Математика пәнін оқытуда дизайн-ойлау әдісінің интеграциясы: орта мектеп контексіндегі ғылыми шолу
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.419Кілт сөздер:
дизайн-ойлау, математикалық білім беру, орта мектеп, жүйелі әдеби шолу, SpringerLink, Scopus.Аңдатпа
Ұсынылып отырған зерттеудің негізгі мақсаты – орта мектептерде математикалық білім беруде дизайн-ойлаудың қолданылуын зерттеу және оны қолданыстағы әдебиеттермен салыстыра отырып, шолу жасау. Зерттеу барысында дизайн-ойлау әдісінің математикалық білім беру контексінде қандай тиімділіктері бар екені қарастырылған. Сонымен қатар, зерттеу кезінде дизайн-ойлау, математикалық білім беру, математика, орта мектеп және негізгі мектеп сияқты тақырыптарға қатысты кілт сөздер қолданылды.
Зерттеу әдісі ретінде жүйелі әдеби шолу таңдалып, бұл әдіс шолуға қажетті барлық ақпаратты жинақтап, оларды талдауға мүмкіндік береді. Осы жүйелі шолу SpringerLink және Scopus сияқты ғылыми дерекқорлар арқылы жүргізілді, бұл әдіс зерттеудің толықтығы мен сапасын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелерін баяндау үшін PRISMA нұсқаулығы қолданылды, ол ғылыми зерттеулерді тиімді талдауға көмектеседі.
Зерттеу шеңберінде 2018–2024 жылдар аралығында SpringerLink және Scopus ғылыми дерекқорларынан кілттік сөздер бойынша 1123 мақала іріктеліп алынды. Мазмұндық талдау нәтижесінде қайталанатын және тақырыпқа сай келмейтін материалдар зерттеу базасынан шығарылып, нәтижесінде тек 23 мақала ғылыми сараптауға негіз ретінде таңдап алынды. Орта білім беру деңгейінде дизайн-ойлау әдісін қолдану бойынша зерттеулердің шектеулі болуы – бұл бағыттың білім беру саласындағы жаңалығы мен оның ғылыми-зерттеу тұрғысынан жеткіліксіз қамтылуымен тікелей байланысты.
Қазақстанда дизайн-ойлау әдісі білім беру жүйесіне енді ғана енгізіліп келе жатқан жаңа бағыттардың бірі. Соңғы жылдары жекелеген мектептер мен педагогикалық университеттер бұл тәсілді пилоттық жобалар арқылы оқыту процесіне енгізуге талпыныс жасауда. Алайда дизайн-ойлауға негізделген әдістемелік зерттеулер саны шектеулі, бұл оның теориялық және практикалық негіздерін кеңінен зерделеу қажеттілігін көрсетеді.
Нәтижелер дизайн-ойлаудың орта мектеп оқушылары арасында маңызды рөл атқаратын негізгі әдіс екенін көрсетеді. Бұл әдіс жаһандану дәуірінде еліміздің білім беру жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін қажет болады. Одан бөлек, дизайн-ойлау оқушылардың жеке дамуында, әсіресе математикалық ойлау дағдыларын қалыптастыруда тиімді құрал болып саналады.
Әдебиеттер тізімі
1. Карелхан Н., Ибраева П., Карилхан Н. Орта мектепте STREAM технологиясымен оқытуда Scratch ортасындағы mBlock бағдарламасын қолданудың ерекшеліктері // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023. – №2(128). – Б. 314–328. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.25
2. Аманбайқызы Р., Майгельдиева Ш.М., Исаева Г.Б. Болашақ мұғалімдердің ойлау дизайны дағдыларын конструктивті оқыту арқылы қалыптастыру // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2024. – №3(133). – Б. 353–366. https://doi.org/10.47526/2024‑3/353‑366.
3. Құрманали Е. Дизайн ойлау және креативті шешімдер // Қазақ университеті. – 2023. – №1(78). – Б. 104–110.
4. Ибрагимов А.Б. Математикалық білім берудегі инновациялық әдістер: дизайн ойлау әдісін қолдану мүмкіндіктері // Білім берудегі зерттеулер. – 2022. – №2(65). – Б. 41–47.
5. PISA 2022 Results (Volume III): Creative Minds, Creative Schools – Kazakhstan Country Note. – OECD Publishing, Paris, 2023. – 300 p.
6. Thienen J.P.A., Clancey W.J., Corazza G.E., Meinel CTheoretical foundations of design thinking // In: Understanding Innovation: Design Thinking Research. – Springer, 2018. – P. 13–38.
7. Xin Y.P. The effect of a conceptual model-based approach on ‘additive’ word problem solving of elementary students struggling in mathematics // ZDM – The International Journal on Mathematics Education. – 2019. – Vol. 51, №1. – P. 139–150. https://doi.org/10.1007/s11858-018-00953-2
8. Isaksen S.G., Akkermans H.J. The creative climate: A leadership lever for innovation // The Journal of Creative Behavior. – 2011. – Vol. 45, №3. – P. 161–187. https://doi.org/10.1002/jocb.26
9. Van Hooijdonk M., Mainhard T., Kroesbergen E.H., Van Tartwijk J. Creative problem solving in primary education: Exploring the role of fact finding, problem finding, and solution finding across tasks // Thinking Skills and Creativity. – 2020. – Vol. 37. – Article 100665. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2020.100665
10. Freiman V., Polotskaia E., Savard A. Mathematical modeling and creativity: Theoretical framework, pedagogical practices, and research perspectives // Proceedings of the 10th Congress of the European Society for Research in Mathematics Education (CERME10). – 2017. – P. 1336–1343.
11. Noh N., Jeong S., Shin S. Trends in design thinking within mathematics education: Focus on creative and mathematical thinking // Thinking Skills and Creativity. – 2021. – Vol. 40. – Article 100820. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2021.100820
12. Painter E. Design thinking in mathematics education contexts // Education Journal. – 2018. – Vol. 7, №6. – P. 123–130.
13. Severino P., Petrovich F., Mercanti-Anthony A., Fischer K. Design-based innovation in math learning: An integrated approach to develop thinking skills // Journal of Innovative Learning. – 2021. – Vol. 5, №2. – P. 44–58. https://doi.org/10.5296/jil.v5i2.17654
14. Pendleton Julian A., Brown D Design Thinking as a Fundamental Literacy for the 21st Century // Journal of Educational Innovation. – 2015. – Vol. 9, №2. – P. 45–53.
15. Plattner H., Meinel C., Leifer L. Design Thinking: Innovation lernen; Ideenwelten öffnen. – München: mi Wirtschaftsbuch, 2009. – 240 p.
16. Liu H. The Designer’s Self-Perception and Its Impact on Design Thinking // Design Studies. – 1996. – Vol. 17, №3. – P. 243–260.
17. Braha D., Reich Y. Topological Structures for Modeling Complex Engineering Design Processes // Research in Engineering Design. – 2003. – Vol. 14, №4. – P. 185–199.
18. Pavie X., Carthy J. Design Thinking in Transforming Products, Services, Processes and Strategies // International Journal of Innovation Management. – 2015. – Vol. 19, №1. – P. 1550008.
19. Kelley T., Kelley D. Creative Confidence: Unleashing the Creative Potential Within Us All. –New York: Crown Business, 2013. – 320 p.
20. Withell A., Haigh N. Developing design thinking expertise in higher education // DRS//Cumulus LearnXDesign 2013 Conference Proceedings. – 2013. – P. 160–167.
21. Cooper L., Higgins K. Integrating experiential and cognitive approaches in design thinking education: Kolb’s Four-Stage Theory applied // Journal of Design Education. – 2015. – Vol. 12, №2. – P. 45–52.
22. Oxman R. Thinking with a New Purpose: Think Maps as a pedagogical model for design thinking education // Design Studies. – 2004. – Vol. 25, №3. – P. 251–267.
23. Rauth I., Köppen E., Jobst B., Meinel C. Design Thinking: An Educational Model towards Creative Confidence // Proceedings of the First International Conference on Design Creativity (ICDC). – Kobe, Japan, 2010. – P. 117–122.
24. Sheer A., et al. Impact of design thinking pedagogy on student innovation, creativity, problem-solving, and teamwork in schools // Journal of Educational Innovation and Practice. – 2012. – Vol. 8, №1. – P. 23–34.
25. Fujita T., Kondo Y., Kumakura H., Kunimune S., Jones K. Spatial reasoning skills about 2D representations of 3D geometrical shapes in grades 4 to 9 // Mathematics Education Research Journal. – 2020. – Vol. 32. – P. 235–255.
REFERENCES
1. Karelhan N., Ibraeva P., Karilhan N. Orta mektepte STREAM tehnologiasymen oqytuda Scratch ortasyndagy mBlock bagdarlamasyn qoldanudyn erekshelіkterі [Features of using the mblock program in the Scratch environment in teaching with STREAM technology in high school] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №2(128). – B. 314–328. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.25 [in Kazakh]
2. Amanbaiqyzy R., Maigeldieva Sh.M., Isaeva G.B. Bolashaq mugalіmderdіn oilau dizainy dagdylaryn konstruktivtі oqytu arqyly qalyptastyru [Formation of thinking design skills of future teachers through constructive learning] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2024. – №3(133). – B. 353–366. https://doi.org/10.47526/2024‑3/353‑366. [in Kazakh]
3. Qurmanali E. Dizain oilau zhane kreativtі sheshіmder [Design thinking and creative solutions] // Qazaq universitetі. – 2023. – №1(78). – B. 104–110. [in Kazakh]
4. Ibragimov A.B. Matematikalyq bіlіm berudegі innovacialyq adіster: dizain oilau adіsіn qoldanu mumkіndіkterі [Innovative methods in mathematical education: possibilities of using the method of design thinking] // Bіlіm berudegі zertteuler. – 2022. – №2(65). – B. 41–47. [in Kazakh]
5. PISA 2022 Results (Volume III): Creative Minds, Creative Schools – Kazakhstan Country Note. – OECD Publishing, Paris, 2023. – 300 p.
6. Thienen J.P.A., Clancey W.J., Corazza G.E., Meinel CTheoretical foundations of design thinking // In: Understanding Innovation: Design Thinking Research. – Springer, 2018. – P. 13–38.
7. Xin Y.P. The effect of a conceptual model-based approach on ‘additive’ word problem solving of elementary students struggling in mathematics // ZDM – The International Journal on Mathematics Education. – 2019. – Vol. 51, №1. – P. 139–150. https://doi.org/10.1007/s11858-018-00953-2
8. Isaksen S.G., Akkermans H.J. The creative climate: A leadership lever for innovation // The Journal of Creative Behavior. – 2011. – Vol. 45, №3. – P. 161–187. https://doi.org/10.1002/jocb.26
9. Van Hooijdonk M., Mainhard T., Kroesbergen E.H., Van Tartwijk J. Creative problem solving in primary education: Exploring the role of fact finding, problem finding, and solution finding across tasks // Thinking Skills and Creativity. – 2020. – Vol. 37. – Article 100665. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2020.100665
10. Freiman V., Polotskaia E., Savard A. Mathematical modeling and creativity: Theoretical framework, pedagogical practices, and research perspectives // Proceedings of the 10th Congress of the European Society for Research in Mathematics Education (CERME10). – 2017. – P. 1336–1343.
11. Noh N., Jeong S., Shin S. Trends in design thinking within mathematics education: Focus on creative and mathematical thinking // Thinking Skills and Creativity. – 2021. – Vol. 40. – Article 100820. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2021.100820
12. Painter E. Design thinking in mathematics education contexts // Education Journal. – 2018. – Vol. 7, №6. – P. 123–130.
13. Severino P., Petrovich F., Mercanti-Anthony A., Fischer K. Design-based innovation in math learning: An integrated approach to develop thinking skills // Journal of Innovative Learning. – 2021. – Vol. 5, №2. – P. 44–58. https://doi.org/10.5296/jil.v5i2.17654
14. Pendleton Julian A., Brown D Design Thinking as a Fundamental Literacy for the 21st Century // Journal of Educational Innovation. – 2015. – Vol. 9, №2. – P. 45–53.
15. Plattner H., Meinel C., Leifer L. Design Thinking: Innovation lernen; Ideenwelten öffnen. – München: mi Wirtschaftsbuch, 2009. – 240 p.
16. Liu H. The Designer’s Self-Perception and Its Impact on Design Thinking // Design Studies. – 1996. – Vol. 17, №3. – P. 243–260.
17. Braha D., Reich Y. Topological Structures for Modeling Complex Engineering Design Processes // Research in Engineering Design. – 2003. – Vol. 14, №4. – P. 185–199.
18. Pavie X., Carthy J. Design Thinking in Transforming Products, Services, Processes and Strategies // International Journal of Innovation Management. – 2015. – Vol. 19, №1. – P. 1550008.
19. Kelley T., Kelley D. Creative Confidence: Unleashing the Creative Potential Within Us All. –New York: Crown Business, 2013. – 320 p.
20. Withell A., Haigh N. Developing design thinking expertise in higher education // DRS//Cumulus LearnXDesign 2013 Conference Proceedings. – 2013. – P. 160–167.
21. Cooper L., Higgins K. Integrating experiential and cognitive approaches in design thinking education: Kolb’s Four-Stage Theory applied // Journal of Design Education. – 2015. – Vol. 12, №2. – P. 45–52.
22. Oxman R. Thinking with a New Purpose: Think Maps as a pedagogical model for design thinking education // Design Studies. – 2004. – Vol. 25, №3. – P. 251–267.
23. Rauth I., Köppen E., Jobst B., Meinel C. Design Thinking: An Educational Model towards Creative Confidence // Proceedings of the First International Conference on Design Creativity (ICDC). – Kobe, Japan, 2010. – P. 117–122.
24. Sheer A., et al. Impact of design thinking pedagogy on student innovation, creativity, problem-solving, and teamwork in schools // Journal of Educational Innovation and Practice. – 2012. – Vol. 8, №1. – P. 23–34.
25. Fujita T., Kondo Y., Kumakura H., Kunimune S., Jones K. Spatial reasoning skills about 2D representations of 3D geometrical shapes in grades 4 to 9 // Mathematics Education Research Journal. – 2020. – Vol. 32. – P. 235–255.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
