Цифрлық білім беру ортасы құраушыларының жіктелуі
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.56Кілт сөздер:
Цифрлық білім беру ортасы, жіктелу, Блум таксономиясы, оқу процесін цифрландыру, құраушыларАңдатпа
Қазіргі білім беру жүйесінің қарқынды цифрлануы педагогикалық үдерістердің мазмұнына, құрылымына және ұйымдастыру формаларына түбегейлі өзгерістер енгізіп отыр. Цифрлық білім беру ортасы оқытуда пайдаланылатын қосымша құрал ретінде емес, оқыту сапасын, қолжетімділігін және дербестендірілуін қамтамасыз ететін негізгі педагогикалық-инфрақұрылымдық компонент ретінде қолданылуда. Цифрлық білім беру ортасын ғылыми тұрғыдан түсіндіру, оның құраушыларын жүйелеу, дидактикалық ұстанымдарын айқындау және оқу процесіне енгізу моделін әзірлеу өзекті мәселеге айналды.
Бұл мақалада цифрлық білім беру ортасын (ЦББО) теориялық, әдіснамалық және практикалық тұрғыдан жүйелеу мақсатында халықаралық модельдер (SAMR, TPACK, TAM, UTAUT, TTF), сонымен қатар конструктивизм мен коннективизм теориялары талданды. Зерттеу барысында Қазақстан Республикасының 2023–2026 оқу жылдарына арналған орта мектеп оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша әдістемелік-нұсқаулық құжаттарына жүргізілген контент-талдау цифрлық құралдар мен платформалардың білім беру жүйесіне кезең-кезеңімен енгізілуінің логикасын, сондай-ақ цифрлық трансформацияның ұлғаю динамикасын анықтады. Зерттеу нәтижесінде цифрлық білім беру ресурстарының дидактикалық ұстанымдары жүйеленіп, ЦББО-ны оқу процесіне енгізудің үш кезеңнен тұратын авторлық моделі әзірленді: ұйымдастыру, негізгі және талдау кезеңдері. Сонымен қатар, Блум таксономиясына негізделген ЦББО жіктеу ұсынылып, 7- сынып информатика пәні мысалында пәндік деңгейде қолданылуы көрсетілді. Зерттеу нәтижелері цифрлық білім беру ортасын жобалау, енгізу және бағалау үшін әдіснамалық және практикалық негізде қолдануға болады.
Әдебиеттер тізімі
1. Шаталова Н. П. (2024). Основы методологии конструктивного образования в процессе цифровизации. Конструктивные педагогические заметки, (1), 135–142.
2. Абильдина С. К., Медиева С. Х., Асилбаева, Р. Б., Аналбекова К. Т. (2023). Болашақ педагогтардың педагогикалық дизайнды қолдануындағы шығармашылықтың рөлі. Вестник КазНПУ имени Абая. Серия: Педагогические науки, 77(1), 71–85.
3. Сименс Д. (2018). Коннективизм: теория обучения для цифровой эпохи. Интерактивное образование, 6, 50–55.
4. Davis F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340.
5. Garcia M. B. (2017). E-learning technology adoption in the Philippines: An investigation of factors affecting Filipino college students' acceptance of learning management systems. The International Journal of E-Learning and Educational Technologies in the Digital Media, 118–130.
6. Rahman M. M., et al. (2017). Assessing the utility of TAM, TPB, and UTAUT for advanced driver assistance systems. Accident Analysis & Prevention, 108, 361–373.
7. Goodhue D. L., & Thompson R. L. (1995). Task-technology fit and individual performance. MIS Quarterly, 213–236.
8. Creative Commons. About education. https://creativecommons.org/about/education/
9. Scheunemann S., Brandão A., & Brauner D. (2018). Rethinking the 5 R's in Open Educational Resources: A reuse perspective. Brazilian Symposium on Computers in Education, 29(1), 1729–1740.
10. Wiley D., Hilton J. L. III. (2018). Defining OER-enabled pedagogy. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 19(4).
11. Becirovic S. (2023). Digital Pedagogy: The Use of Digital Technologies in Contemporary Education. SpringerBriefs in Open and Distance Education.
12. Панов В. И., & Патраков, Э. В. (2020). Цифровизация информационной среды: риски, представления, взаимодействия. ФГБНУ «Психологический институт РАО»; Курск: «Университетская книга».
13. Бузаубакова К. Д., Беделбаева А. Е. (2024). Цифрлы білім беру ортасындағы педагогтің қызметі. Тараз: ИП Бейсенбекова.
14. Wang J., Han M., Wang W. (2020). Research on the evolution and classification of digital learning resources. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200401.025
15. Богатырева Ю. И., Привалов А. Н., Ситникова Л. Д. (2022). Классификация цифровых инструментов обучения для проектирования и реализации образовательного процесса. Современные проблемы науки и образования, (5), 33.
16. Медешова А. Б., Кушеккалиев А. Н. (2023). Цифрлық білім беру ресурстарына шолу және part-time оқыту платформасын құру. Ясауи университетінің хабаршысы, 4(130), 306–317. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.25
17. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2022). Цифрлық контентті пайдалану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар: Қазақ тілі, Қазақ әдебиеті. Нұр-Сұлтан.
18. Kulesz O. (2017). Culture in the digital environment: Assessing impact in Latin America and Spain. 64 p.
19. Мироненко Е. С. (2019). Цифровая образовательная среда: понятие и структура. Социальное пространство, (4), 6.
20. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2023). Ауылдық және шағын жинақты мектептердің педагогтерін цифрлы мектепте жұмыс істеуге дайындау жөніндегі әдістемелік ұсынымдар. Астана.
21. Колыхматов В. И. (2020). Новые возможности и обучающие ресурсы цифровой образовательной среды. СПб.: ЛОИРО.
22. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2023). 2023–2024 оқу жылында оқу-тәрбие процесінің ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат. Астана.
23. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2024). 2024–2025 оқу жылында білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат. Астана.
24. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2025). 2025–2026 оқу жылында оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат. Астана.
25. Бузаубакова К. Д., Амирова А. С., Маковецкая А. А. (2022). Цифрлы педагогика. Тараз: ИП Бейсенбекова.
26. Петрова Е. В. (2018). Цифровая дидактика: проектирование процесса обучения и его сопровождение. Современное педагогическое образование, (4), 87–91.
27. Гриншкун В. В. (2003). Использование иерархических структур в разработке электронных средств обучения. Вестник Московского городского педагогического университета. Серия: Информатика и информатизация образования, (1), 30–41.
28. Қалданов Б., Бидайбеков, Е. (2025). Электрондық иерархиялық құрылымдар негізінде бастауыш сынып оқушыларына информатиканы оқыту моделі. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Физика-математика ғылымдары сериясы, 91(3), 250–263. https://doi.org/10.51889/2959-5894.2025.91.3.023
29. Т.О. Балыкбаев, Т.А. Алдибаева (2011) «Развитие школьного математического образования Республики Казахстан в условиях реализации компетентностного подхода».
30. Бидайбеков Е.Ы., Лапчик М.П., Нұрбекова Ж.К., Сағымбаева А.Е. Жарасова Г.С., Оспанова Н.Н., Исабаева Д.Н., (2014), Информатиканы оқыту әдістемесі. Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті, 230 б.
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
