Okul öğrencilerinin edebi-turistik yerel kültür bilgisinin geliştirilmesi yollari
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.302Anahtar Kelimeler:
edebi deneme yazma, eleştirel düşünme, metin analizi, pedagojik deney, Kazak edebiyatı, biçimlendirici geri bildirim, akademik abonelik.Özet
Eleştirel düşünme ve metinsel analiz becerilerinin geliştirilmesi, genel ortaöğretimin ana görevlerinden biridir. Bununla birlikte, modern okul pratiğinde, öğrencilerin Kazak dili ve edebiyatı derslerindeki yazılı çalışmaları büyük ölçüde sunum düzeyinde kalmaktadır. Bu makale, 10-11. sınıf öğrencilerinde eleştirel düşünme ve metinsel analiz becerilerinin oluşumunda edebi bir makale yazmanın rolünü ele almaktadır.
Çalışmanın amacı, edebi bir makalenin yazılmasının organizasyonunun etkinliğini ayrı bir görev olarak değil, sorunlu okuma, analiz, tez oluşturma, biçimlendirici geri bildirim ve düzeltme aşamalarını içeren sistemik bir öğrenme döngüsü olarak doğrulamaktır. Makale, edebi denemenin teorik temellerini, modern normatif gereklilikleri, beş kriter değerlendirmesinin bir bölümünü ve sekiz haftalık öğrenme döngüsünün yapısını önermektedir.
Çalışma sırasında teorik analiz, pedagojik deney, kriter değerlendirme ve nitel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, edebi bir denemenin tam bir öğrenme döngüsü olarak düzenlenmesinin, öğrencilerin geleneksel ders formatına kıyasla tez oluşturma, gerekçeli analiz ve ifade etme yeteneklerini önemli ölçüde geliştirdiği kanıtlanmıştır. Önerilen metodik çözümler, Kazak dili ve edebiyatı öğretmenlerinin, öğrencilerin işlevsel okuryazarlığını geliştirmeyi amaçlayan Kazakistan'ın güncellenmiş eğitim standartlarını uygulamada uygulamalarına olanak sağlayacaktır.
Referanslar
1. OECD. PISA 2022 Results. Volume I: The State of Learning and Equity in Education. Paris: OECD Publishing, 2023. https://doi.org/10.1787/53f23881-en
2. Qazaqstan Respublikasy Oqu-agartu ministri. Mektepke deiіngі tarbie men oqytudyn, bastauysh, negіzgі orta, zhalpy orta, tehnikalyq zhane kasіptіk, orta bіlіmnen keiіngі bіlіm berudіn memlekettіk zhalpyga mіndettі standarttaryn bekіtu turaly: 2022 zhylgy 3 tamyzdagy №348 buiryq [On Approval of the State Compulsory Education Standards: Order of the Minister of Education of the Republic of Kazakhstan No. 348 of August 3, 2022]. Astana, 2022. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200029031 [in Kazakh]
3. Nazarbaev Ziiatkerlіk mektepterі. Kriterialdy bagalau zhuiesі. Qazaq tіlі men adebietі. 10-11 synyp [Nazarbayev Intellectual Schools. Criteria-Based Assessment System. Kazakh Language and Literature. Grades 10-11]. Nur-Sultan: NZM DBBU, 2022. [in Kazakh]
4. Qazaqstan Respublikasy Ukіmetі. Qazaqstan Respublikasynda mektepke deiіngі, orta, tehnikalyq zhane kasіptіk bіlіm berudі damytudyn 2023-2029 zhyldarga arnalgan tuzhyrymdamasyn bekіtu turaly: 2023 zhylgy 28 nauryzdagy №249 qaulysy [On Approval of the Concept for the Development of Preschool, Secondary, Technical and Vocational Education in the Republic of Kazakhstan for 2023-2029: Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No. 249 of March 28, 2023]. Astana, 2023. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2300000249 [in Kazakh]
5. Qiiaqbai N., Argynbaev E., Adіlbaeva R. Jobalap oqytu adіsі arqyly oilau dagdylaryn damytu [Developing Thinking Skills through Project-based Learning] // Yassawi universitetіnіn habarshysy. - 2023. - №2 (128). - B. 395-407. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.31 [in Kazakh]
6. Adieva P.M. Rahymzhan Otarbaev shygarmashylygyn orta mektepte oqytu [Teaching of Rakhimzhan Otarbayev's Creativity in Secondary School] // Yassawi universitetіnіn habarshysy. - 2022. - №2 (124). - B. 91-104. https://doi.org/10.47526/2022-2/2664-0686.08 [in Kazakh]
7. Dewey J. How We Think: A Restatement of the Relation of Reflective Thinking to the Educative Process. Boston: D.C. Heath, 1933.
8. Paul R., Elder L. The Thinker's Guide to the Art of Asking Essential Questions. Dillon Beach: Foundation for Critical Thinking, 2006.
9. Vygotsky L.S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes / eds. M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, E. Souberman. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
10. Bakhtin M.M. The Dialogic Imagination: Four Essays / trans. C. Emerson, M. Holquist. Austin: University of Texas Press, 1981.
11. Taubaeva Sh.T., Imanbaeva S.T., Berikhanova A.E. Pedagogika: oqulyq [Pedagogy: Textbook]. Almaty: ONON, 2018. - 357 b. [in Kazakh]
12. Rosenblatt L.M. Writing and reading: the transactional theory. Technical Report No. 416. Urbana-Champaign: Center for the Study of Reading, 1988.
13. Flower L., Hayes J.R. A cognitive process theory of writing // College Composition and Communication. - 1981. - Vol. 32, No. 4. - P. 365-387.
14. Graham S., Cao Y., Kim Y.-S.G., Lee J., Tate T., Collins P., Cho M., Moon Y., Chung H.Q., Olson C.B. Effective writing instruction for students in grades 6 to 12: a best evidence meta-analysis // Reading and Writing. - 2025. - Vol. 38, No. 4. - P. 1-46. https://doi.org/10.1007/s11145-024-10539-2
15. Graham S., Hebert M. Writing to read: a meta-analysis of the impact of writing and writing instruction on reading // Harvard Educational Review. - 2011. - Vol. 81, No. 4. - P. 710-744. https://doi.org/10.17763/haer.81.4.t2k0m13756113566
16. OECD. OECD Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. A Series of Concept Notes. Paris: OECD Publishing, 2019.
17. Zhai C., Wibowo S., Li L.D. The effects of over-reliance on AI dialogue systems on students' cognitive abilities: a systematic review // Smart Learning Environments. - 2024. - Vol. 11. - Article 28. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00316-7
18. Harris K.R., Graham S. Self-regulated strategy development in writing: premises, evolution, and the future // British Journal of Educational Psychology Monograph Series II. - 2009. - Vol. 6, No. 1. - P. 113-135. https://doi.org/10.1348/978185409X422542
19. Shanahan T., Shanahan C. Teaching disciplinary literacy to adolescents: rethinking content-area literacy // Harvard Educational Review. - 2008. - Vol. 78, No. 1. - P. 40-59. https://doi.org/10.17763/haer.78.1.v62444321p602101
20. Y. Altynsarin atyndagy Ulttyq bіlіm akademiiasy. Formativtі bagalaudy zhuzege asyru boiynsha zhalpy bіlіm beretіn mektepterdіn pedagogterі men basshylaryna arnalgan nusqaulyq [Manual on the Implementation of Formative Assessment for Teachers and Heads of General Secondary Schools, by the Y. Altynsarin National Academy of Education]. Astana, 2024. - 43 b. [in Kazakh]
21. Fulton K., Lin T.-J., Newell G. Dialogic literary argumentation and close reading: effects on high school students' literature-related argumentative writing and motivational beliefs // Frontiers in Psychology. - 2023. - Vol. 14. - Article 1214773. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1214773
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
