KAZAK DESTANI “KOBILANDI BATIR” İLE İNGILIZ “SIR PATRICK SPENS” BALLADI: KARŞILAŞTIRMALI YAPISAL-İÇERIKSEL BIR ANALIZ
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3085.84Anahtar Kelimeler:
destan (epik), ballad, Kobılandı Batır, Sir Patrick Spens, yapısal analiz, karşılaştırmalı edebiyat bilimi, folklor.Özet
Bu makalede, Kazakların “Kobılandı Batır” destanı ile Anglo-İskoç halk edebiyatına ait “Sir Patrick Spens” balladı, yapısal organizasyonlarına ve simgesel (sembolik) sistemlerine özel bir vurgu yapılarak karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma; kahramanlık destanı ile trajik ballad arasındaki türsel farklılıkların kahramanlık, kader ve insan-doğa ilişkisi kavramlarını nasıl yansıttığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Karşılaştırmalı-tipolojik ve yapısal-semantik yöntemleri kullanan yazarlar; “Kobılandı Batır”ın toplumsal uzlaşı ile zafere dayalı kolektif bir kahramanlık idealini şekillendirdiğini, buna karşın “Sır Patrick Spens” balladının ise fıtratında kaderciliğin (fatalizmin) egemen olduğu, birey odaklı trajik bir dünya görüşünü tasvir ettiğini ortaya koymaktadır. Destanda bozkır ve at; yaşamın, özgürlüğün ve birliğin sembolü olarak tezahür ederken, balladda deniz; tehlikenin ve kaçınılmaz ölümün simgesi olarak betimlenmektedir. Bununla birlikte, eserlerdeki karakter imgeleri ile mekân ve zaman kategorilerinin sanatsal işlevleri de ele alınmıştır. Araştırma sonuçları, karşılaştırmalı folklor biliminin (halk bilimi) gelişmesine katkıda bulunmakta ve farklı kültürlerdeki ortak insani değerlerin sanatsal açıdan yansıtılma özelliklerini netleştirmektedir. Ayrıca makalede, her iki eserdeki mitolojik algı unsurları ve geleneksel dünya görüşünün sanatsal aktarım yöntemleri çözümlenmiştir. Yazarlar, epik ve balladsı anlatım özelliklerini analiz ederek ulusal kültürel kodların eserlerin düşünsel-içeriksel yapısı üzerindeki etkisini göstermektedir. Araştırma bulguları, dünya folklor mirasının birbiriyle karşılaştırılarak incelenmesinin önemini kanıtlamakta ve kültürler arası edebî ilişkilerin daha derinlemesine anlaşılmasına olanak tanımaktadır.
Referanslar
1. Issayeva Zh.I. Lingvogenderal Basis of «Man» Image in the Paremiological World // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2022. – №1(123). – P. 44–54. https://doi.org/10.47526/2022-1/2664-0686.04
2. Әуезов М. Қазақ эпосы және әдебиеті. – Алматы: Қазақ мемлекеттік баспасы, 1960. – 165 б.
3. Марғұлан Ә. Қазақ эпостарының мифологиялық негіздері. – Алматы: Ғылым, 1983. – 213 б.
4. Қасқабасов С. Қазақ эпосының құрылымы мен поэтикасы. – Алматы: Жазушы, 1978. – 182 б.
5. Тұрсынов Е. Қобыланды батыр эпосының тарихи және әдеби аспектілері. – Алматы: Ғылым. – 1990. – 247 б.
6. Child F.J. The English and Scottish Popular Folk Ballads (Vols 1-5). – Boston: Houghton, Mifflin and Company, 1882. – 359 p.
7. Brown M.E., Atkinson D. Oral Performance and Folk Ballad Tradition in the British iIsles. – London: Routledge, 1997. – 427 p.
8. Atkinson D. Scottish Folk balladry: Performance, Text and Tradition. – London: Routledge, 1999. – 258 p.
9. Jakobson R. Closing Statement: Linguistics and Poetics // In: T.A. Sebeok (ed.) Style in Language. – Cambridge, MA: MIT Press, 1960. – 377 p.
10. Levi-Strauss C. Structural Anthropology. – New York: Basic Books, 1963. – 274 p.
11. Foley J.M. Oral Tradition and the Internet: Pathways of the Mind. – Urbana, IL: University of Illinois Press, 2012. – 312 p.
12. Lord A.B. The Singer of Tales. – Harvard University Press, 2000. – 207 p.
13. Finnegan R. Oral Literature in Africa. – Open Book Publishers, 2012. https://doi.org/10.11647/OBP.0025
14. Buchan D. The Folk ballad and the Folk. – Routledge, 2015. [Electronic resource]. URL: https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781317552901_A24271016/preview-9781317552901_A24271016.pdf (date of access 13.11.2025)
15. McCarthy W. Folk Ballad Tradition and Cultural Memory in Scottish Oral Poetry // Folklore. – 2019. – №2 (130). – P. 145–162.
16. Dewulf J. From the Calendas to the Calenda: On the Afro-Iberian Substratum in Black Performance Culture in the Americas // Journal of American Folklore. – 2018. – №131(519). – P. 3–29. https://doi.org/10.5406/jamerfolk.131.519.0003
17. Goldstein D.E. Never Remember: Fake News Turning Points and Vernacular Critiques of Bad Faith Communication // Journal of American Folklore. – 2018. – №131(522). – P. 471–481. https://doi.org/10.5406/jamerfolk.131.522.0471
18. Mould T. A Doubt-Centered Approach to Contemporary Legend and Fake News // Journal of American Folklore. – 2018. – №131(522). – P. 413–420. https://doi.org/10.5406/jamerfolk.131.522.0413
19. Пропп В. Морфология сказки. – Ленинград: Академия, 1928. – 152 с.
20. Atkinson D. The Anglo-Scottish Folk Ballad and Its Imaginary Context. – Open Book Publishers, 2015. – 228 p.
REFERENCES
1. Issayeva Zh.I. Lingvogenderal Basis of «Man» Image in the Paremiological World // Jasaui universitetіnің habarshysy. – 2022. – №1(123). – P. 44–54. https://doi.org/10.47526/2022-1/2664-0686.04
2. Auezov M. Qazaq eposy zhane adebietі [Kazakh epic and literature]. – Almaty: Qazaq memlekettіk baspasy, 1960. – 165 b. [in Kazakh]
3. Margulan A. Qazaq epostarynyn mifologialyq negіzderі [Mythological basis of Kazakh epics]. – Almaty: Gylym, 1983. – 213 b. [in Kazakh]
4. Qasqabasov S. Qazaq eposynyn qurylymy men poetikasy [Structure and poetics of the Kazakh epic]. – Almaty: Zhazushy, 1978. – 182 b. [in Kazakh]
5. Tursynov E. Qobylandy batyr eposynyn tarihi zhane adebi aspektіlerі [Historical and literary aspects of the epic of kobylandy batyr]. – Almaty: Gylym. – 1990. – 247 b. [in Kazakh]
6. Child F.J. The English and Scottish Popular Folk Ballads (Vols 1-5). – Boston: Houghton, Mifflin and Company, 1882. – 359 p.
7. Brown M.E., Atkinson D. Oral Performance and Folk Ballad Tradition in the British iIsles. – London: Routledge, 1997. – 427 p.
8. Atkinson D. Scottish Folk balladry: Performance, Text and Tradition. – London: Routledge, 1999. – 258 p.
9. Jakobson R. Closing Statement: Linguistics and Poetics // In: T.A. Sebeok (ed.) Style in Language. – Cambridge, MA: MIT Press, 1960. – 377 p.
10. Levi-Strauss C. Structural Anthropology. – New York: Basic Books, 1963. – 274 p.
11. Foley J.M. Oral Tradition and the Internet: Pathways of the Mind. – Urbana, IL: University of Illinois Press, 2012. – 312 p.
12. Lord A.B. The Singer of Tales. – Harvard University Press, 2000. – 207 p.
13. Finnegan R. Oral Literature in Africa. – Open Book Publishers, 2012. https://doi.org/10.11647/OBP.0025
14. Buchan D. The Folk ballad and the Folk. – Routledge, 2015. [Electronic resource]. URL: https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781317552901_A24271016/preview-9781317552901_A24271016.pdf (date of access 13.11.2025)
15. McCarthy W. Folk Ballad Tradition and Cultural Memory in Scottish Oral Poetry // Folklore. – 2019. – №2 (130). – P. 145–162.
16. Dewulf J. From the Calendas to the Calenda: On the Afro-Iberian Substratum in Black Performance Culture in the Americas // Journal of American Folklore. – 2018. – №131(519). – P. 3–29. https://doi.org/10.5406/jamerfolk.131.519.0003
17. Goldstein D.E. Never Remember: Fake News Turning Points and Vernacular Critiques of Bad Faith Communication // Journal of American Folklore. – 2018. – №131(522). – P. 471–481. https://doi.org/10.5406/jamerfolk.131.522.0471
18. Mould T. A Doubt-Centered Approach to Contemporary Legend and Fake News // Journal of American Folklore. – 2018. – №131(522). – P. 413–420. https://doi.org/10.5406/jamerfolk.131.522.0413
19. Propp V. Morfologia skazki [Morphology of a fairy tale]. – Leningrad: Akademia, 1928. – 152 s. [in Russian]
20. Atkinson D. The Anglo-Scottish Folk Ballad and Its Imaginary Context. – Open Book Publishers, 2015. – 228 p.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Philology
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
