Алджернон Чарльз Суинберн поэзиясындағы фонестемалар мен үндестік мәселесі жайлы
Кілт сөздер:
комбинациялар, дауыссыз дыбыстар, фоностема, просодия, семантикалық сипаттамалар, дыбыстық қатынастар, көрнекі суреттер.Аңдатпа
Дыбыс символизмін зерттеу қазіргі заманғы лингвистикада өте маңызды мәселе болып табылады. Тілдік белгінің екі жағы арасында айқын байланыс бар. Дыбыс символизмі – бұл модальдылықтардың, әсіресе көру және сенсорлық сезімдердің арасындағы байланыстарға негізделген объективті шындық. Дыбыс символизмінің тілдік өкілдері - фонема - әдетте бірнеше фонемалардан тұратын және белгілі бір тілге тән бекітілген дыбыстық тіркесімдер. Фонема сөздердің дыбысы мен осы сөздермен аталған заттардың қасиеттері арасындағы объективті байланыстарды тудырады. Бұл байланыстар берілген тілдің барлық сөйлеушілеріне ортақ. Мақаланың мақсаты – Алджернон Чарльз Суинберннің поэзиясындағы фонематикалар мен үндестіктерді дыбыс пен мағынаның өзара әрекеттесуі, сондай-ақ лирикалық қарқындылықтың, көңіл-күйдің және бейненің дамуындағы фонологиялық қайталаудың рөлі туралы зерттеу. Есту бейнелерін жасаудың негізгі функциясы поэзияда өте маңызды, ал фонемалық талдау поэтикалық шығарманың сапасын бағалаудың тиімді критерийі ретінде қызмет етеді. Суинберн өлеңнің эстетикалық дыбысы мен оның мазмұны арасындағы сәйкестіктерден туындайтын нақты байланыстарды зерттейді. Бұл мәселені шешу үшін біз лингвопоэтикалық мәтінді талдау әдісін қолдандық. Аталмыш әдіс кейбір қорытындыларға келуге көмектесті. Зерттеу нәтижелері бірнеше таңдалған өлеңдерді талдау негізінде фоностемиканың – ассоциативті мағынасы бар дыбыстық бірліктердің – қолданылу заңдылықтары және олардың аллитерация, ішкі ұйқас және өлшем сияқты әдеби әдістермен өзара әрекеттесуін қарастырады. Авторлар зерттеу Суинберн поэзиясының дыбыстық шеберлігіне жарық түсіреді және лингвистикалық және әдеби талдауды біріктіру арқылы Виктория әдебиетіндегі дыбыстық символизм мен поэтикалық форма туралы кеңірек талқылауларды толықтырады деген қорытындыға келді.
Әдебиеттер тізімі
1. Ахманова О.С. Словарь лингвистических терминов. 2-е изд. – М.: СССР, 2004. – 571 с.
2. Sokolova M. Paranomy as a linguistic phenomenon. Knowledge // International Journal. – 2025. – Vol.71, №5. – P. 691–695. https://ojs.ikm.mk/index.php/kij/article/view/7686
3. Reznіk N., Yumachikova O., Havrylіuk Yu., Shevchenko N., Mazur K. The phenomenon of paronymy in contemporary Ukrainian economic terminology as a destabilising factor in professional communication // International Journal of Philology. – 2025. – Vol.29, №1. https://doi.org/10.31548/philolog/1.2025.82
4. Kenzhigozhina K et al. Phonetic features of spoken English and Kazakh languages (theoretical and experimental research) // XLinguae. – 2020. – Vol.13, №2. – P. 166-175. https://doi.org/10.18355/XL.2020.13.02.14
5. Мағжан С. Сөйлеу тіліндегі дауыс пен тонның айырмашылықтары // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №1(135). – Б. 164 –173. https://doi.org/10.47526/2025-1/2664-0686.141
6. Өтеміс А.С., Ержанова С.Б. Қазіргі қазақ поэзия жанрындағы психологизм көрінісі //Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №1(135). – Б. 247–256. https://doi.org/10.47526/2025-1/2664-0686.160
7. Firth J.R. The Tongues of Men, and Speech. – Oxford: Oxford University Press, 1964. – 212 p.
8. Philps D. Retracing the phonesthemic {gr-/prehension}, {sm-/oral phenomena} and {sn-/nasality} relations in English to Proto-Indo-European and beyond within a semiogenetic perspective // Lingua. – 2023. – Vol.282, No.103449. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0024384122002133
9. Bin Sh., Zenan Ch. On Phonosemantic Iconicity as the Foundation of Naming in English and Chinese // Journal of Foreign Languages. – 2025. – Vol.48, №3. – P. 2-12. https://jfl.shisu.edu.cn/en/article/id/cc4f1636-25af-4039-8d19-820f7fdc031d
10. Sidhu D.M. Sound Symbolism in the Lexicon: A Review of Iconic-Systematicity // Language and Linguistics. – 2024. – Vol.19, №1. https://doi.org/10.1111/lnc3.70006
11. Abramova E., Fernandes R. Questioning arbitrariness: a data-driven study of conventional iconicity // Proceedings of the Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies. – 2016. – P. 343-352. https://doi.org/10.18653/v1/N16-1038
12. Mael F. Groaning and grunting: Investigating sound correspondences in the English lexicon // Lexis Journal in English Lexicology. – 2024. – Vol. 23. https://doi.org/10.4000/lexis.7870
13. Householder F.W. On the Problem of Sound and Meaning, an English Phonestheme // Word. – 1946. – Vol. 2. – P. 83-84.
14. Marchand H. Phonetic symbolism in English word-formation. – Indogermanische Forschungen: LXIV Band, 1959. – 146 p.
15. Князев С.В. Южнорусский “stød”: фонетика или фонология? // Вопросы языкознания. – 2025. – №2(49). – P. 49-104. https://doi.org/10.31857/0373-658X.2025.2.49-104
16. Zhang R. Haptic poetics and community (re)building in Swinburne’s The Flogging Block // Textual Practice. – 2025. – Vol. 39, №11. – P. 1671–1686. https://doi.org/10.1080/0950236X.2024.2380285
17. Sider J.A. “Algernon Charles Swinburne”. Victorian Poetry // Project MUSE. – 2024. – Vol. 62, №3. – P. 194-199. https://dx.doi.org/10.1353/vp.2024.a964981
REFERENCES
1. Ahmanova O.S. Slovar lingvisticheskih terminov [Dictionary of linguistic terms]. 2-e izd. – M.: SSSR, 2004. – 571 s. [in Russian]
2. Sokolova M. Paranomy as a linguistic phenomenon. Knowledge // International Journal. – 2025. – Vol.71, №5. – P. 691–695. https://ojs.ikm.mk/index.php/kij/article/view/7686
3. Reznіk N., Yumachikova O., Havrylіuk Yu., Shevchenko N., Mazur K. The phenomenon of paronymy in contemporary Ukrainian economic terminology as a destabilising factor in professional communication // International Journal of Philology. – 2025. – Vol.29, №1. https://doi.org/10.31548/philolog/1.2025.82
4. Kenzhigozhina K et al. Phonetic features of spoken English and Kazakh languages (theoretical and experimental research) // XLinguae. – 2020. – Vol.13, №2. – P. 166-175. https://doi.org/10.18355/XL.2020.13.02.14
5. Magzhan S. Soileu tіlіndegі dauys pen tonnyn aiyrmashylyqtary [Differences in Voice and Tone in Speech] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №1(135). – B. 164 –173. https://doi.org/10.47526/2025-1/2664-0686.141 [in Kazakh]
6. Otemіs A.S., Erzhanova S.B. Qazіrgі qazaq poezia zhanryndagy psihologizm korіnіsі [Manifestation of Psychologism in the Genre of Modern Kazakh Poetry] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №1(135). – B. 247–256. https://doi.org/10.47526/2025-1/2664-0686.160 [in Kazakh]
7. Firth J.R. The Tongues of Men, and Speech. – Oxford: Oxford University Press, 1964. – 212 p.
8. Philps D. Retracing the phonesthemic {gr-/prehension}, {sm-/oral phenomena} and {sn-/nasality} relations in English to Proto-Indo-European and beyond within a semiogenetic perspective // Lingua. – 2023. – Vol.282, No.103449. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0024384122002133
9. Bin Sh., Zenan Ch. On Phonosemantic Iconicity as the Foundation of Naming in English and Chinese // Journal of Foreign Languages. – 2025. – Vol.48, №3. – P. 2-12. https://jfl.shisu.edu.cn/en/article/id/cc4f1636-25af-4039-8d19-820f7fdc031d
10. Sidhu D.M. Sound Symbolism in the Lexicon: A Review of Iconic-Systematicity // Language and Linguistics. – 2024. – Vol.19, №1. https://doi.org/10.1111/lnc3.70006
11. Abramova E., Fernandes R. Questioning arbitrariness: a data-driven study of conventional iconicity // Proceedings of the Conference of the North American Chapter of the Association for Computational Linguistics: Human Language Technologies. – 2016. – P. 343-352. https://doi.org/10.18653/v1/N16-1038
12. Mael F. Groaning and grunting: Investigating sound correspondences in the English lexicon // Lexis Journal in English Lexicology. – 2024. – Vol. 23. https://doi.org/10.4000/lexis.7870
13. Householder F.W. On the Problem of Sound and Meaning, an English Phonestheme // Word. – 1946. – Vol. 2. – P. 83-84.
14. Marchand H. Phonetic symbolism in English word-formation. – Indogermanische Forschungen: LXIV Band, 1959. – 146 p.
15. Kniazev S.V. Iuzhnorusski “stød”: fonetika ili fonologia? [South Russian “stød”: Phonetics or phonology?] // Voprosy iazykoznania. – 2025. – №2(49). – P. 49-104. https://doi.org/10.31857/0373-658X.2025.2.49-104 [in Russian]
16. Zhang R. Haptic poetics and community (re)building in Swinburne’s The Flogging Block // Textual Practice. – 2025. – Vol. 39, №11. – P. 1671–1686. https://doi.org/10.1080/0950236X.2024.2380285
17. Sider J.A. “Algernon Charles Swinburne”. Victorian Poetry // Project MUSE. – 2024. – Vol. 62, №3. – P. 194-199. https://dx.doi.org/10.1353/vp.2024.a964981
