Ergenler arasinda zorbalik ilişkilerinin görülme sikliği ve biçimleri
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.414Anahtar Kelimeler:
ergenler, zorbalık, ilişkiler, görülme sıklığı, biçimleri, önleme.Özet
Bu makalede ergenler arasında zorbalığın (bully) yaygınlık düzeyi ve türleri analiz edilerek sosyo-pedagojik önleme yolları ele alınmaktadır. Araştırma sürecinde D. Olweus’un Revize Edilmiş Olweus Zorba/Kurban Anketi’nin (OBVQ-R) uyarlanmış bir versiyonu kullanılmış ve bu anket temelinde 13–17 yaş arası okul öğrencilerinden alınan yanıtlar doğrultusunda veriler toplanmıştır. Anket sonuçlarından zorbalığın sıklığı, karşılaşılan baskının türleri ve biçimleri belirlenmiş; zorbalığa katılanların rolleri ile onların zorbalığa yönelik tutumları ve özellikleri analiz edilmiştir. Ergenlerin zorbalık ilişkilerine yönelik tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analiz yapılmış, sistemleştirme ve inceleme yöntemleriyle veriler işlenmiş, sonuçlar tablolar ve grafiklerle gösterilerek nicel göstergelerle yorumlanmıştır. Sonuçlara göre sözel ve sosyal zorbalık türlerinin baskın olduğu, ayrıca siber zorbalığın sosyal ağlar ve mesajlaşma uygulamaları aracılığıyla sıklıkla gerçekleştiği tespit edilmiştir. Zorbalığın çoğunlukla sınıf içinde ve teneffüs saatlerinde meydana geldiği, yetişkin denetiminin yetersiz olduğu alanlarda gözlemlendiği belirlenmiştir. Sonuç olarak zorbalığı önlemede okul, ebeveyn ve öğrenci arasında etkili etkileşimi içeren çok düzeyli ve bütüncül bir yaklaşımın önemi ortaya konmuştur. Makalenin sonunda anket sonuçlarına dayanarak zorbalığın sosyo-pedagojik açıdan önlenmesine yönelik öneriler sunulmuştur.
Referanslar
1. Асылбекова М.П., Атемова K.T., Сомжүрек Б.Ж. Түркістан облысындағы жасөспірімдер арасында буллинг және кибербуллингтің орын алу жағдайы // Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің хабаршысы. Педагогика. Психология. Социология сериясы. – 2023. – Т. 144, №3. – Б. 47-55. https://doi org/10.32523/2616-6895-2023-144-3-47-55
2. Жуматова Г., Байжуманова Н., Чаусова Т. Буллинг және кибербуллинг – әлеуметтік-педагогикалық проблема ретінде // Абай атындағы ҚазҰПУ-нің Хабаршысы, «Әлеуметтік және саяси ғылымдар» сериясы. – 2023. – №2 (82). – Б. 5-13. https://doi.org/10.51889/2959-6270.2023.82.2.001
3. Gredler G.R. Olweus D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. – Malden, MA: Blackwell Publishing, 1993. – 140 p.: book review // Psychology in the Schools. – 2003. – Т. 40. – №6. – P. 699-700. https://doi.org/10.1002/pits.10114
4. Rigby K. New perspectives on bullying. – London; Philadelphia, PA: Jessica Kingsley Publishers, 2002. – 320 p.
5. Smith P.K. et al. An investigation into cyberbullying, its forms, awareness and impact, and the relationship between age and gender in cyberbullying // Research Brief No. RBX03-06. London: DfES. – 2006.
6. Boulton M.J., Smith P.K. Bully/victim problems in middle‐school children: Stability, self‐perceived competence, peer perceptions and peer acceptance // British journal of developmental psychology. – 1994. – Т. 12, №3. – P. 315-329.
7. Crick N.R., Grotpeter J.K. Relational aggression, gender, and social‐psychological adjustment // Child development. – 1995. – Т. 66, №3. – P. 710-722.
8. Hinduja S., Patchin J.W. Cyberbullying: An exploratory analysis of factors related to offending and victimization // Deviant behavior. – 2008. – Т. 29, №2. – P. 129-156.
9. Swearer S.M. et al. What can be done about school bullying? Linking research to educational practice // Educational researcher. – 2010. – Т. 39, №1. – P. 38-47.
10. Jimerson S.R., Swearer S.M., Espelage D.L. International scholarship advances science and practice addressing bullying in schools // In: Handbook of bullying in schools. – Routledge, 2009. – P. 1-6.
REFERENCES
1. Asylbekova M.P., Atemova K.T., Somzhurek B.Zh. Turkistan oblysyndagy zhasospirimder arasynda bulling zhane kiberbullingtin oryn alu zhagdaiy [The state of bullying and cyberbullying among youth in Turkestan region] // L.N. Gumilev atyndagy Eurazia ulttyq universitetinin habarshysy. Pedagogika. Psihologia. Sociologia seriasy. – 2023. – T. 144. – No. 3. – B. 47–55. https://doi org/10.32523/2616-6895-2023-144-3-47-55 [in Kazakh]
2. Zhumatova G., Baizhumanova N., Chausova T. Bulling zhane kiberbulling – aleгmettik-pedagogikalyq problema retinde [Bulling and cyberbullying – as a socio-pedagogical problem] // Abai atyndagy QazUPU-nіn Habarshysy, «Aleumettіk zhane saiasi gylymdar» seriasy. – 2023. – №2 (82). – B. 5-13. https://doi.org/10.51889/2959-6270.2023.82.2.001 [in Kazakh]
3. Gredler G.R. Olweus D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. – Malden, MA: Blackwell Publishing, 1993. – 140 p.: book review // Psychology in the Schools. – 2003. – Т. 40. – №6. – P. 699-700. https://doi.org/10.1002/pits.10114
4. Rigby K. New perspectives on bullying. – London; Philadelphia, PA: Jessica Kingsley Publishers, 2002. – 320 p.
5. Smith P. K. et al. An investigation into cyberbullying, its forms, awareness and impact, and the relationship between age and gender in cyberbullying // Research Brief No. RBX03-06. London: DfES. – 2006.
6. Boulton M.J., Smith P.K. Bully/victim problems in middle‐school children: Stability, self‐perceived competence, peer perceptions and peer acceptance // British journal of developmental psychology. – 1994. – Т. 12, №3. – P. 315-329.
7. Crick N.R., Grotpeter J.K. Relational aggression, gender, and social‐psychological adjustment // Child development. – 1995. – Т. 66, №3. – P. 710-722.
8. Hinduja S., Patchin J.W. Cyberbullying: An exploratory analysis of factors related to offending and victimization // Deviant behavior. – 2008. – Т. 29, №2. – P. 129-156.
9. Swearer S.M. et al. What can be done about school bullying? Linking research to educational practice // Educational researcher. – 2010. – Т. 39, №1. – P. 38-47.
10. Jimerson S.R., Swearer S.M., Espelage D.L. International scholarship advances science and practice addressing bullying in schools // In: Handbook of bullying in schools. – Routledge, 2009. – P. 1-6.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
