PROFESYONEL EĞİTİMDE YENİ STANDARTLAR: DİJİTALLEŞME VE REFLEKSİYON
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.340Anahtar Kelimeler:
eğitimde dijitalleşme, refleksif kültür, mesleki eğitim, dijital yeterlilikler, adaptif teknolojiler, eleştirel düşünme.Özet
Bu makale, mesleki eğitim alanında dijitalleşme ile refleksif (yansıtıcı) kültür arasındaki etkileşimi derinlemesine incelemekte ve bu iki olgunun birbirini nasıl tamamladığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın temel amacı, eğitim süreçlerinin dijital dönüşümü bağlamında uzman yetiştirmeyi etkileyen başlıca hususları, karşılaşılan güçlükleri ve güncel eğilimleri kapsamlı biçimde belirlemektir.
Makalede dijitalleşmenin eğitim erişilebilirliğini artırma, öğrenme süreçlerini kişiselleştirme, öğrenen merkezli pedagojileri güçlendirme ve uygulamalı beceri kazandırma gibi çok yönlü avantajları ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Bununla birlikte, eleştirel düşünme, öz-düzenleme, uyum sağlama yeteneği ve mesleki becerilerin gelişiminde refleksif kültürün oynadığı temel rol vurgulanmakta; böylece öğrencilerin hızla değişen işgücü piyasasına uyum kabiliyetleri açıklanmaktadır. Çalışmada ayrıca işverenlerin mezunlardan beklediği gereksinimlerdeki dönüşümler analiz edilmekte; dijital yeterlilikler ile refleksif yaklaşımların eğitim programlarına entegrasyonunun önemi üzerinde özellikle durulmaktadır. Bu durum, çağdaş işgücü piyasasının ihtiyaçlarına uygun, yenilikçi ve uyarlanabilir uzmanlar yetiştirmenin temel koşulu olarak değerlendirilmektedir.
Makale, uzman yetiştirme kalitesini artırmaya yönelik eğitim kurumları ve işverenler için uygulanabilir öneriler sunmakta; yapay zekâ, disiplinlerarası yaklaşımlar ve adaptif teknolojilerin kullanımı yoluyla mesleki eğitimin geliştirilmesine dair gelecek perspektiflerine de ışık tutmaktadır.
Çalışmanın özgünlüğü, teorik analizleri somut pratik önerilerle birleştirmesinde yatmakta olup, bu yaklaşım mesleki eğitimin modernizasyonuna sistematik, çok boyutlu ve kapsamlı bir bakış açısı sağlamaktadır.
Referanslar
1. Zhang X., Qian W., Chen C. vd. The effect of digital technology usage on higher vocational student satisfaction: the mediating role of learning experience and learning engagement // Frontiers in Education. – 2024. – Vol. 9. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1508119.
2. Tan X., Lin X., Zhuang R. Development and validation of a secondary vocational school students’ digital learning competence scale // Smart Learning Environments. – 2024. – Vol. 11. https://doi.org/10.1186/s40561-024-00325-6.
3. Khademi-Vidra A., Bakos I. M. An Overview of the Digital Competencies of Teachers in the Hungarian Secondary Agricultural Vocational Training System // Technology, Knowledge and Learning. – 2025. – Vol. 30. – P. 621-636.
4. Pratiwi D., Ismara K.I., Sudira P., Tri Maryadi T.H. Implementation of Digital Portfolio for Vocational Teachers’ Digital Skills: A Systematic Literature Review // International Journal of Research and Innovation in Social Science. – 2025. – Vol. 9, №6. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2025.9060321.
5. Lahme S. Z., Klein P., Lehtinen A., Müller A., Pirinen P., Rončević L., Sušac A. Physics lab courses under digital transformation: A tri-national survey among university lab instructors about the role of new digital technologies and learning objectives // ArXiv preprint. – 2023. – Vol. 19, №2. https://doi.org/10.48550/arXiv.2305.08515
6. Рынок труда Казахстана. На пути к цифровой реальности: Национальный доклад. – Нур-Султан: Центр развития трудовых ресурсов, 2022. [Электронный ресурс]. URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38164761 (дата обращения: 14.05.2024). / Rynok truda Kazahstana. Na puti k cifrovoi realnosti [The labor market of Kazakhstan. Towards digital Reality: National Report]. [Electronic resource]. URL: https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=38164761 (date of access 14.05.2024) [in Russian]
7. Cattaneo A.A.P., Antonietti C., Rauseo M. How do vocational teachers use technology? The role of perceived digital competence and perceived usefulness in technology use across different teaching profiles // Vocations and Learning. – 2025. – Vol. 18. https://doi.org/10.1007/s12186-025-09359-4.
8. Horváth L., Pintér T., Misley H., Dringó-Horváth I. Validity evidence regarding the use of DigCompEdu as a self-reflection tool: The case of Hungarian teacher educators // Education and Information Technologies. – 2025. – Vol. 30, №1. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12914-6.
9. Yang C., Guo R., Cui Y. What Affects Vocational Teachers’ Acceptance and Use of ICT in Teaching? A Large-Scale Survey of Higher Vocational College Teachers in China // Behavioral Sciences. – 2023. – Vol. 13, №1. https://doi.org/10.3390/behavsci13010077.
10. Strojny P. vd. Measuring the effectiveness of virtual training: A systematic review // Computers & Education: X Reality. – 2023. – Vol. 2. https://doi.org/10.1016/j.cexr.2022.100006
11. Mönnig A., Maier T., Zika G. Digitalisation and Its Effect on Wage Inequality // Jahrbücher für Nationalökonomie ve Statistik. – 2019. – №3 (239). – P. 363-398.
12. Kurmanov N.A., Mutaliyeva L.M., Aliyeva Zh.Zh. The interaction of the labor market and the higher education system in contemporary conditions // Bulletin of the L.N. Gumilyov Eurasian National University. Economic Issue. – 2019. – №4. – P. 93-99. https://doi.org/10.32523/2079-620X-2019-4-93-99
13. Jeon S. How can innovative technologies transform vocational education and training: Insights for Ukraine. – Paris: OECD Publishing, 2025. – 45 p. https://doi.org/10.1787/fb40f416-en.
