STEM-білім берудегі болашақ мұғалімдердің ғылыми-зерттеушілік құзіреттіліктерін қалыптастырудағы кітапхана ресурстарының рөлі
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.413Кілт сөздер:
STEM білім беру, TVET, кітапхана ресурстары, ғылыми-зерттеушілік құзыреттілік, ақпараттық сауаттылық, мотивация, педагогикалық модель, интеграция.Аңдатпа
Бұл мақалада STEM және TVET бағдарламалары аясында болашақ мұғалімдердің ғылыми-зерттеушілік құзыреттіліктерін қалыптастыруда кітапхана ресурстарының ықпалы қарастырылады. Университеттік кітапханалар дәстүрлі ақпарат көзі ғана емес, сонымен қатар студенттердің ғылыми-зерттеушілік мәдениеті мен ақпараттық сауаттылығын дамытатын интеграцияланған академиялық орталық ретінде талданады. Зерттеу үш университеттің «Физика» мамандығында оқитын 114 студенттің қатысуымен жүргізілді. Деректер Ликерттің бес балдық шкаласы негізінде сауалнама арқылы жиналып, SPSS бағдарламасында сипаттамалық статистика, сенімділік талдауы (Кронбах альфа = 0.898) және регрессиялық талдау әдістерімен өңделді. Зерттеу нәтижелері кітапхана ресурстарын жүйелі пайдаланудың студенттердің ғылыми-зерттеушілік құзыреттіліктеріне елеулі ықпал ететінін көрсетті (β = 0.656; R² = 0.483; p < 0.001). Жоғары нәтижелер ғылыми ақпаратты іздеу мен тақырып таңдауда байқалса, төмен көрсеткіштер STEM-ге қатысты арнайы деректерді қолдану мен кітапханалық семинарларға қатысу барысында тіркелді. Эмпирикалық зерттеу нәтижесінде болашақ басым бағыттар анықталды және оларды дамытуда кітапхана ресурстарын бейімдеу қажеттілігі дәлелденді Алынған деректер негізінде болашақ мұғалімдердің ақпараттық сауаттылығын, деректерді талдау қабілетін және академиялық жазылым дағдыларын дамытуға бағытталған «Кітапхана ресурстарын интеграциялау арқылы STEM-TVET жүйесінде ғылыми-зерттеушілік құзыреттіліктерді қалыптастыру моделі» әзірленді. Зерттеу қорытындылары STEM саласында кітапхана ресурстарын тиімді пайдалану білім беру тәжірибесін жетілдіруге, студенттердің ғылыми-зерттеушілік мәдениетін арттыруға және оларды ақпараттық қоғам талаптарына бейімдеуге елеулі үлес қосатынын көрсетті. Болашақта кітапханалық ресурстарды жасанды интеллект, деректерді интеллектуалды талдау және қашықтықтан білім беру технологияларымен интеграциялау білім алушылардың ғылыми-зерттеушілік құзыреттіліктерін жаңа деңгейге көтерудің маңызды бағыты болып табылады.
Әдебиеттер тізімі
1. Kelley T.R., Knowles J.G. A conceptual framework for integrated STEM education // International Journal of STEM Education. – 2016. – Vol. 3, No. 1. – P. 1-11. https://doi.org/10.1186/s40594-016-0046-z.
2. Pavlova M. TVET as an important factor in country’s economic development // SpringerPlus. – 2014. – Vol. 3, No. 1. – P. 1-2. https://doi.org/10.1186/2193-1801-3-S1-K3.
3. Kleinschmit A.J., Rosenwald A., Ryder E.F., Donovan S., Murdoch B., Grandgenett N.F., Morgan W. Accelerating STEM education reform: linked communities of practice promote creation of open educational resources and sustainable professional development // International Journal of STEM Education. – 2023. – Vol. 10, No. 1. – P. 1-15. https://doi.org/10.1186/s40594-023-00405-y.
4. Li J., Liang W. Effectiveness of virtual laboratory in engineering education: A meta-analysis // PloS One. – 2024. – Vol. 19, No. 12. – P. 1-23. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0316269
5. Borycz J., Carroll A.J. Covid-19 as an opportunity to expand the instructional portfolio of stem librarians // Issues in Science and Technology Librarianship. – 2021. – No. 98. – P. 1-8. https://doi.org/10.29173/ISTL2609.
6. Beile P. et al. Aligning library assessment with institutional priorities: A study of student academic performance and use of five library services // College & Research Libraries. – 2020. – Vol. 81, No. 3. – P. 435-458. https://doi.org/10.5860/crl.81.3.435
7. Fundator R. et al. Students as partners in the library: Perspectives of partnering to develop a new information literacy undergraduate research program // International Journal for Students as Partners. – 2024. – Vol. 8, No. 2. – P. 217–225. https://doi.org/10.15173/ijsap.v8i2.5725
8. Kim H., Yoon A., Seo J.Y. Trend of collaboration in STEM education in informal learning institutions based on IMLS-funded projects // Proceedings of the Association for Information Science and Technology. – 2023. – Vol. 60, No. 1. – P. 625–629. https://doi.org/10.1002/pra2.828.
9. Gravel E., Puckett. What shapes implementation of a school-based makerspace? Teachers as multilevel actors in STEM reforms // International Journal of STEM Education. – 2023. – Vol. 10, No. 1. – P. 1-22. https://doi.org/10.1186/s40594-023-00395-x.
10. Miço H., Cungu J. Entrepreneurship education, a challenging learning process towards entrepreneurial competence in education // Administrative Sciences. – 2023. – Vol. 13, No. 1. – P. 1-22. https://doi.org/10.3390/admsci13010022
11. Rowe J., Leuzinger J., Hargis C., Harker K.R. The impact of library instruction on undergraduate student success: A four-year study // College and Research Libraries. – 2021. – Vol. 82, No. 1. – P. 7–18. https://doi.org/10.5860/crl.82.1.7.
12. Choruh A., Ramankulov Sh. Stem Education in Physics: Development of a Laboratory Stand Focused on the Implementation of Mini-Projects // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №4 (130). – P. 198–208. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.17 .
13. Abdrakhmanova et al. Formation of STEM competencies of future teachers: Kazakhstani experience // Open Education Studies. – 2025. – Vol. 7, No. 1. – P. 1-12. https://doi.org/10.1515/edu-2024-0058
14. Kuzhabekova. From importing to exporting world class: Can Kazakhstan scale up its successful center of excellence project to a regional education hub // International Journal of Educational Development. – 2024. – Vol. 106. – P. 1-8. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2024.103016
15. Kay L., Buxton A. Makerspaces and the characteristics of effective learning in the early years // Journal of Early Childhood Research. – 2024. – Vol. 22, No. 3. – P. 343–358. https://doi.org/10.1177/1476718X231210633
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
