Common Linguistic Elements Between Kazakh Dialects and Mongolian II
Keywords:
Kazakh dialects, Mongolic, Shared vocabulary, Language contact, Comparative linguistics.Abstract
This article undertakes a comparative linguistic analysis of the shared lexical inventory between Kazakh dialects and Mongolic. Motivated by the scarcity of research on linguistic similarities between Kazakh vernaculars and Mongolic, the study examines materials collected from dictionaries and reveals noteworthy lexical and semantic correspondences across the two languages.
These similarities are predominantly concentrated in plant and animal names, titles and designations related to human society, various natural phenomena, and terms for everyday tools and implements. In addition, verbs denoting states and actions associated with nature, commerce, and human activity provide further significant insights.
Kazakh and Mongolic belong to the Altaic language family and have historically coexisted within the same geographical regions, resulting in extensive lexical exchange. While some shared elements are attributable to borrowing, others appear to stem from their common genetic affiliation.
A crucial observation is that several of the comparative lexical items are absent from Standard Kazakh but preserved in dialectal varieties. The presence of these archaic elements in both Old Turkic and Mongolic demonstrates that Kazakh dialects have retained conservative features. For instance, the word adak in Old Turkic corresponds to adaqqı in Kazakh dialects and adag in Mongolic, representing a significant lexical parallel. This evidence underscores the importance of examining Kazakh dialects and Mongolic in a comparative framework for a deeper understanding of the historical development of Turkic–Mongolic linguistic relations.
References
1. Tuncer G. Altayistik-Mongolistik ve Türkoloji // Türk Dili. – 1998. – Sayı 561. – S. 213-222.
2. Ercilasun A. Türk Dili Tarihi. – Ankara: Akçağ Yayınları, 2013. – 17 s.
3. Şçerbak A. Türk-Moğol Dil Ilişkileri / çev. L. Babatürk // Sosyal Bilimler Dergisi. – 2011. – Sayı 25. – S. 9-32.
4. Uzun G. Doğu Türkistan Kırgız Türkçesinde Yer Alan Türkçe ve Moğolca Ortak Kelimeler Üzerine -I- // Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi. – 2020. – Sayı 9, №3. – S. 1472–1486.
5. Uyar M. Moğollar ve Türkler: Tarihsel Bağlar. – İstanbul: Ötüken Yayınları, 2020. – 115 s.
6. Konyratbayeva J.M., Atık Kubılay, Konyratbayev O. Kazakistan’daki Türk-Moĉol Kökenli Toponimkerin Isimsel Melezleşmesi // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №3 (137). – Б. 91-102.
7. Oba E. Kazakçada Moğolca Kökenli Hayvan Adları II // Türk Dilleri Araştırmaları. – 2024. – Sayı 2. – S. 363–384.
8. Raima A. Moğol-Kazak Dil İlişkisine Genel Bir Bakış: Moğolistan’da Konuşulan Kazakça Odağında. – Ankara: BilgeSu Yayınları, 2022. – 272 s.
9. Clauson S. G. The Earliest Turkish Loan Words in Mongolian // Central Asiatic Journal. – 1959. – №4. – S. 174–187.
10. Şerbak M. Eski Dönem Türk-Moğol Dil İlişkileri (8.–14. Yüzyıllar). – Ankara: Türk Dil Kurumu, 2019. – 320 s.
11. Semiz K., İbragimoz Zh. Kazak Türkçesi Güney Bölgesi Ağzında Ses Olayları // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №1(135). – S. 57-72.
12. Oba E., Baiyuzakovich Y. Kazakçada Moğolca Akrabalık Adları Üzerine Bir İnceleme // Journal of Turkic Studies (JOTS). – 2025. – №1 (9). – S. 122–145.
13. Poppe N. Mongolian Loanwords in Kazakh // in: Varia Eurasiatica. Festschrift für Professor András Róna-Tas. – Szeged: Attila József University, 1991. – S. 149-152.
14. Хабишай С., Минис А. Монғолша–Қазақша сөздік. – Улаанбаатыр: Моңғол Мемлекет баспасы, 1954. – 396 б.
15. Базылхаан Б. Қазақша-монғолша сөздік. – Улаанбаатыр: Ғылым академиясының тіл мен әдебиет институты, 1977. – 392 б.
16. Кеңесбаев С. К вопросу о тюрко-монгольской языковой общности. – Алматы: Ғылым, 1987. – 175 с.
17. Сарыбаев Ш. К вопросу о монголо-казахских языковых связях. – Алматы: Арыс, 1987. – 175 б.
18. Сыздықова Р. Сөздер сөйлейді. – Алматы: Мектеп, 1980. – 412 б.
19. Рассадин В. О характере монголо-казахских лексических параллелей // Гуманитарный вектор. – 2008. – №4. – С. 61–63.
20. Lessing F. Moğolca-Türkçe Sözlük / çev. Günay Karaağaç. – Ankara: TDK Yayınları, 2003. –1348 s.
21. Сарыбаев Ш. Қазақ тілінің аймақтық сөздігі. – Алматы: Арыс, 2005. – 819 б.
REFERENCES
1. Tuncer G. Altayistik-Mongolistik ve Türkoloji [Altaistics-Mongolistics and Turkology] // Türk Dili. – 1998 - Sayı 561. – S. 213-222. [in Turkish]
2. Ercilasun A. Türk Dili Tarihi [History of the Turkish Language]. – Ankara: Akçağ Yayınları, 2013. – 17 s. [in Turkish]
3. Şerbak A. Türk–Moğol Dil Ilişkileri [Turkish-Mongolian Language Relations] // Sosyal Bilimler Dergisi. – 2011. – Sayı 25. – S. 9-32. [in Turkish]
4. Uzun G. Doğu Türkistan Kırgız Türkçesinde Yer Alan Türkçe ve Moğolca Ortak Kelimeler Üzerine -I- [On Common Turkish and Mongolian Words Found in East Turkestan Kyrgyz Turkish -I-] // Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi. – 2020. – Sayı 3. – S. 1472–1486. [in Turkish]
5. Uyar M. Moğollar ve Türkler: Tarihsel Bağlar [Mongols and Turks: Historical Connections]. – İstanbul: Ötüken Yayınları, 2020. – 115 s. [in Turkish]
6. Konyratbayeva M., Kubılay A., Konyratbayev O. Kazakistan’daki Türk-Moĉol Kökenli Toponimkerin Isimsel Melezleşmesi [Nominal Hybridization of Turkic and Mongolic Toponyms in Kazakhstan] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №3(137). – B. 91–102. https://doi.org/10.47526/2025-3/2664-0686.236 [in Turkish]
7. Oba E. Kazakçada Moğolca Kökenli Hayvan Adları II [Kazakh Animal Names of Mongolian Origin II] // Türk Dilleri Araştırmaları. – 2024. – Sayı 2. – S. 363–384. [in Turkish]
8. Raima A. Moğol-Kazak Dil İlişkisine Genel Bir Bakış: Moğolistan’da Konuşulan Kazakça Odağında [A General Overview of the Mongolian-Kazakh Language Relationship: With a Focus on Kazakh Spoken in Mongolia]. – Ankara: BilgeSu Yayınları, 2022. – 272 s. [in Turkish]
9. Clauson S. G. The Earliest Turkish Loan Words in Mongolian // Central Asiatic Journal. – 1959. - 4, no. 3. – S. 174–187.
10. Şerbak M. Eski Dönem Türk-Moğol Dil İlişkileri (8.–14. Yüzyıllar) [Ancient Turkic-Mongolian Language Relations (8th-14th Centuries)]. – Ankara: Türk Dil Kurumu, 2019. – 320 s. [in Turkish]
11. Semiz K., İbragimoz Zh. Kazak Türkçesi Güney Bölgesi Ağzında Ses Olayları [Sound Events in the Southern Region of Kazakh Turkish Dialect] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №1(135). – S. 57-72. [in Turkish]
12. Oba E., Baiyuzakovich Y. Kazakçada Moğolca Akrabalık Adları Üzerine Bir İnceleme [A Study on Mongolian Kinship Terms in Kazakh] // Journal of Turkic Studies (JOTS). – 2025. – №1 (9). – S. 122–145. [in Turkish]
13. Poppe N. Mongolian Loanwords in Kazakh // in: Varia Eurasiatica. Festschrift für Professor András Róna-Tas. – Szeged: Attila József University, 1991. – S. 149-152.
14. Habishay S., Minis A. Mongolsha-Kazaksha Sozdik [Mongolian-Kazakh Dictionary]. – Ulaanbaatyr: Mongol Memleket Baspasi, 1954. – 396 b. [in Kazakh]
15. Bazylhan B. Kazaksha-Mongolsha Sozdik [Kazakh-Mongolian Dictionary]. – Ulaanbaatyr: Gylym Akademiasynyn til men adebiyet instituty, 1977. – 392 s. [in Kazakh]
16. Kenesbaev S. K Voprosu o tiurko-mongolskoi iazykovoi obshnosti [On the Question of the Turkic-Mongolian Language Community]. – Almaty: Gylym, 1987. – 175 s. [in Russian]
17. Sarybaev Sh. K voprosu o mongolsko-kazahskih iazykovyh sviaziah [On the Question of Mongolian-Kazakh Language Relations]. – Almaty: Arys, 1987. – 175 s. [in Russian]
18. Syzdykova R. Sozder soileidi [The Word Speaks]. – Almaty: Mektep, 1980. – 412 b. [in Kazakh]
19. Rassadin V. O haraktere mongolsko-kazahskih leksicheskih parallelei [On the nature of Mongolian-Kazakh lexical parallels] // Gumanitarnyi vector. – 2008. – №4. – S. 61–63. [in Russian]
20. Lessing F. Moğolca-Türkçe Sözlük [Mongolian-Turkish Dictionary] // çev. Günay Karaağaç. – Ankara: TDK Yayınları, 2003. –1348 s. [in Turkish]
21. Sarybaev Sh. Qazaq tilinin aimaqtyq sozdigi [Regional dictionary of the Kazakh language]. – Almaty: Arys, 2005. – 819 b. [in Kazakh]
