İlkokul öğrencilerinin kültürel davranışlarının oluşumunda ders dışı çalışmaların yapısı ve içeriği
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.406Anahtar Kelimeler:
davranış kültürü, ilkokul, ders dışı etkinlik, insani değerler, eğitim, nezaket, manevi değer.Özet
Makale içeriğinde, ilkokul öğrencilerinin davranış kültürünün ders dışı etkinlikler aracılığıyla kazandırılması konusu kapsamlı bir şekilde ele alınmış ve analiz edilmiştir. Makale; davranış kültürünün oluşturulmasına ilişkin yerli ve yabancı bilim insanlarının eserleri ile ilkokulda yürütülen ders dışı eğitici çalışmaların mevzuat belgeleri ve genel metodolojik rehberler esas alınarak yazılmıştır. İlkokulda ders dışı etkinliklerin sistemli bir yöntem düzeyinde düzenlenmesi, öğrencilere milli değerlerin aşılanmasının ve güzel ahlakın/davranışın şekillenmesini sağlamanın temelidir. Makalede betimleme ve analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bilimsel araştırma konusu kapsamında bilimsel-pedagojik yayınlar analiz edilmiş, temel görüşler ve yaklaşımlar sunulmuştur. İlkokul öğrencilerinin davranış kültürünü geliştirmede ders dışı etkinliklerin yapısının ve içeriğinin önemli olduğu tespit edilmiştir. Ders dışı eğitim çalışmalarının içeriği, öğrencinin çevreyi tanıma bilgisini genişletmekle birlikte insani niteliklerinin şekillenmesine ve kültürlü bir birey haline gelmesine imkan sağlar. Araştırmada, ilkokulda ders dışı etkinliklerin düzenlenmesi yoluyla öğrencinin davranış kültürünü geliştirme çalışmalarının temel yönleri ve yöntemi esas alınmıştır. Özel programlar temelinde yürütülen çalışmalar, işin kalitesine ve sonucuna ulaşılmasına katkıda bulunarak pedagojik sürecin verimliliğini artırmaktadır. Makalede, ilkokul öğretmenlerinin ders dışı eğitici çalışmalarında öğrencilere insani-manevi değerleri ve nezaket kurallarını kazandırma, başkalarına saygı duyma, iletişimde konuşma kültürünü koruma ve sağlıklı yaşam tarzını benimsetme çalışmalarının temel yönleri ile deneysel çalışma sonuçları sunulmuştur. Öğrencide görgülü/ahlaklı davranış ve iletişim kültürünün oluşturulmasını sağlamada ders dışı etkinliklerin organizasyon sistemi tanımlanmış, davranış kültürünü kazandırma çalışmalarının içeriği ve modeli geliştirilmiştir. Önerilen modeldeki çalışmalar, ilkokulda ders dışı etkinliklerin gerçekleştirilmesine ve sistemli bir çalışma planının oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.
Referanslar
1. Мұсаева С.А, Бегалиева Т.А. Жас ерекшелік педагогикасы. – Астана: Фолиант, 2016. -472 б.
2. Бондарь Ф.Т. Воспитание сознательной дисциплины и культуры поведения у младших школьников. – Вологда: ВГПИ, 1984. – 95 с.
3. Досжан Р.А., Смайлов А.Б. Билік және даналық ілімі // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023. – №2(128). – Б. 21–33. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.02
4. Козлова С.А., Куликова Т.А. Дошкольная педагогика: учебное пособие для студентов средних педагогических учебных заведений. – 3-е изд., исправл. и доп. – Москва: Издательский центр «Академия», 2001. – 416 с.
5. Урунтаева Г.А., Афонькина Ю.А. Практикум по детской психологии: пособие для студентов педагогических институтов, учащихся педагогических училищ и колледжей, воспитателей детского сада. – М.: Просвещение: Владос, 1995. – 291 с.
6. Петрина С.В. Воспитания культуры поведения дошкольного возраста. [Электронный ресурс]. URL: https://vk.com/wall-94378522_20632 (дата обращения 17.11.2024)
7. Ауталипова Ұ.И., Сақтағанова Т.С., Құрбанова И. Отбасы психологиясы: оқу құралы. – Алматы: Қыздар университеті баспасы, 2014. – 186 б.
8. Болдырев Н.И. Нравственное воспитание школьников. Вопросы теории. – Москва: Педагогика, 1979. – 224 с.
9. Капенова А. Қазақ отбасындағы мектеп жасына дейінгі балалардың қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру: автореф. ... пед. ғыл. канд. – Алматы, 2004. – 30 б.
10. Shaumarova Z.A., Karimova G.K. Features of forming students’ communication culture // Indonesian Journal of Innovation Studies. – 2022. – Vol. 18. https://doi.org/10.21070/ijins.v18i.652
11. Богданова О.С. Воспитание культуры поведения учащихся. – Москва: Просвещение, 1978. – 178 с.
12. Марьенко И.С. Оқушыларды саналы тәртіпке және мінез-құлық мәдениетіне тәрбиелеу. – Алматы, 1987. – 146 б.
13. Искакова П.К., Зубайраева З.А. Жеткіншек жастағы балалардың құндылық бағдарларын қалыптастырудың тиімді әдіс-тәсілдері // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2022. –№3(125). – Б.176–187. https://doi.org/10.47526/2022-3/2664-0686.15
14. Блонский П.П. Избранные педагогические и психологические сочинения. Том 1. – Москва: Педагогика, 1979. – 304 с.
15. Таубаева Ш.Т., Иманбаева С.Т., Берикханова А.Е. Педагогика: оқулық. – Алматы: ОНОН. 2017. – 340 б.
16. Педагогическая энциклопедия. Т. 1. / Гл. ред. А.И. Каиров, Ф.Н. Петров. – Москва: Советская энциклопедия, 1964. – 832 с.
17. Әл-Фараби. Әлеуметтік-этикалық трактаттар. [Электронды ресурс]. URL: https://elibrary.kaznu.kz/kk/node/5 (қаралған күні 18.03.2024)
18. Жалпы білім беру ұйымдарына арналған жалпы білім беретін пәндердің, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім деңгейлерінің таңдау курстарының үлгілік оқу бағдарламасы. 16.09.2022 ж. №399 бұйрық. [Электронды ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200029767 (қаралған күні 22.10.2023)
REFERENCES
1. Musaeva S.A, Begalieva T.A. Zhas erekshelіk pedagogikasy [Age pedagogy]. – Astana: Foliant, 2016. -472 b. [in Kazakh]
2. Bondar F.T. Vospitanie soznatelnoi discipliny i kultury povedenia u mladshih shkolnikov [Fostering conscious discipline and a culture of behavior among younger students]. – Vologda: VGPI, 1984. – 95 s. [in Russian]
3. Doszhan R.A., Smailov A.B. Bilіk zhane danalyq іlіmі [The doctrine of power and wisdom] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №2(128). – B. 21–33. https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.02 [in Kazakh]
4. Kozlova S.A., Kulikova T.A. Doshkolnaia pedagogika: uchebnoe posobie dlia studentov srednih pedagogicheskih uchebnyh zavedeni [Preschool pedagogy: a textbook for students of secondary pedagogical educational institutions]. – 3-e izd., ispravl. i dop. – Moskva: Izdatelski centr «Akademia», 2001. – 416 s. [in Russian]
5. Uruntaeva G.A., Afonkina Iu.A. Praktikum po detskoi psihologii: posobie dlia studentov pedagogicheskih institutov, uchashihsia pedagogicheskih uchilish i kolledzhei, vospitatelei detskogo sada [Workshop on child psychology: a manual for students of pedagogical institutes, students of pedagogical schools and colleges, kindergarten teachers]. – Moskva: Prosveshenie: Vlados, 1995. – 291 s. [in Russian]
6. Petrina S.V. Vospitania kultury povedenia doshkolnogo vozrasta [Fostering a culture of preschool age behavior]. [Electronic resource]. URL: https://vk.com/wall-94378522_20632 (date of access 17.11.2024) [in Russian]
7. Autilipova U.I., Saqtaganova T.S., Qurbanova I. Otbasy psihologiasy: oqu quraly [Family Psychology: a tutorial]. – Almaty: Qyzdar universiteti baspasy, 2014. – 186 b. [in Kazakh]
8. Boldyrev N.I. Nravstvennoe vospitanie shkolnikov. Voprosy teorii [Moral education of schoolchildren. Questions of theory]. – Moskva: Pedagogika, 1979. – 224 s. [in Russian]
9. Kapenova A. Qazaq otbasyndagy mektep zhasyna deiіngі balalardyn qarym-qatynas madenietіn qalyptastyru: avtoref. ... ped. gyl. kand. [Formation of the culture of communication of preschool children in the Kazakh family: abstract.] – Almaty, 2004. – 30 b. [in Kazakh]
10. Shaumarova Z.A., Karimova G.K. Features of forming students’ communication culture // Indonesian Journal of Innovation Studies. – 2022. – Vol. 18. https://doi.org/10.21070/ijins.v18i.652
11. Bogdanova O.S. Vospitanie kultury povedenia uchashihsia [Fostering a culture of student behavior]. – Moskva: Prosveshenie, 1978. – 178 s. [in Russian]
12. Marienko I.S. Oqushaylardy sanaly tartipke jane minez-qulyq madenietine tarbieleu [Educate students in conscious discipline and a culture of behavior]. – Almaty, 1987. – 146 b. [in Kazakh]
13. Iskakova P.K., Zubairaeva Z.A. Zhetkіnshek zhastagy balalardyn qundylyq bagdarlaryn qalyptastyrudyn tiіmdі adіs-tasіlderі [Effective methods and techniques for the formation of value orientations of children of adolescent age] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2022. –№3(125). – B.176–187. https://doi.org/10.47526/2022-3/2664-0686.15 [in Kazakh]
14. Blonski P.P. Izbrannye pedagogicheskie i psihologicheskie sochinenia [Selected pedagogical and psychological writings]. Tom 1. – Moskva: Pedagogika, 1979. – 304 s. [in Russian]
15. Taubaeva S.T., Imanbaeva S.T., Berikhanova A.E. Pedagogika: oqulyq [Pedagogy: textbook]. – Almaty: ONON, 2017. – 340 b. [in Kazakh]
16. Pedagogicheskaia enciklopedia [The Pedagogical Encyclopedia]. T. 1. / Gl. red. A.I. Kairov, F.N. Petrov. – Moskva: Sovetskaia enciklopedia, 1964. – 832 s. [in Russian]
17. Al-Farabi. Aleumettіk-etikalyq traktattar [Social and ethical treatises]. [Electronic resource]. URL: https://elibrary.kaznu.kz/kk/node/5 (date of access 18.03.2024) [in Kazakh]
18. Zhalpy bіlіm beru uiymdaryna arnalgan zhalpy bіlіm beretіn panderdіn, bastauysh, negіzgі orta zhane zhalpy orta bіlіm dengeilerіnіn tandau kurstarynyn ulgіlіk oqu bagdarlamasy. 16.09.2022 zh. №399 buiryq. [Electronic resource]. URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2200029767 (date of access 22.10.2023) [in Kazakh]
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
