БИОЛОГ СТУДЕНТТЕРДІ ДАЯРЛАУДА ЗООЛОГИЯ ПӘНІНЕ ТҰРАҚТЫ ДАМУ МАҚСАТТАРЫН КІРІКТІРЕ ОҚЫТУ
Кілт сөздер:
тұрақты даму, зоология, проблемалық оқыту, цифрлық технологиялар, экологиялық білім.Аңдатпа
Қазіргі білім беру парадигмасында тұрақты даму мақсаттарын (ТДМ) оқу пәндеріне біріктіру үрдісі кең етек алуда, өйткені бұл студенттердің кешенді экологиялық дүниетанымын қалыптастыру және ғаламдық экологиялық мәселелерді шешу қабілетін дамыту қажеттілігімен байланысты. Зоология – биология ғылымының негізгі салаларының бірі ретінде тұрақты даму қағидаттарын енгізуді қажет ететін пән, өйткені ол биоәртүрлілік, экожүйелердің қызметі және табиғи процестер мен адам қызметінің өзара байланысын түсінуді қамтамасыз етеді.
Бұл зерттеу биология студенттерін даярлау барысында зоология курсына ТДМ интеграциялаудың әдістемелік тәсілдерін әзірлеу және олардың тиімділігін бағалауға бағытталған. Зерттеуде проблемалық-бағдарланған оқыту (PBL), жобалық оқыту (PjBL), кейсәдісі, цифрлық технологиялар және далалық зерттеулер сияқты инновациялық педагогикалық әдістер қолданылды. Эксперименттік зерттеу жоғары оқу орнының 2-3 курс студенттері (150 студент) арасында жүргізіліп, олар бақылау (75 студент) және эксперименттік (75 студент) топтарға бөлінді.
Зерттеу нәтижелері зоология курсына ТДМ интеграциясы студенттердің экологиялық мәселелер туралы хабардарлығын едәуір арттыратынын, олардың аналитикалық және зерттеу дағдыларын дамытатынын, сондай-ақ табиғатты қорғау саласында практикалық құзыреттілікті қалыптастыратынын көрсетті. Эксперименттік топта оқуға деген мотивацияның, экологиялық ойлау қабілетінің, пәнаралық талдау жасауға дайындығының және зоология мен экология арасындағы байланыстарды түсіну деңгейінің айтарлықтай жоғарылауы байқалды.
Стюденттің t-критерийі мен корреляциялық талдауды қамтитын статистикалық талдау бақылау және эксперименттік топтар арасындағы айырмашылықтардың маңыздылығын растады. ТДМ интеграциясына бағытталған белсенді оқыту әдістерін қолдану дәстүрлі оқыту әдістерімен салыстырғанда жоғары тиімділік көрсеткенін дәлелдеді. Бұл нәтижелер биологиялық ғылымдар саласындағы білім беру бағдарламаларын жетілдіруге, студенттердің экологиялық сауаттылығын арттыруға және оларды табиғатты қорғау саласындағы тұрақты құзыреттіліктерге даярлауға ықпал етеді.
Әдебиеттер тізімі
1. Quadrado C.J., Zaitseva K.K. New pedagogical approaches to induce sustainable development goals // Высшее образование в России = Higher Education in Russia. – 2019. – №3. – С. 50–56. – https://doi.org/10.31992/0869-3617-2019-28-3-50-56
2. Colglazier W. Sustainable development agenda: 2030 // Science. – 2015. – Т. 349. – №6252. – С. 1048– 1050. – https://doi.org/10.1126/science.aad2333
3. Pandey A., Asif M. Assessment of energy and environmental sustainability in South Asia in the perspective of the Sustainable Development Goals // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2022. – Т. 165. https://doi.org/10.1016/j.rser.2022.112492
4. Джон К., Бриттани У. Роль «Группы двадцати» в реализации Цели устойчивого развития 13 в области борьбы с изменением климата // Вестник международных организаций: образование, наука, новая экономика. – 2023. – Т. 18, №2. – С. 31–52. https://doi.org/10.17323/1996-7845-202302-02
5. Несмелова Н.Н. Экология животных: учебное пособие для среднего профессионального образования. – М.: Издательство Юрайт, 2021. – 121 с.
6. Okubo K., et al. Present issues and efforts to integrate sustainable development goals in a local senior high school in Japan: A case study // Journal of Urban Management. – 2021. – Т. 10, №1. – P. 57–68. https://doi.org/10.1016/j.jum.2021.02.002
7. Kubelka V., et al. Animal migration to northern latitudes: environmental changes and increasing threats
// Trends in Ecology & Evolution. – 2022. – Т. 37, №1. – P. 30–41. https://doi.org/10.1016/j.tree.2021.08.010
8. Kalimullina O., Tarman B., Stepanova I. Education in the context of digitalization and culture // Journal of Ethnic and Cultural Studies. – 2021. – Т. 8, №1. – P. 226–238. https://doi.org/10.29333/ejecs/347
9. Occhioni M., Beccaceci A., Paris E. Environmental education in distance learning: using Virtual Worlds to link geosciences and sustainability // Journal of Geoscience Education. – 2024. – Т. 72, №4. – P. 393– 407. https://doi.org/10.1080/10899995.2023.2266863
10. Аксенова В.И., Гайворон Т.Д. Виртуальные экскурсии для географического образования (на примере особо охраняемых природных территорий Карелии) // Бюллетень института естествознания и спортивных технологий. – 2021. – С. 12–17.
11. Wood D.F. Problem based learning // BMJ. – 2003. – Т. 326, №7384. – P. 328–330. https://doi.org/10.1136/bmj.326.7384.328
12. Sarkio K., Korhonen T., Hakkarainen K. Tracing teachers’ perceptions of entanglement of digitallymediated educational activities and learning environments: a practice-oriented method // Learning Environments Research. – 2023. – Т. 26, №2. – P. 469–489. https://doi.org/10.1007/s10984-022-09442w
13. Lavi R., Marti D. A proposed case-based learning framework for fostering undergraduate engineering students’ creative and critical thinking // Journal of Science Education and Technology. – 2023. – Т. 32, №6. – P. 898–911. https://doi.org/10.1007/s10956-022-10017-w
14. Nikmah F., Maison M., Syamsurizal S. Online Vs Offline: Comparison of Effectiveness of PhET Simulation and Science KIT in Junior High School // Integrated Science Education Journal. – 2023. – Т. 4, №3. – P. 96–103. https://doi.org/10.37251/isej.v4i3.472
15. Daskolia M., et al. Citizen science and environmental oral history in climate education: Integrating the use of a citizen observatory for biodiversity monitoring in a climate change education project // ICERI2022 Proceedings. – IATED, 2022. – P. 6974–6983. https://doi.org/10.21125/iceri.2022.1767
16. Исаев Ғ.И., Кәрімжан Т.М., Әзімбай А.И. Биотехнология пәніндегі тәжірибелік сабақтар арқылы болашақ педагог-биологтардың зерттеу дағдыларын қалыптастыру // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2024. – №1 (131). – Б. 346–356. https://doi.org/10.47526/2024-1/2664-0686.28
1. Quadrado C.J., Zaitseva K.K. New pedagogical approaches to induce sustainable development goals // Vysshee obrazovanie v Rossii = Higher Education in Russia. – 2019. – №3. – S. 50–56. – https://doi.org/10.31992/0869-3617-2019-28-3-50-56
2. Colglazier W. Sustainable development agenda: 2030 // Science. – 2015. – T. 349. – №6252. – S. 1048– 1050. – https://doi.org/10.1126/science.aad2333
3. Pandey A., Asif M. Assessment of energy and environmental sustainability in South Asia in the perspective of the Sustainable Development Goals // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2022. – T. 165. https://doi.org/10.1016/j.rser.2022.112492
4. Dzhon K., Brittani U. Rol «Gruppy dvadcati» v realizacii Celi ustoichivogo razvitia 13 v oblasti borby s izmeneniem klimata [The role of the Group of Twenty in implementing Sustainable Development Goal 13 on climate change] // Vestnik mezhdunarodnyh organizaci: obrazovanie, nauka, novaia ekonomika. –
2023. – T. 18, №2. – S. 31–52. https://doi.org/10.17323/1996-7845-2023-02-02 [in Russian]
5. Nesmelova N.N. Ekologia zhivotnyh: uchebnoe posobie dlia srednego professionalnogo obrazovania [Animal Ecology: A Textbook for Secondary Vocational Education]. – M.: Izdatelstvo Iurait, 2021. – 121 s. [in Russian]
6. Okubo K., et al. Present issues and efforts to integrate sustainable development goals in a local senior high school in Japan: A case study // Journal of Urban Management. – 2021. – T. 10, №1. – P. 57–68. https://doi.org/10.1016/j.jum.2021.02.002
7. Kubelka V., et al. Animal migration to northern latitudes: environmental changes and increasing threats //
Trends in Ecology & Evolution. – 2022. – T. 37, №1. – P. 30–41. https://doi.org/10.1016/j.tree.2021.08.010
8. Kalimullina O., Tarman B., Stepanova I. Education in the context of digitalization and culture // Journal of Ethnic and Cultural Studies. – 2021. – T. 8, №1. – P. 226–238. https://doi.org/10.29333/ejecs/347
9. Occhioni M., Beccaceci A., Paris E. Environmental education in distance learning: using Virtual Worlds to link geosciences and sustainability // Journal of Geoscience Education. – 2024. – T. 72, №4. – P. 393– 407. https://doi.org/10.1080/10899995.2023.2266863
10. Aksenova V.I., Gaivoron T.D. Virtualnye ekskursii dlia geograficheskogo obrazovania (na primere osobo ohraniaemyh prirodnyh territori Karelii) [Virtual excursions for geographic education (on the example of specially protected natural areas of Karelia)] // Biulleten instituta estestvoznania i sportivnyh tehnologi. – 2021. – S. 12–17. [in Russian]
11. Wood D.F. Problem based learning // BMJ. – 2003. – T. 326, №7384. – P. 328–330. https://doi.org/10.1136/bmj.326.7384.328
12. Sarkio K., Korhonen T., Hakkarainen K. Tracing teachers’ perceptions of entanglement of digitallymediated educational activities and learning environments: a practice-oriented method // Learning Environments Research. – 2023. – T. 26, №2. – P. 469–489. https://doi.org/10.1007/s10984-022-09442w
13. Lavi R., Marti D. A proposed case-based learning framework for fostering undergraduate engineering students’ creative and critical thinking // Journal of Science Education and Technology. – 2023. – T. 32, №6. – P. 898–911. https://doi.org/10.1007/s10956-022-10017-w
14. Nikmah F., Maison M., Syamsurizal S. Online Vs Offline: Comparison of Effectiveness of PhET Simulation and Science KIT in Junior High School // Integrated Science Education Journal. – 2023. – T. 4, №3. – P. 96–103. https://doi.org/10.37251/isej.v4i3.472
15. Daskolia M., et al. Citizen science and environmental oral history in climate education: Integrating the use of a citizen observatory for biodiversity monitoring in a climate change education project // ICERI2022 Proceedings. – IATED, 2022. – P. 6974–6983. https://doi.org/10.21125/iceri.2022.1767
16. Isaev G.I., Karіmzhan T.M., Azіmbai A.I. Biotehnologia panіndegі tazhіribelіk sabaqtar arqyly bolashaq pedagog-biologtardyn zertteu dagdylaryn qalyptastyru [Formation of Research Skills of Future Biology Teachers through Practical Classes in Biotechnology] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2024. – №1 (131). – B. 346–356. https://doi.org/10.47526/2024-1/2664-0686.28 [in Kazakh]
