ТАРИХТЫ ОҚЫТУДАҒЫ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ: ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЭКСПЕРИМЕНТ НӘТИЖЕЛЕРІ
Кілт сөздер:
жасанды интеллект, цифрлық технологиялар, гуманитарлық ғылымдар, Қазақстан тарихы, тарихты оқыту әдістемесі.Аңдатпа
Мақалада жасанды интеллект құралдарын өңірлік тарихты оқытуда қолданудың тиімділігі қарастырылады. Зерттеу тақырыбының өзектілігі жасанды интеллект құралдарын оқу үдерісіне енгізу арқылы білім алушылардың оқу ынтасы мен белсенділігін арттыру қажеттілігімен негізделеді. Зерттеу жұмысының мақсаты жасанды интеллект құралдарын қолданудың білім алушылардың оқу нәтижелеріне әсерін анықтау болып табылады.
Зерттеуге бірінші курс студенттерінен 102 адам қатысты. Зерттеу эксперименттік топта жасанды интеллект құралдарын қолдану арқылы және оқыту дәстүрлі әдістермен жүзеге асырылған бақылау тобында жүргізілді. Зерттеу барысында білім алушыларға интерактивті тапсырмалар: виртуалды тарихи деректер, аналитикалық жаттығулар, шығармашылық жұмыстар ұсынылды. Эксперимент алдын-ала тестілеу, әдістемені енгізу және тестілеуден кейінгі кезеңдерінен тұрды. Зерттеу барысында сандық және салыстырмалы талдау әдістері қолданылды. Бақылау тобымен салыстырғанда эксперименттік топ оқу материалдарын меңгерудің, сыни тұрғыдан ойлаудың, оқу іс-әрекетінің жоғары деңгейлерін көрсетті. Эксперименттік топтың жұмыс нәтижелері мақалада көрнекі түрде көрсетіледі. Бақылау тобында оңды өзгерістер аз байқалды.
Сонымен қатар, мақалада жасанды интеллектті қолдану барысында туындайтын бірқатар қиындықтары да аталып өтіледі. Зерттеу нәтижелері білім беру бағдарламаларын жаңғыртуға, тарих және гуманитарлық пәндерді оқыту тәжірибесінде кеңінен қолдануға, цифрлық педагогика саласындағы болашақ зерттеулерге негіз бола алады.
Әдебиеттер тізімі
1. Послание Главы государства К.-Ж. Токаева народу Казахстана «Экономический курс справедливого Казахстана» [Электронный ресурс]. URL:
https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37321590 (дата обращения 05.08.2025)
2. Послание Главы государства К.-Ж. Токаева народу Казахстана «Справедливый Казахстан: закон и порядок, экономический рост, общественный оптимизм» [Электронный ресурс].
URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K24002024_1 (дата обращения 05.08.2025)
3. Постановление Правительства Республики Казахстан №269 об утверждении Концепции цифровой трансформации, развития отрасли информационно-коммуникационных технологий и кибербезопасности на 2023-2029 годы [Электронный ресурс]. URL:
https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000269 (дата обращения 05.08.2025)
4. Данилюк А.И., Баринов Д.М., Косьянова М.С. Применение нейронных сетей для автоматизации процессов проверки домашних заданий, экзаменов, обнаружения и исправления ошибок в выполняемых студентами задачах // Тенденции развития науки и образования. – 2023. – С. 63-65.
https://doi.org/10.18411/trnio-05-2023-660
5. Бармашова Т.И. Цифровые технологии и искусственный интеллект в образовательной сфере:
плюсы и минусы // Профессиональное образование в современном мире. – 2025. – №15(1). – С. 39–
46. https://doi.org/10.20913/2618-7515-2025-1-5
6. Белолобова А.А. Искусственный интеллект в образовании: проблема его недобросовестного использования обучающимися // Engineering Education. – 2025. – №37. – С. 86-96.
7. Шамсутдинова Т.М. Применение систем искусственного интеллекта в образовании: технологические тренды и этические аспекты // Открытое образование. – 2025. – №. 29 (6). – С. 49-57. https://doi.org/10.21686/1818-4243-2025-6-49-57
8. Begimbayeva Zh.S., Saitgaliyeva A.R. Artificial intelligence in Kazakhstan history lessons: Enhancing engagement and academic achievement among 6th-7th grade students // Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінің Хабаршысы. – 2025. – №3(81). – P. 243-250. https://doi.org/10.70239/arsu.2025.t81.n3.28
9. Raimov S. The effectiveness of using artificial intelligence in history lessons // International Journal of
Artificial Intelligence. – 2025. – Vol. 05(10). – P. 2250-2254. https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai/article/view/7384
10. Roshaanatun L.F., Haryanto H., Raharja S., Luthfi M.I. Effect of AI-Enhanced Learning on Students’ History Achievement and Engagement // Journal of Advanced Research Design. – 2026. – Vol. 138(1). – P. 175-191. https://doi.org/10.37934/ard.138.1.175191
11. Государственный архив области Абай. Ф.415. Семипалатинский губернский отдел народного образования. 1920–1928 гг.
12. Государственный архив области Абай. Ф.185. Семипалатинский окружной отдел народного образования. 1917–1928 гг.
13. Развитие народного образования в Восточном Казахстане (1917-1940 гг.): Сборник документов / Сост. Касымова Г.Т., Перебеева М.И., Шалыгин А.Е. – Семей: Гос. унив. им. Шакарима, 2016. – 406 с.
14. Alameddine M.M. Using ChatGPT to create an interactive learning and teaching class // Planetary Journal of Social Sciences & Humanities Research. – 2025. – Vol. 3 (3). – P. 01-10. https://doi.org/10.63620/MKPJSSHR.2025
15. Akhmedshina F.A. Experience of organizing a creative open lesson educational marathon in the subject “Ancient World History” with the help of artificial intelligence // Mental Enlightenment Scientific – Methodological Journal. – 2025. – Т. 6, №06. – P. 9-23.
16. Sheng X. The role of artificial intelligence in the history education of Chinese high schools // Journal of
Education, Humanities and Social Sciences. – 2023. – Vol. 8. – P. 238–
243. https://doi.org/10.54097/ehss.v8i.4255
17. Santamaría-Velasco J., Núñez-Naranjo A., Morales-Urrutia X. Critical thinking and AI: Enhancing history teaching through ChatGPT simulations // International Journal of Innovative Research and Scientific Studies. – 2025. – Vol.8(1). – P. 564-575. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i1.4403
1. Poslanie Glavy gosudarstva K.-Zh. Tokaeva narodu Kazahstana «Ekonomicheski kurs spravedlivogo Kazahstana» [Address of the Head of State K.-J. Tokayev to the People of Kazakhstan “The Economic
Course of a Just Kazakhstan”]. [Electronic resource]. URL:
https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=37321590 (date of access 05.08.2025) [in Russian]
2. Poslanie Glavy gosudarstva K.-Zh. Tokaeva narodu Kazahstana «Spravedlivyi Kazahstan: zakon i poriadok, ekonomicheski rost, obshestvennyi optimizm» [Address of the Head of State K.-J. Tokayev to the People of Kazakhstan “A Just Kazakhstan: Law and Order, Economic Growth, Public Optimism”]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K24002024_1 (date of access 05.08.2025) [in Russian]
3. Postanovlenie Pravitelstva Respubliki Kazahstan №269 ob utverzhdenii Koncepcii cifrovoi transformacii, razvitia otrasli informacionno-kommunikacionnyh tehnologi i kiberbezopasnosti na 2023-2029 gody [Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No269 on Approval of the Concept of Digital Transformation, Development of the ICT Industry and Cybersecurity for 2023-2029]. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000269 (date of access 05.08.2025) [in Russian]
4. Daniliuk A.I., Barinov D.M., Kosianova M.S. Primenenie neironnyh setei dlia avtomatizacii processov proverki domashnih zadani, ekzamenov, obnaruzhenia i ispravlenia oshibok v vypolniaemyh studentami zadachah [Trends in the development of science and education. Application of neural networks for automating homework and exam checking, detection and correction of errors in student tasks] // Tendencii razvitia nauki i obrazovania. – 2023. – S. 63-65. https://doi.org/10.18411/trnio-05-2023-660 [in Russian]
5. Barmashova T.I. Cifrovye tehnologii i iskusstvennyi intellekt v obrazovatelnoi sfere: pliusy i minusy
[Digital technologies and artificial intelligence in the educational sphere: Pros and cons] // Professionalnoe obrazovanie v sovremennom mire. – 2025. – №15(1). – S. 39–46. https://doi.org/10.20913/2618-7515-2025-1-5 [in Russian]
6. Belolobova A.A. Iskusstvennyi intellekt v obrazovanii: problema ego nedobrosovestnogo ispolzovania obuchaiushimisia [Artificial intelligence in education: problem of dishonest use by students] // Engineering Education. – 2025. – №37. – S. 86-96. [in Russian]
7. Shamsutdinova T.M. Primenenie sistem iskusstvennogo intellekta v obrazovanii: tehnologicheskie trendy i eticheskie aspekty [Application of AI systems in education: technological trends and ethical aspects] // Otkrytoe obrazovanie. – 2025. – №29 (6). – S. 49-57. https://doi.org/10.21686/1818-4243-2025-6-49-57 [in Russian]
8. Begimbayeva Zh.S., Saitgaliyeva A.R. Artificial intelligence in Kazakhstan history lessons: Enhancing engagement and academic achievement among 6th-7th grade students // Q. Zhubanov atyndagy Aqtobe onіrlіk universitetіnіn Habarshysy. – 2025. – №3(81). – P. 243-250. https://doi.org/10.70239/arsu.2025.t81.n3.28
9. Raimov S. The effectiveness of using artificial intelligence in history lessons // International Journal of
Artificial Intelligence. – 2025. – Vol. 05(10). – P. 2250-2254. https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai/article/view/7384
10. Roshaanatun L.F., Haryanto H., Raharja S., Luthfi M.I. Effect of AI-Enhanced Learning on Students’ History Achievement and Engagement // Journal of Advanced Research Design. – 2026. – Vol. 138(1). – P. 175-191. https://doi.org/10.37934/ard.138.1.175191
11. Gosudarstvennyi arhiv oblasti Abai. F.415. Semipalatinski gubernski otdel narodnogo obrazovania. 1920–1928 gg. [State Archive of Abai Region. Fund 415. Semipalatinsk Provincial Department of Public Education]. [in Russian]
12. Gosudarstvennyi arhiv oblasti Abai. F.185. Semipalatinski okruzhnoi otdel narodnogo obrazovania. 1917–1928 gg. [State Archive of Abai Region. Fund 185. Semipalatinsk Regional Department of Public Education. 1917–1928]. [in Russian]
13. Razvitie narodnogo obrazovania v Vostochnom Kazahstane (1917-1940 gg.): Sbornik dokumentov [The development of public education in East Kazakhstan (1917-1940): A collection of documents] / Sost. Kasymova G.T., Perebeeva M.I., Shalygin A.E. – Semei: Gos. univ. im. Shakarima, 2016. – 406 s. [in Russian]
14. Alameddine M.M. Using ChatGPT to create an interactive learning and teaching class // Planetary Journal of Social Sciences & Humanities Research. – 2025. – Vol. 3 (3). – P. 01-10. https://doi.org/10.63620/MKPJSSHR.2025
15. Akhmedshina F.A. Experience of organizing a creative open lesson educational marathon in the subject “Ancient World History” with the help of artificial intelligence // Mental Enlightenment Scientific – Methodological Journal. – 2025. – T. 6, №06. – P. 9-23.
16. Sheng X. The role of artificial intelligence in the history education of Chinese high schools // Journal of
Education, Humanities and Social Sciences. – 2023. – Vol. 8. – P. 238–243. https://doi.org/10.54097/ehss.v8i.4255
17. Santamaría-Velasco J., Núñez-Naranjo A., Morales-Urrutia X. Critical thinking and AI: Enhancing history teaching through ChatGPT simulations // International Journal of Innovative Research and Scientific Studies. – 2025. – Vol.8(1). – P. 564-575. https://doi.org/10.53894/ijirss.v8i1.4403
