Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық мәдениетін қалыптастыруда сыныптан тыс жұмыстардың құрылымы мен мазмұны
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.406Кілт сөздер:
мінез-құлық мәдениеті, бастауыш сынып, сыныптан тыс жұмыс, адамгершілік, тәрбие, әдептілік, рухани құндылық.Аңдатпа
Мақала мазмұнында бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық мәдениетін сыныптан тыс жұмыстар арқылы қалыптастыру мәселесі жан-жақты қарастырылып, талдау жасалынған. Мақала мінез-құлық мәдениетін қалыптастыру бойынша отандық, шетелдік ғалымдардың еңбектері және бастауыш сыныпта сыныптан тыс ұйымдастырылатын тәрбие жұмыстарының, нормативтік құжаттарын жалпы әдістемелік нұсқаулықтарды негізге ала отырып жазылды.
Бастауыш мектепте сыныптан тыс жұмыстарды жүйелі әдістемелік деңгейде ұйымдастыру оқушылардың бойында ұлттық құндылықтарды дарытып, көркем мінездің қалыптасуын қамтамасыз ету негізі болып табылады. Мақалада сипаттау, талдау әдістері қолданылды. Ғылыми зерттеу тақырыбы аясында ғылыми-педагогикалық басылымдарға талдау жасалып, негізгі ой-пікірлер мен тұжырымдамалар ұсынылды. Бастауыш сынып оқушыларының мінез-құлық мәдениетін қалыпқа келтіруде сыныптан тыс жұмыстардың құрылымы мен мазмұнының маңызды екендігі анықталды. Сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының мазмұны оқушының қоршаған ортаны тану білімін кеңейтумен бірге адамгершілік қасиеттерінің қалыптасуына, мәдениетті тұлға болуына мүмкіндік береді. Зерттеуде бастауыш мектепте сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру арқылы оқушының мінез-құлық мәдениетін дамыту жұмыстарының негізгі бағыттары мен әдістемесі негізге алынды. Арнайы бағдарламалар негізінде жұмыс жасау жұмыстың сапасы мен нәтижесіне қол жеткізуге ықпал жасап, педагогикалық үдерісінің тиімділігін арттырады.
Мақалада бастауыш сынып мұғалімдерінің сыныптан тыс тәрбие жұмыстарында оқушылардың адамгершілік-рухани құндылықтарын, әдептілікке баулу мен өзгені құрметтеу, қарым-қатынаста сөйлеу мәдениетін сақтау, салауатты өмір салтын орнықтыру жұмыстарының негізгі бағыттары мен эксперимент жұмыстарының нәтижелері ұсынылған.
Оқушының бойында әдепті мінез-құлық пен қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыруды қамтамасыз етуде сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастырудың жүйесі сипатталып, мінез-құлық мәдениетін қалыптастыру жұмыстарының мазмұны мен үлгісі жасалынған. Ұсынылған үлгідегі жұмыстар бастауыш сыныпта сыныптан тыс жұмыстарды жүзеге асыру және жүйелі жұмыс жоспарын құруға септігін тигізеді.
Әдебиеттер тізімі
1. Мұсаева С.А, Бегалиева Т.А. Жас ерекшелік педагогикасы. – Астана: Фолиант, 2016. -472 б.
2. Бондарь Ф.Т. Воспитание сознательной дисциплины и культуры поведения у младших школьников. – Вологда: ВГПИ, 1984. – 95 с.
3. Досжан Р.А., Смайлов А.Б. Билік және даналық ілімі // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023. – №2(128). – Б. 21–33. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.02
4. Козлова С.А., Куликова Т.А. Дошкольная педагогика: учебное пособие для студентов средних педагогических учебных заведений. – 3-е изд., исправл. и доп. – Москва: Издательский центр «Академия», 2001. – 416 с.
5. Урунтаева Г.А., Афонькина Ю.А. Практикум по детской психологии: пособие для студентов педагогических институтов, учащихся педагогических училищ и колледжей, воспитателей детского сада. – М.: Просвещение: Владос, 1995. – 291 с.
6. Петрина С.В. Воспитания культуры поведения дошкольного возраста. [Электронный ресурс]. URL: https://vk.com/wall-94378522_20632 (дата обращения 17.11.2024)
7. Ауталипова Ұ.И., Сақтағанова Т.С., Құрбанова И. Отбасы психологиясы: оқу құралы. – Алматы: Қыздар университеті баспасы, 2014. – 186 б.
8. Болдырев Н.И. Нравственное воспитание школьников. Вопросы теории. – Москва: Педагогика, 1979. – 224 с.
9. Капенова А. Қазақ отбасындағы мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру: автореф. ... пед. ғыл. канд. – Алматы, 2004. – 30 б.
10. Shaumarova Z.A., Karimova G.K. Features of forming students’ communication culture // Indonesian Journal of Innovation Studies. – 2022. – Vol. 18. https://doi.org/10.21070/ijins.v18i.652
11. Богданова О.С. Воспитание культуры поведения учащихся. – Москва: Просвещение, 1978. – 178 с.
12. Марьенко И.С. Оқушыларды саналы тәртіпке және мінез-құлық мәдениетіне тәрбиелеу. – Алматы, 1987. – 146 б.
13. Искакова П.К., Зубайраева З.А. Жеткіншек жастағы балалардың құндылық бағдарларын қалыптастырудың тиімді әдіс-тәсілдері // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2022. –№3(125). – Б.176–187. https://doi.org/10.47526/2022-3/2664-0686.15
14. Блонский П.П. Избранные педагогические и психологические сочинения. Том 1. – Москва: Педагогика, 1979. – 304 с.
15. Таубаева Ш.Т., Иманбаева С.Т., Берикханова А.Е. Педагогика: оқулық. – Алматы: ОНОН. 2017. – 340 б.
16. Педагогическая энциклопедия. Т. 1. / Гл. ред. А.И. Каиров, Ф.Н. Петров. – Москва: Советская энциклопедия, 1964. – 832 с.
17. Әл-Фараби. Әлеуметтік-этикалық трактаттар. [Электронды ресурс]. URL: https://elibrary.kaznu.kz/kk/node/5 (қаралған күні 18.03.2024)
18. Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім деңгейлерінің таңдау курстарының үлгілік оқу бағдарламасы. 16.09.2022 ж. №399 бұйрық. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200029767 (қаралған күні 22.10.2023)
REFERENCES
1. Musaeva S.A, Begalieva T.A. Zhas erekshelіk pedagogikasy [Age pedagogy]. – Astana: Foliant, 2016. -472 b. [in Kazakh]
2. Bondar F.T. Vospitanie soznatelnoi discipliny i kultury povedenia u mladshih shkolnikov [Fostering conscious discipline and a culture of behavior among younger students]. – Vologda: VGPI, 1984. – 95 s. [in Russian]
3. Doszhan R.A., Smailov A.B. Bilіk zhane danalyq іlіmі [The doctrine of power and wisdom] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №2(128). – B. 21–33. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.02 [in Kazakh]
4. Kozlova S.A., Kulikova T.A. Doshkolnaia pedagogika: uchebnoe posobie dlia studentov srednih pedagogicheskih uchebnyh zavedeni [Preschool pedagogy: a textbook for students of secondary pedagogical educational institutions]. – 3-e izd., ispravl. i dop. – Moskva: Izdatelski centr «Akademia», 2001. – 416 s. [in Russian]
5. Uruntaeva G.A., Afonkina Iu.A. Praktikum po detskoi psihologii: posobie dlia studentov pedagogicheskih institutov, uchashihsia pedagogicheskih uchilish i kolledzhei, vospitatelei detskogo sada [Workshop on child psychology: a manual for students of pedagogical institutes, students of pedagogical schools and colleges, kindergarten teachers]. – Moskva: Prosveshenie: Vlados, 1995. – 291 s. [in Russian]
6. Petrina S.V. Vospitania kultury povedenia doshkolnogo vozrasta [Fostering a culture of preschool age behavior]. [Electronic resource]. URL: https://vk.com/wall-94378522_20632 (date of access 17.11.2024) [in Russian]
7. Autilipova U.I., Saqtaganova T.S., Qurbanova I. Otbasy psihologiasy: oqu quraly [Family Psychology: a tutorial]. – Almaty: Qyzdar universiteti baspasy, 2014. – 186 b. [in Kazakh]
8. Boldyrev N.I. Nravstvennoe vospitanie shkolnikov. Voprosy teorii [Moral education of schoolchildren. Questions of theory]. – Moskva: Pedagogika, 1979. – 224 s. [in Russian]
9. Kapenova A. Qazaq otbasyndagy mektep zhasyna deiіngі balalardyn qarym-qatynas madenietіn qalyptastyru: avtoref. ... ped. gyl. kand. [Formation of the culture of communication of preschool children in the Kazakh family: abstract.] – Almaty, 2004. – 30 b. [in Kazakh]
10. Shaumarova Z.A., Karimova G.K. Features of forming students’ communication culture // Indonesian Journal of Innovation Studies. – 2022. – Vol. 18. https://doi.org/10.21070/ijins.v18i.652
11. Bogdanova O.S. Vospitanie kultury povedenia uchashihsia [Fostering a culture of student behavior]. – Moskva: Prosveshenie, 1978. – 178 s. [in Russian]
12. Marienko I.S. Oqushaylardy sanaly tartipke jane minez-qulyq madenietine tarbieleu [Educate students in conscious discipline and a culture of behavior]. – Almaty, 1987. – 146 b. [in Kazakh]
13. Iskakova P.K., Zubairaeva Z.A. Zhetkіnshek zhastagy balalardyn qundylyq bagdarlaryn qalyptastyrudyn tiіmdі adіs-tasіlderі [Effective methods and techniques for the formation of value orientations of children of adolescent age] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2022. –№3(125). – B.176–187. https://doi.org/10.47526/2022-3/2664-0686.15 [in Kazakh]
14. Blonski P.P. Izbrannye pedagogicheskie i psihologicheskie sochinenia [Selected pedagogical and psychological writings]. Tom 1. – Moskva: Pedagogika, 1979. – 304 s. [in Russian]
15. Taubaeva S.T., Imanbaeva S.T., Berikhanova A.E. Pedagogika: oqulyq [Pedagogy: textbook]. – Almaty: ONON, 2017. – 340 b. [in Kazakh]
16. Pedagogicheskaia enciklopedia [The Pedagogical Encyclopedia]. T. 1. / Gl. red. A.I. Kairov, F.N. Petrov. – Moskva: Sovetskaia enciklopedia, 1964. – 832 s. [in Russian]
17. Al-Farabi. Aleumettіk-etikalyq traktattar [Social and ethical treatises]. [Electronic resource]. URL: https://elibrary.kaznu.kz/kk/node/5 (date of access 18.03.2024) [in Kazakh]
18. Zhalpy bіlіm beru uiymdaryna arnalgan zhalpy bіlіm beretіn panderdіn, bastauysh, negіzgі orta zhane zhalpy orta bіlіm dengeilerіnіn tandau kurstarynyn ulgіlіk oqu bagdarlamasy. 16.09.2022 zh. №399 buiryq. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200029767 (date of access 22.10.2023) [in Kazakh]
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
