МАТЕМАТИКАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУДЕ ПӘНАРАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯЛАУДЫҢ РӨЛІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.334Кілт сөздер:
пәнаралық интеграция, кәсіби құзыреттілік, математиканың қолданбалы бағыты, интербелсенді әдіс, математиканы оқыту.Аңдатпа
Бұл мақалада 6В07154 - «Автоматтандыру және басқару» білім беру бағдарламасында оқитын студенттердің математиканың қолданбалы есептері арқылы пәнаралық интгерацияны жүзеге асыру туралы мәселелер қарастырылған. Мақалада студенттерді математикаға қызықтыратын қолданбалы сипаттағы есептерді шығаруға үйрету көзделеді. Пәндік оқыту жүйесін пайдаланған кезде пәнаралық интеграция білімнің әртүрлі деңгейде үндесуі мен оларды тұлғаның шынайы өмірлік жағдайларда практикалық және күрделі қолдану қажеттілігі арасындағы қарама-қайшылықтарды шешуге мүмкіндік береді.
Мақалада оқу материалының мазмұнында математикалық білімді нақты теориялық тұрғыдан алып қана қоймай, оның қолданбалы тұстарының маңыздылығын білімгерлерге түсіндіру, сонымен қатар игерген математикалық білімді жаңа жағдайларда және тәжірибеде қолдануға мүмкіндік беру үшін пәнаралық интеграцияның қажеттілігі негізделеді. Пәндік интеграциялық оқытуды ұйымдастыруда білімгерлердің танымдық қызығушылығы мен білім сапасын арттыру жолдары, нәтижесі айқындалған. Білім беруді интеграциялауда педагогикалық үдерістің мүмкіндіктері кеңейіп, оқытудың инновациялық технологияларын қолдануға жол ашылады.
Зерттеу барысында ықтималдықтар теориясы мен статистика элементтерін оқыту процесінде пәнаралық байланыстарды енгізудің тиімділігі анықталды. Әзірленген әдістеме студенттердің білім сапасын арттыруға, зерттеушілік қабілеттерін дамытуға және функционалдық сауаттылықтарын қалыптастыруға бағытталды. Педагогикалық эксперимент нәтижелері ұсынылған әдістеменің тиімділігін дәлелдеп, өмірмен байланысты есептерді шешу, зерттеу жобаларын орындау және цифрлық құралдарды қолдану студенттердің пәнге деген қызығушылығын арттырғанын көрсетті.
Зерттеу нәтижелері математикалық білім беруді жаңа сапалық деңгейге көтеруге мүмкіндік беретін педагогикалық тетіктерді анықтауға негіз болды.
Әдебиеттер тізімі
1. Vinogradova M., Malchukova N., Dorofeev S. Mathematical competence development of bachelor of engineering // Journal of Physics: Conference Series. – 2019. – Vol. 1333(7). https://doi.org/10.1088/1742-6596/1333/7/072028
2. Nakakoji Y., Wilson R. Interdisciplinary learning in mathematics and science: Transfer of learning for 21st century problem solving at university // Journal of Intelligence. – 2020. – Vol. 8(3). – P. 32. https://doi.org/10.3390/jintelligence8030032
3. Abdullaeva B., Abduvaliyeva D., Ruzikulova N., Yusupova N., Ishbaeva N. Developing critical thinking and problem-solving skills // International Journal of Psychosocial Rehabilitation. – 2020. – Vol. 24
(Special Issue 1). – P. 937–941. https://doi.org/10.37200/IJPR/V24SP1/PR201237
4. Alghamdi M. Measurement of benefits, reasons, and barriers to students’ adoption of electronic applications // Journal of Engineering and Applied Sciences. – 2023. – Vol. 10(1). https://doi.org/10.5455/jeas.2023050101
5. Galoy R.M.P., Valila A.J., Nobis M.J.L. Math apps in math education: Experiences and challenges of preservice teachers // Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research. – 2024. – Vol. 2(5). – P. 1909–1922. https://doi.org/10.5281/zenodo.11235604
6. Коменский Я.А. Избранные педагогические сочинения. – Москва: Учпедгиз, 1955. – 655 с.
7. Архипова Н.А., Евдокимова Н.Н., Рудина Т.В. Формирование метапредметных компетенций с помощью профессионально-направленных задач в процессе изучения математики // Известия Самарского научного центра РАН. – 2021. – Т. 23(77). – С. 16–21.
8. Drake S.M. Creating integrated curriculum: Proven ways to increase student learning. – California: Corwin Press, Inc., 1998. – 255 p.
9. Drake S.M., Reid J. Integrated curriculum: Increasing relevance while maintaining accountability // What Works? Research into Practice. – 2010. – №28. – P. 31–50.
10. Бирюкова Н.В. Возможности контекстного обучения для формирования личностных смыслов обучения у студентов // Мир науки, культуры, образования. – 2019. – №2(75). – С. 99–101.
11. Abylkassymova A.E. On mathematical-methodical training of future mathematics teachers // Modern Journal of Language Teaching Methods. – 2018. – Vol. 8(3). – P. 411–414.
12. Тойбазаров Д.Б., Тажиев М., Токанов М.М. Проблемы использования прикладных задач в обучении студентов-математиков // Вестник КазНацженПУ. – 2020. – №3(83). – С. 55–63.
13. Wardana L.C., Suryana I.D., Nandi M. Integrating real world applications into mathematics education:
Approaches and outcomes // International Journal of Mathematics and Science Education. – 2024. – Vol. 1(2). – P. 19–25.
14. Sapazhanov Y., Orynbassar A., Kadyrov S., Sydykhov B. Factors affecting mathematics achievement in Central Asian specialized universities // International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET). – 2020. – Vol. 15. – P. 143-153. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i19.15629
15. Усембаева И.Б., Раманкулов Ш.Ж., Битибаева Ж.М., Молдабекова М.С., Полатұлы С. STEAM технологиясын қолдану арқылы физиканы оқытудың қолданбалы бағытын дамыту // Вестник Кокшетауского университета имени Ш.Уалиханова. – 2022. – №72(66). – Б. 32–45. https://doi.org/10.51889/6602.2022.72.66.032
16. Abylkassymova A., Mubarakov A., Yerkisheva Z., Turganbayeva Z., Baysalov Z. Assessment of financial literacy formation methods in mathematics education: Financial computation // International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET). – 2020. – Vol. 15(16). – P. 49–67. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i16.14587
17. Еркишева Ж.С., Кошанова М.Д., Назарова К.Ж. Қаржылық сауаттылықты қалыптастырудағы актуарлық және қаржылық математиканың әдістемелік негіздері // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №4(138). – Б. 353–372. https://doi.org/10.47526/2025-4/2664-0686.297
18. Пышкало А.М. Методическая система обучения геометрии в начальной школе. – Москва: Академия педагогических наук СССР, 1975. – 60 с.
19. Әбілқасымова А.Е., Тұяқов Е.А., Разақ Ж.Н. және т.б. Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын контекстік есептер арқылы қалыптастыру // Вестник РОО «Национальной Академии наук Республики Казахстан». – 2024. – №4(410). – Б. 5-23.
1. Vinogradova M., Malchukova N., Dorofeev S. Mathematical competence development of bachelor of engineering // Journal of Physics: Conference Series. – 2019. – Vol. 1333(7). https://doi.org/10.1088/1742-6596/1333/7/072028
2. Nakakoji Y., Wilson R. Interdisciplinary learning in mathematics and science: Transfer of learning for 21st century problem solving at university // Journal of Intelligence. – 2020. – Vol. 8(3). – P. 32. https://doi.org/10.3390/jintelligence8030032
3. Abdullaeva B., Abduvaliyeva D., Ruzikulova N., Yusupova N., Ishbaeva N. Developing critical thinking and problem-solving skills // International Journal of Psychosocial Rehabilitation. – 2020. – Vol. 24
(Special Issue 1). – P. 937–941. https://doi.org/10.37200/IJPR/V24SP1/PR201237
4. Alghamdi M. Measurement of benefits, reasons, and barriers to students’ adoption of electronic applications // Journal of Engineering and Applied Sciences. – 2023. – Vol. 10(1). – P. 1. https://doi.org/10.5455/jeas.2023050101
5. Galoy R.M.P., Valila A.J., Nobis M.J.L. Math apps in math education: Experiences and challenges of preservice teachers // Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research. – 2024. – Vol. 2(5). – P. 1909–1922. https://doi.org/10.5281/zenodo.11235604
6. Komenski Ia.A. Izbrannye pedagogicheskie sochinenia [Selected pedagogical writings]. – Moskva: Uchpedgiz, 1955. – 655 с. [in Russian]
7. Arkhipova N.A., Evdokimova N.N., Rudina T.V. Formirovanie metapredmetnyh kompetenсii s pomoshiu professionalno-napravlennyh zadach v processe izuchenia matematiki [Formation of meta-subject competencies through professionally directed tasks in the process of studying mathematics] // Izvestia Samarskogo nauchnogo centra RAN. – 2021. – Vol. 23(77). – P. 16–21. [in Russian]
8. Drake S.M. Creating integrated curriculum: Proven ways to increase student learning. – California: Corwin Press, Inc., 1998. – 255 p.
9. Drake S.M., Reid J. Integrated curriculum: Increasing relevance while maintaining accountability // What Works? Research into Practice. – 2010. – No. 28. – P. 31–50.
10. Biriukova N.V. Vozmozhnosti kontekstnogo obuchenia dlia formirovania lichnostnyh smyslov obuchenia u studentov [The possibilities of contextual learning for the formation of personal meanings of learning among students] // Mir nauki, kultury, obrazovania. – 2019. – No. 2(75). – P. 99–101. [in Russian]
11. Abylkassymova A.E. On mathematical-methodical training of future mathematics teachers // Modern Journal of Language Teaching Methods. – 2018. – Vol. 8(3). – P. 411–414.
12. Toibazarov D.B., Tazhiev M., Tokanov M.M. Problemy ispolzovania prikladnyh zadach v obuchenii studentov-matematikov [Problems of using applied problems in teaching mathematics students] // Vestnik KazNacZhenPU. – 2020. – No. 3(83). – P. 55–63. [in Russian]
13. Wardana L.C., Suryana I.D., Nandi M. Integrating real world applications into mathematics education:
Approaches and outcomes // International Journal of Mathematics and Science Education. – 2024. – Vol. 1(2). – P. 19–25.
14. Sapazhanov Y., Orynbassar A., Kadyrov S., Sydykhov B. Factors affecting mathematics achievement in Central Asian specialized universities // International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET). – 2020. – Vol. 15. – P. 143-153. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i19.15629
15. Usembaeva I.B., Ramankulov Sh.Zh., Bitibaeva Zh.M., Moldabekova M.S., Polatuly S. STEAM tekhnologiyasyn qoldanu arqyly fizikany oqytudyn qoldanbaly bagytyn damytu [Development of the applied direction of teaching physics using STEAM technology] // Vestnik Kokshetauskogo universiteta imeni Sh. Ualikhanova. – 2022. – No.72(66). – B. 32–45. https://doi.org/10.51889/6602.2022.72.66.032 [in Kazakh]
16. Abylkassymova A., Mubarakov A., Yerkisheva Z., Turganbayeva Z., Baysalov Z. Assessment of financial literacy formation methods in mathematics education: Financial computation // International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET). – 2020. – Vol. 15(16). – P. 49–67. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i16.14587
17. Erkisheva Zh.S., Koshanova M.D., Nazarova K.Zh. Qarzhylyq sauattylyqty qalyptastyrudagy aktuarlyq zhane qarzhylyq matematikanyn adіstemelіk negіzderі [Methodological Foundations of Actuarial and Financial Mathematics in Developing Financial Literacy] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №4 (138). – B. 353–372. https://doi.org/10.47526/2025-4/2664-0686.297 [in Kazakh]
18. Pyshkalo A.M. Metodicheskaia sistema obuchenia geometrii v nachalnoi shkole [The methodical system of teaching geometry in elementary school]. – Moskva: Akademia pedagogicheskih nauk SSSR, 1975. – 60 s. [in Russian]
19. Abilkasymova A.E., Tuiakov E.A., Razak Zh.N. jane t.b. Mektep oqushylarynyn funkcionaldyq sauattylygyn kontekstik esepter arqyly qalyptastyru [Formation of functional literacy of schoolchildren through contextual problems] // Vestnik ROO “Nacionalnoi akademii nauk Respubliki Kazakhstan”. – 2024. – No. 4(410). – B. 5–23. [in Kazakh]
