SANAL GERÇEKLIK OYUNLARI ARACILIĞIYLA İLKOKUL ÖĞRENCILERININ DIJITAL OKURYAZARLIĞINI ŞEKILLENDIRME İMKANLARI
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.343Anahtar Kelimeler:
virtual reality games, digital literacy, digital technologies, digital educational resources, primary school students, VR technologies.Özet
Makalede; sanal gerçeklik (VR) oyunları, bu oyunların eğitimde kullanımı ve ilkokul öğrencilerinin dijital okuryazarlığını şekillendirme imkanları ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra, öğrencilerin dijital okuryazarlığını geliştirmenin teorik boyutlarını incelemek amacıyla; dijital okuryazarlık, sanal gerçeklik teknolojileri, sanal gerçeklik oyunları ve dijital teknolojiler gibi kavramlar tanımlanmaktadır. Araştırma sürecinde, yabancı ve Kazakistan literatürüne yönelik analitik bir inceleme yapılmakta ve sanal gerçeklik oyunlarının kullanımına ilişkin etkili yöntemler önerilmektedir.
İlkokul öğrencilerinde dijital okuryazarlığın şekillendirilmesinin önemi tartışmasızdır; çünkü bu yeti günümüzde yoğun talep görmesinin yanı sıra, modern eğitim ortamında çok yönlü gelişmiş bir bireyin dijital topluma uyum sağlamasının (sosyalleşmesinin) temel faktörüdür.
Ayrıca, Kazakistan Cumhuriyeti Eğitim ve Bilim Bakanı’nın 22 Mayıs 2020 tarihli “Ortaöğretim Kurumlarına Yönelik Ders Kitaplarının, Okul Öncesi ve Ortaöğretim Kurumlarına Yönelik Elektronik Formdakiler Dahil Öğretim-Metodolojik Setlerin Listesinin Onaylanması Hakkında”ki genelgesi doğrultusunda “Dijital Okuryazarlık” dersi birinci sınıftan itibaren müfredata dahil edilmişti. Bu doğrultuda makale; öğrencilerin günümüz gereksinimlerine uygun dijital okuryazarlık dersindeki bilgi, beceri ve yetilerini artırmak amacıyla, 3D nesneleri ve çeşitli animasyonları gerçek zamanlı modda gözlemleyebilecekleri sanal gerçeklik oyunlarının kullanımını değerlendirmektedir.
Makalede, bilimsel yöntemler kullanılarak öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeylerini ve sanal gerçeklik oyunlarına yönelik algılarını belirlemek amacıyla bir anket çalışması yürütülmüş, araştırma sonuçlarına dayalı analiz ve çıkarımlar sunulmuştur.
Referanslar
1. «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 12 желтоқсандағы №827 қаулысы. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000827 (қаралған күні 23.04.2025)
2. «Орта білім беру ұйымдарына арналған оқулықтардың, мектепке дейінгі ұйымдарға, орта білім беру ұйымдарына арналған оқу-әдістемелік кешендердің, оның ішінде электрондық нысандағы тізбесін бекіту туралы» ҚР Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 22 мамырдағы №216 бұйрығы. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020708 (қаралған күні 23.04.2025)
3. «Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2020–2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 31 желтоқсандағы №1050 қаулысы. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1900001050 (қаралған күні 23.04.2025)
4. Uaidullakyzy E., et al. The importance of game technology in primary education // World Journal on Educational Technology. – 2024. – №4. – P. 996-1004. https://doi.org/10.18844/wjet.v14i4.7652
5. Волкова Л.В., Волкова Ю.С. Цифровая грамотность младших школьников: условия и механизмы формирования // Гуманитарные исследования. Педагогика и психология. – 2022. – №10. – С. 25–37. https://doi.org/10.24412/2712-827Х-2022-10-25-37
6. Формирование цифровой грамотности обучающихся: методические рекомендации для работников образования в рамках реализации Федерального проекта «Цифровая образовательная среда» / Авт.-сост. М.В. Кузьмина и др. – Киров: ИРО Кировской области, 2019. – 47 с.
7. Солдатова Г., Зотова Е., Лебешева М., Шляпников В. Цифровая грамотность и безопасность в Интернете: методическое пособие для специалистов основного общего образования. – Москва: Google, 2013. – 311 с.
8. Анисимова Э.С., Асхадуллина Н.Н. Практики развития цифровой грамотности учителя: учебное пособие. – Казань: Издательство Казанского университета, 2022. – 124 с.
9. Бузаубакова К.Д., Амирова А.С., Маковецкая А.А. Цифрлы педагогика: оқулық. – Тараз: ИП Бейсенбекова Ә.Ж., 2022. – 314 б.
10. Al-Ansi A.M., Asyri D., Asyri D. The role of multimedia on virtual teachers in the digital era to carve the educational future of Indonesia’s golden generation // Journal of Digital Learning and Distance Education. – 2024. – №2(7). – P. 622–634. https://doi.org/10.56778/jdlde.v2i7.199
11. Huang H., Liaw S. Applying situated learning in a virtual reality system to enhance learning motivation // International Journal of Information and Education Technology. – 2011. – №1(4). – P. 298–302. https://doi.org/10.7763/IJIET.2011.V1.48
12. Hongyu L. How are students immersed by providing virtual reality technology? The role of psychological distance in online flipped class // International Journal of Information and Education Technology. – 2020. – №10(1). – P. 79–83. https://doi.org/10.18178/ijiet.2020.10.1.1343
13. Rakhimzhanova L., et al. Using Augmented Reality to Teach Digital Literacy Course to Primary School Children with Special Educational Needs // European Journal of Educational Research. – 2025. – №14(1). – P. 55-71. https://doi.org/10.12973/eu-jer.14.1.55
14. Жүзеев С., Мошқалов А.Қ., Жайлауова М. Қазақ этнопсихологиялық ерекшеліктері мен этнопедагогикалық дәстүрлері негізінде болашақ бастауыш сынып мұғалімдерін кәсіби даярлау үдерісі // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2024. – №4 (134). – Б. 489–502. https://doi.org/10.47526/2024-4/2664-0686.137
15. Карелхан Н., Удербаева Н.К., Онгарбаева М.Б. Виртуалды және толықтырылған шындық технологияларын «Цифрлық сауаттылық» пәнінде қолданудың практикалық негіздері // Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы, «Физика-математика ғылымдары» сериясы. – 2024. – №2(86). – Б. 288-297. https://doi.org/10.51889/2959-5894.2024.86.2.026
1. «Cifrlyq Qazaqstan» memlekettіk bagdarlamasyn bekіtu turaly» Qazaqstan Respublikasy Ukіmetіnіn 2017 zhylgy 12 zheltoqsandagy №827 qaulysy [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated December 12, 2017 No. 827 “On approval of the state program “Digital Kazakhstan”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000827 (date of access 23.04.2025) [in Kazakh]
2. «Orta bіlіm beru uiymdaryna arnalgan oqulyqtardyn, mektepke deiіngі uiymdarga, orta bіlіm beru uiymdaryna arnalgan oqu-adіstemelіk keshenderdіn, onyn іshіnde elektrondyq nysandagy tіzbesіn bekіtu turaly» QR Bіlіm zhane gylym ministrіnіn 2020 zhylgy 22 mamyrdagy №216 buirygy [Order of the Minister of Education and science of the Republic of Kazakhstan dated May 22, 2020 No. 216 “On approval of the list of textbooks for secondary education organizations, educational and methodological complexes for preschool organizations, secondary education organizations, including in electronic form”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2000020708 (date of access 23.04.2025) [in Kazakh]
3. «Qazaqstan Respublikasyn industrialyq-innovacialyq damytudyn 2020–2025 zhyldarga arnalgan memlekettіk bagdarlamasyn bekіtu turaly» Qazaqstan Respublikasy Ukіmetіnіn 2019 zhylgy 31 zheltoqsandagy №1050 qaulysy [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan dated December 31, 2019 No. 1050 “On approval of the state program of industrial and innovative development of the Republic of Kazakhstan for 2020-2025”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1900001050 (date of access 23.04.2025) [in Kazakh]
4. Uaidullakyzy E., et al. The importance of game technology in primary education // World Journal on Educational Technology. – 2024. – №4. – P. 996-1004. https://doi.org/10.18844/wjet.v14i4.7652
5. Volkova L.V., Volkova Iu.S. Cifrovaia gramotnost mladshih shkolnikov: uslovia i mehanizmy formirovania [Digital literacy of primary school students: conditions and mechanisms of formation] // Gumanitarnye issledovania. Pedagogika i psihologia. – 2022. – №10. – S. 25–37. https://doi.org/10.24412/2712-827H-2022-10-25-37 [in Russian]
6. Formirovanie cifrovoi gramotnosti obuchaiushihsia: metodicheskie rekomendacii dlia rabotnikov obrazovania v ramkah realizacii Federalnogo proekta «Cifrovaia obrazovatelnaia sreda» [Formation of digital literacy of students: methodological recommendations for educators in the framework of the implementation of the Federal Project “Digital Educational Environment”] / Avt.-sost. M.V. Kuzmina i dr. – Kirov: IRO Kirovskoi oblasti, 2019. – 47 s. [in Russian]
7. Soldatova G., Zotova E., Lebesheva M., Shliapnikov V. Cifrovaia gramotnost i bezopasnost v Internete: metodicheskoe posobie dlia specialistov osnovnogo obshego obrazovania [Digital literacy and Internet security: a methodological guide for specialists in basic general education]. – Moskva: Google, 2013. – 311 s. [in Russian]
8. Anisimova E.S., Ashadullina N.N. Praktiki razvitia cifrovoi gramotnosti uchitelia: uchebnoe posobie [Teacher's Digital Literacy Development Practices: a study guide]. – Kazan: Izdatelstvo Kazanskogo universiteta, 2022. – 124 s. [in Russian]
9. Buzaubakova K.D., Amirova A.S., Makoveckaia A.A. Cifrly pedagogika: oqulyq [Digital pedagogy: textbook]. – Taraz: IP Beisenbekova A.Zh., 2022. – 314 b. [in Kazakh]
10. Al-Ansi A.M., Asyri D., Asyri D. The role of multimedia on virtual teachers in the digital era to carve the educational future of Indonesia’s golden generation // Journal of Digital Learning and Distance Education. – 2024. – №2(7). – P. 622–634. https://doi.org/10.56778/jdlde.v2i7.199
11. Huang H., Liaw S. Applying situated learning in a virtual reality system to enhance learning motivation // International Journal of Information and Education Technology. – 2011. – №1(4). – P. 298–302. https://doi.org/10.7763/IJIET.2011.V1.48
12. Hongyu L. How are students immersed by providing virtual reality technology? The role of psychological distance in online flipped class // International Journal of Information and Education Technology. – 2020. – №10(1). – P. 79–83. https://doi.org/10.18178/ijiet.2020.10.1.1343
13. Rakhimzhanova L., et al. Using Augmented Reality to Teach Digital Literacy Course to Primary School Children with Special Educational Needs // European Journal of Educational Research. – 2025. – №14(1). – P. 55-71. https://doi.org/10.12973/eu-jer.14.1.55
14. Zhuzeev S., Moshqalov A.Q., Zhailauova M. Qazaq etnopsihologialyq erekshelіkterі men etnopedagogikalyq dasturlerі negіzіnde bolashaq bastauysh synyp mugalіmderіn kasіbi daiarlau uderіsі [The process of professional training of future primary school teachers based on Kazakh ethnopsychological features and ethnopedagogical traditions] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2024. – №4 (134). – B. 489–502. https://doi.org/10.47526/2024-4/2664-0686.137 [in Kazakh]
15. Karelhan N., Uderbaeva N.K., Ongarbaeva M.B. Virtualdy zhane tolyqtyrylgan shyndyq tehnologialaryn «Cifrlyq sauattylyq» panіnde qoldanudyn praktikalyq negіzderі // Abai atyndagy QazUPU Habarshysy, «Fizika-matematika gylymdary» seriasy. – 2024. – №2(86). – B. 288-297. https://doi.org/10.51889/2959-5894.2024.86.2.026 [in Kazakh]
