi.org/10.1177/21582440241266324
13. Canale M. Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing // Applied Linguistics. – 1980. – Vol. 1, №1. – P. 1–47. https://doi.org/10.1093/applin/I.1.1
14. Рахметова Н. Қазақ тілін деңгейлік оқытудың ғылыми-методологиялық негіздері: ғылыми монография. – Алматы, 2012. – 227 б.
15. Oxford R.L. Teaching and Researching Language Learning Strategies: Self-Regulation in Context. 2nd ed. – London: Routledge, 2017. – 392 p.
16. Boulton A., Cobb T. Corpus use in language learning: A meta-analysis // Language Learning. – 2017. – Vol. 67. – P. 348–393. https://doi.org/10.1111/lang.12224
17. Wiboolyasarin W., Wiboolyasarin K., Tiranant P., Jinowat N., Boonyakitanont P. AI-driven chatbots in second language education: A systematic review of their efficacy and pedagogical implications // Ampersand. – 2025. – Vol. 14. https://doi.org/10.1016/j.amper.2025.100224
18. Bachman L.F., Palmer A.S. Language Testing in Practice: Designing and Developing Useful Language Tests. – Oxford: Oxford University Press, 1996. – 377 p.
19. Sharshova R., Salkhanova Z., Yelubayeva P. The Use of AI Writing Tools in Second Language Learning to Enhance Kazakh IT Students' Academic Writing Skills // Forum for Linguistic Studies. – 2025. – Vol. 7. – P. 251–267. https://doi.org/10.30564/fls.v7i8.10408
20. Likert R. A technique for the measurement of attitudes // Archives of Psychology. – 1932. – №140. – P. 1–55.
REFERENCES
1. Toqaev Q.K. «Adal adam – Adal enbek – Adal tabys» atty Ulttyq quryltaidyn ushіnshі otyrysynda soilegen sozі [Speech at the third meeting of the National kurultai “Honest man – Honest work – Honest success”]. [Electronic resource]. URL: https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-ulttyk-kuryltaydyn-adal-adam-adal-enbek-adal-tabys-atty-ushinshi-otyrysynda-soylegen-sozi-1525727 (date of access 25.08.2024) [in Kazakh]
2. Cummings D., Anderson P. The Impact of CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) Level Adjustments on Student Engagement in Emirates School Establishments // Gulf Education and Social Policy Review. – 2025. – Vol. 6, №2. – P. 130–145. https://doi.org/10.18502/gespr.v6i2.17685
3. Liu M., Zhang L.J. Examining language learners’ GenAI-assisted writing self-efficacy profiles and the relationship with their writing self-regulated learning strategies // System. – 2025. – Vol. 134. – P. 1–18. https://doi.org/10.1016/j.system.2025.103826
4. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. [Electronic resource]. URL: https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages (date of access 25.08.2024)
5. Torres P.J., Kahveci Y. Effectiveness of Artificial Intelligence (AI) in Language Teaching // Computers and Education: Artificial Intelligence. – 2025. – Vol. 9. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100522
6. Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. – 244 p.
7. Liu J. Exploring the impact of artificial intelligence-enhanced language learning on youths’ intercultural communication competence // Humanities and Social Sciences Communications. – 2025. – Vol. 12, №1. – P. 1–23. https://doi.org/10.1057/s41599-025-06033-x
8. Field A. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. 5th ed. – London: SAGE Publications, 2018. – 1104 p.
9. Aitbaeva B.M. Tіl men adebiettі oqytu adіstemesі [Methods of teaching language and literature] // Boketov atyndagy Qaragandy universitetіnіn habarshysy. Filologia seriasy. – 2014. – №3(75). – B. 72–76. [in Kazakh]
10. Richards J.C., Rodgers T.S. Approaches and Methods in Language Teaching. 3rd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2014. – 410 p. https://doi.org/10.1017/9781009024532
11. Rahate Ellah H., Azmi N. Soft skills in language education: From perception to frequency of instruction // International Journal of Language and Literary Studies. – 2024. – Vol. 6, №2. – P. 533–544. https://doi.org/10.36892/ijlls.v6i2.1735
12. Chou M.H. Communication strategies, difficulties, and speaking tasks in foreign language learning // SAGE Open. – 2024. – Vol. 14, №2. – P. 1–12. https://doi.org/10.1177/21582440241266324
13. Canale M. Theoretical bases of communicative approaches to second language teaching and testing // Applied Linguistics. – 1980. – Vol. 1, №1. – P. 1–47. https://doi.org/10.1093/applin/I.1.1
14. Rahmetova N. Qazaq tіlіn dengeilіk oqytudyn gylymi-metodologialyq negіzderі: gylymi monografia [Scientific and methodological foundations of level teaching of the Kazakh language: scientific monograph]. – Almaty, 2012. – 227 b. [in Kazakh]
15. Oxford R.L. Teaching and Researching Language Learning Strategies: Self-Regulation in Context. 2nd ed. – London: Routledge, 2017. – 392 p.
16. Boulton A., Cobb T. Corpus use in language learning: A meta-analysis // Language Learning. – 2017. – Vol. 67. – P. 348–393. https://doi.org/10.1111/lang.12224
17. Wiboolyasarin W., Wiboolyasarin K., Tiranant P., Jinowat N., Boonyakitanont P. AI-driven chatbots in second language education: A systematic review of their efficacy and pedagogical implications // Ampersand. – 2025. – Vol. 14. https://doi.org/10.1016/j.amper.2025.100224
18. Bachman L.F., Palmer A.S. Language Testing in Practice: Designing and Developing Useful Language Tests. – Oxford: Oxford University Press, 1996. – 377 p.
19. Sharshova R., Salkhanova Z., Yelubayeva P. The Use of AI Writing Tools in Second Language Learning to Enhance Kazakh IT Students' Academic Writing Skills // Forum for Linguistic Studies. – 2025. – Vol. 7. – P. 251–267. https://doi.org/10.30564/fls.v7i8.10408
20. Likert R. A technique for the measurement of attitudes // Archives of Psychology. – 1932. – №140. – P. 1–55.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Philology
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
