Çocuk Animasyonunda çocuklara yönelik medya söyleminin dilsel organizasyonu: Ontolinguistik bir analiz
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3085.421Anahtar Kelimeler:
Ontolinguistik, çocuklara yönelik konuşma, medya söylemi, konuşmanın ontogenisi, çocuk animasyonu, aruz, dillerarası analiz.Özet
Makale, çocuk animasyonunu ontolinguolojinin aracılık ettiği yapılandırılmış bir dil geliri biçimi olarak ele alıyor. Modern araştırmalar, animasyonlu medyanın psikolojik ve pedagojik etkisine odaklansa da, animasyonlu söylemin iç dilsel organizasyonu tam olarak anlaşılamamıştır. Çalışmanın amacı, sözdizimsel, sözcüksel ve prozodik düzeyde, çeşitli kültürel ve dilsel ortamlarda animasyonlu söylemin çocuklara yönelik konuşmanın temel özelliklerini nasıl yeniden ürettiğini belirlemektir (Child-Directed Speech, CDS, BBS). Çalışmada nitel söylemsel analiz, içerik analizi ve karşılaştırmalı prozodik gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma materyali olarak farklı dil ve kültürel alanları temsil eden üç animasyon dizisi alındı: «Bing« (İNGİLTERE), »Masha i Bear« (Rusya) ve »Puppy i Pai-Pai" (Kazakistan). Her diziden beş bölüm seçildi ve ana diyalog bölümleri sözdizimsel, sözcüksel, pragmatik ve prozodik parametrelere göre elle yazıya döküldü ve kodlandı.
Sonuçlar, çocuk animasyonunun, erken dilsel girdinin doğasında var olan evrensel özellikleri – yapısal kompaktlık, sözcüksel tekrarlanabilirlik ve açık aruz organizasyonu - sistematik olarak yeniden ürettiğini göstermektedir. Aynı zamanda, bu işaretler doğası gereği çeşitli dilsel ortamlarda gerçekleştirilmektedir: İngiliz modeli sözdizimsel öngörülebilirliğe ve duygusal düzenlemeye dayanırken, Rus modeli oyunun etkileyici dinamiklerini ve morfolojik unsurlarını vurgulamaktadır; ve sözlü folklor geleneklerine bitişik ritmik tekrarlanabilirliğe ve melodik yapıya dayanan Kazak modeli, Kazak dilinde konuşmanın ontogenezinin tarif edilen aşamalarıyla birleştirilmiştir.
Çalışma, çocuk animasyonunun, BBS ilkelerini yansıtan ve onları kültürel olarak tanımlanmış iletişim modellerine uyarlayan yapılandırılmış, medyalize edilmiş bir dil ortamı olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Materyalin Kazakça dilinde tanıtılmasıyla çalışma, esas olarak Hint-Avrupa dilleriyle sınırlı olan dilbilimler arası çalışmaların kapsamını genişletiyor ve bağımsız dilbilimsel araştırmanın nesnesi olarak medyan çocuklara yönelik söylemin teorik yorumuna katkıda bulunuyor.
Referanslar
1. Harmati-Pap V., Vadasz N., Toth I., Kas B. Patterns of lexical and syntactic adjustment in early infant-directed speech related to language development in Hungarian // Clinical Linguistics & Phonetics. – 2025. – Vol. 39, №6–8. – P. 736–764. https://doi.org/10.1080/02699206.2024.2374925
2. Jones G., Cabiddu F., Barrett D.J.K., Castro A., Lee B. How the characteristics of words in child-directed speech differ from adult-directed speech to influence children’s productive vocabularies // First Language. – 2023. – Vol. 43, №1. – P. 1–30. https://doi.org/10.1177/01427237221150070
3. Ismail N., Salehuddin S. Child-Directed Speech in Children’s Media: A Case Study on Bing’s Lexical and Syntactic Structures // GEMA Online® Journal of Language Studies. – 2025. – Vol. 25, №2. – P. 564–584. https://doi.org/10.17576/gema-2025-2502-14
4. Shi J., Gu Y., Vigliocco G. Prosodic modulations in caregiver speech facilitate word learning // Developmental Science. – 2023. – Vol. 26. – e13357. https://doi.org/10.1111/desc.13357
5. Kalashnikova M., Kember H. Prosodic cues in infant-directed speech facilitate young children’s conversational turn predictions // Journal of Experimental Child Psychology. – 2020. – Vol. 199. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2020.104916
6. Аяпова Т.Т. Сөйлеу онтогенезі: бірінші тілдік тұлғаның қалыптасу негіздері: монография. – Алматы: Ұлағат, 2022. – 285 б.
7. Шункеева С.А., Абишева С.К., Жетписбаева М.А. К вопросу научно-методического обеспечения создания цифрового анимационного контента для детей раннего возраста на материалах казахского детского фольклора // Вестник Карагандинского университета. Серия «Педагогика». – 2022. – №3(107). – С. 175–182. https://doi.org/10.31489/2022Ped3/175-182
8. Van Haaften L., Diepeveen S., van den Engel-Hoek L., de Swart B., Maassen B. Speech sound development in typically developing 2–7-year-old children // International Journal of Language & Communication Disorders. – 2020. – Vol. 55, №6. – P. 971–987. https://doi.org/10.1111/1460-6984.12575
9. Chomsky N. Aspects of the theory of syntax. – Cambridge (MA): MIT Press, 1965. – 251 p.
10. Bruner J. Child’s talk: learning to use language. – Oxford: Oxford University Press, 1983. – 288 p.
11. Linebarger D.L., Vaala S.E. Screen media and language development in infants and toddlers: an ecological perspective // Developmental Review. – 2010. – Vol. 30, №2. – P. 176–202. https://doi.org/10.1016/j.dr.2010.03.006
12. Shi R. Functional morphemes and early language acquisition // Child Development Perspectives. – 2014. – Vol. 8, №1. – P. 6–11. https://doi.org/10.1111/cdep.12052
13. Laalo K., Argus R. Linguistic recycling in language acquisition // AILA Review. – 2020. – Vol. 33, №1. – P. 86–103. https://doi.org/10.1075/aila.00031.laa.
14. Реброва А.Д., Гегелова Н.С. Словотворчество в речи персонажа мультсериала «Маша и Медведь» // Научный диалог. – 2023. – Т. 12, №1. – С. 171–184. https://doi.org/10.24224/2227-1295-2023-12-1-171-184
15. Cychosz M., Edwards J. R., Bernstein Ratner N., Torrington Eaton C., Newman R. S. Acoustic-Lexical Characteristics of Child-Directed Speech Between 7 and 24 Months and Their Impact on Toddlers’ Phonological Processing // Frontiers in Psychology. – 2021. – Vol. 12. – https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.712647
16. Han M., de Jong N.H., Kager R. Relating the prosody of infant-directed speech to children’s vocabulary size // Journal of Child Language. – 2024. – Vol. 51. – P. 217–233. https://doi.org/10.1017/S0305000923000041
REFERENCES
1. Harmati-Pap V., Vadasz N., Toth I., Kas B. Patterns of lexical and syntactic adjustment in early infant-directed speech related to language development in Hungarian // Clinical Linguistics & Phonetics. – 2025. – Vol. 39, №6–8. – P. 736–764. https://doi.org/10.1080/02699206.2024.2374925
2. Jones G., Cabiddu F., Barrett D.J.K., Castro A., Lee B. How the characteristics of words in child-directed speech differ from adult-directed speech to influence children’s productive vocabularies // First Language. – 2023. – Vol. 43, №1. – P. 1–30. https://doi.org/10.1177/01427237221150070
3. Ismail N., Salehuddin S. Child-Directed Speech in Children’s Media: A Case Study on Bing’s Lexical and Syntactic Structures // GEMA Online® Journal of Language Studies. – 2025. – Vol. 25, №2. – P. 564–584. https://doi.org/10.17576/gema-2025-2502-14
4. Shi J., Gu Y., Vigliocco G. Prosodic modulations in caregiver speech facilitate word learning // Developmental Science. – 2023. – Vol. 26. – e13357. https://doi.org/10.1111/desc.13357
5. Kalashnikova M., Kember H. Prosodic cues in infant-directed speech facilitate young children’s conversational turn predictions // Journal of Experimental Child Psychology. – 2020. – Vol. 199. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2020.104916
6. Ayapova T.T. Soileu ontogenezі: bіrіnshі tіldіk tulganyn qalyptasu negіzderі: monografia [Speech ontogenesis: foundations of the formation of the first language personality: monograph]. – Almaty: Ulagat, 2022. – 285 b. [in Kazakh]
7. Shunkeieva S.A., Abisheva S.K., Zhetpisbaeva M.A. K voprosu nauchno-metodicheskogo obespechenia sozdania cifrovogo animacionnogo kontenta dlia detei rannego vozrasta na materialah kazahskogo detskogo folklora [On the issue of scientific and methodological support of development of digital animation content for toddlers based on the materials of Kazakh children’s folklore] // Vestnik Karagandinskogo universiteta. Seria «Pedagogika». – 2022. – №3(107). – P. 175–182. https://doi.org/10.31489/2022Ped3/175-182. [in Russian]
8. Van Haaften L., Diepeveen S., van den Engel-Hoek L., de Swart B., Maassen B. Speech sound development in typically developing 2–7-year-old children // International Journal of Language & Communication Disorders. – 2020. – Vol. 55, №6. – P. 971–987. https://doi.org/10.1111/1460-6984.12575
9. Chomsky N. Aspects of the theory of syntax. – Cambridge (MA): MIT Press, 1965. – 251 p.
10. Bruner J. Child’s talk: learning to use language. – Oxford: Oxford University Press, 1983. – 288 p.
11. Linebarger D.L., Vaala S.E. Screen media and language development in infants and toddlers: an ecological perspective // Developmental Review. – 2010. – Vol. 30, №2. – P. 176–202. https://doi.org/10.1016/j.dr.2010.03.006
12. Shi R. Functional morphemes and early language acquisition // Child Development Perspectives. – 2014. – Vol. 8, №1. – P. 6–11. https://doi.org/10.1111/cdep.12052
13. Laalo K., Argus R. Linguistic recycling in language acquisition // AILA Review. – 2020. – Vol. 33, №1. – P. 86–103. https://doi.org/10.1075/aila.00031.laa.
14. Rebrova A.D., Gegelova N.S. Slovotvorchestvo v rechi personazha multseriala «Masha i Medved» [Word-making in the speech of a character from the animated series “Masha and the Bear”] // Nauchnyi dialog. – 2023. – T. 12, №1. – S. 171–184. https://doi.org/10.24224/2227-1295-2023-12-1-171-184 [in Russian]
15. Cychosz M., Edwards J. R., Bernstein Ratner N., Torrington Eaton C., Newman R. S. Acoustic-Lexical Characteristics of Child-Directed Speech Between 7 and 24 Months and Their Impact on Toddlers’ Phonological Processing // Frontiers in Psychology. – 2021. – Vol. 12. – https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.712647
16. Han M., de Jong N.H., Kager R. Relating the prosody of infant-directed speech to children’s vocabulary size // Journal of Child Language. – 2024. – Vol. 51. – P. 217–233. https://doi.org/10.1017/S0305000923000041
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Philology
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
