B. Momyshuly’nin Bakış Açısında “Kahramanlık” Kavramı
DOI:
https://doi.org/10.47526/2026-1/3107-3085.08Anahtar Kelimeler:
concept, courage, heroism, culture, linguoculture.Özet
XX. yüzyıl, Kazak halkının seçkin evlatlarını şekillendiren zorlu olaylarla dolu bir dönem olarak tarihe geçmiştir. B. Momyshuly, bu dönemde yaşamış ve yüzyılın büyük şahsiyetlerinden biri olarak kabul edilen önemli bir vatandaştır. Makalenin amacı, toplumun gelişim sürecinde “kahramanlık” kavramının oluşumunu incelemek ve bu kavramın yaşam içerisindeki biçimlenme sürecini değerlendirmektir.
Çalışmanın temel yönü, kavrambilimsel yaklaşım çerçevesinde insan zihninin manevi, kültürel ve dilsel algılayışını araştırmaya dayanmaktadır. Bu algı, halkın yaşam biçimi, tarihî olaylar ve toplumsal durumlar, destanlar ve masallar aracılığıyla eski dönemlerden günümüze kadar şekillenmiş ve gelişmiştir. Söz konusu unsurlar, insan bilincinde kahramanlık ve korkaklık gibi karşıt kavramların oluşumunda önemli rol oynamıştır.
Araştırmanın bilimsel ve uygulamalı önemi, B. Momyshuly’nin dili ve kültürel dünyası üzerinden insan bilincinin ürünü olan kavramların ve düşünsel yapıların ortaya çıkmasına temel oluşturan kavram özelliklerinin doğasının belirlenmesine katkı sağlamaktadır. Çalışmanın metodolojik temelini analiz, sınıflandırma ve sonuçlandırma yöntemleri oluşturmaktadır.
Araştırmanın temel sonuçları, B. Momyshuly’nin eserlerinde yer alan “kahramanlık” kavramının dil-kültür açısından yapılan çözümlemesiyle ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda, kavramsal nitelik taşıyan B. Momyshuly eserlerindeki “kahramanlık” anlayışının değerinin daha da arttığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, “yüzyılın fenomeni” olarak değerlendirilen kahraman kişiliğinin dilsel özellikleri ortaya çıkarılmıştır.
B. Momyshuly’nin eserlerinde “kahramanlık” kavramı ilk kez bu kapsamda ele alınmaktadır. Sonuç olarak, makalenin bulguları seminerlerde, bilimsel araştırmalarda ve ilgili akademik çalışmalarda kullanılabilir.
Referanslar
1. Гумбольдт В. Избранные труды по языкознанию. – М.: Прогресс, 1984. – 396 с.
2. Байтұрсынұлы А. Қазақ тіл білімінің мәселелері / Құраст: Ғ. Әнес. – А.: Абзал-Ай, 2013. – 640 б.
3. Сейдімбеков А. Күңгір-күңгір күмбездер. – Алматы: Жалын, 1981. – 238 б.
4. Толстой Н.И. Язык и народная культура: очерки по славянской мифологии и этнолингвистике. – М.: Индрик, 1995. – 512 с.
5. Қайдар Ә. Қазақтар ана тілі әлемінде. – Алматы: Дайк-Пресс, 2009. – 784 б.
6. Момышұлы Б. Қанмен жазылған кітап. – Алматы: Жазушы, 2010. – 336 б.
7. Кембаева А.Т., Жұбай О.С. Актуальность и область использования концепта «дух в пространстве языковой личности (по творчеству Ш. Муртазы) // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2024. – №2 (132). – Б.169–179.
8. Жуков В.Н. К.Г. Юнг: коллективное бессознательное, архетипы, культура // Образование и право. – 2022. – №3. – С. 311–325. https://doi.org/10.24412/2076-1503-2022-3-311-325
9. Sargsyan M., Madoyan A. Heroes and heroism: Realization of the heroic paradigm in Scottish folktales // English Studies in Albania. – 2021. – Vol. 12, №1. – P. 5–23.
10. Подлесная М.А., Шевченко О.К., Ильина И.В. Герои и героизм как репрезентации коллективной памяти // Вестник РУДН. Серия: Социология. – 2023. – Т. 23, №3. – С. 503–524. https://doi.org/10.22363/2313-2272-2023-23-3-503-524
11. Карасик В.И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Волгоград: Перемена, 2002. – 476 с.
REFERENCES
1. Gumboldt V. Izbrannye trudy po iazykoznaniu [Selected works on linguistics]. – M.: Progress, 1984. – 396 s. [in Russian]
2. Baitursynuly A. Qazaq tіl bіlіmіnіn maselelerі [Problems of Kazakh linguistics] / Qurast: G. Anes. – A.: Abzal-Ai, 2013. – 640 b. [in Kazakh]
3. Seidіmbekov A. Kungіr-kungіr kumbezder [The ringing of domes]. – Almaty: Zhalyn, 1981. – 238 b. [in Kazakh]
4. Tolstoi N.I. Iazyk i narodnaia kultura: ocherki po slavianskoi mifologii i etnolingvistike [Language and folk culture: essays on Slavic mythology and ethnolinguistics]. – M.: Indrik, 1995. – 512 s. [in Russian]
5. Qaidar A. Qazaqtar ana tіlі alemіnde [Kazakhs in the world of their native language]. – Almaty: Daik-Press, 2009. – 784 b. [in Kazakh]
6. Momyshuly B. Qanmen zhazylqan kіtap [A book written in blood]. – Almaty: Zhazushy, 2010. – 336 b. [in Kazakh]
7. Kembaeva A.T., Zhubai O.S. Aktualnost i oblast ispolzovania koncepta «duh v prostranstve iazykovoi lichnosti (po tvorchestvu Sh. Murtazy) [Actuality and application of the concept “the soul in the language of the people (on the creation of Sh. Murtazy)] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2024. – №2 (132). – B. 169–179. [in Russian]
8. Zhukov V.N. K.G. Iung: kollektivnoe bessoznatelnoe, arhetipy, kultura [K.G. Jung: the collective unconscious, archetypes, culture] // Obrazovanie i pravo. – 2022. – №3. – S. 311–325. [in Russian]
9. Sargsyan M., Madoyan A. Heroes and heroism: Realization of the heroic paradigm in Scottish folktales // English Studies in Albania. – 2021. – Vol. 12, №1. – P. 5–23.
10. Podlesnaia M.A., Shevchenko O.K., Ilina I.V. Geroi i geroizm kak reprezentacii kollektivnoi pamiati [Heroes and heroism as representations of collective memory] // Vestnik RUDN. Seria: Sociologia. – 2023. – T. 23, №3. – S. 503–524. https://doi.org/10.22363/2313-2272-2023-23-3-503-524 [in Russian]
11. Karasik V.I. Iazykovoi krug: lichnost, koncepty, diskurs [Language circle: personality, concepts, discourse]. – Volgograd: Peremena, 2002. – 476 s. [in Russian]
