Dijital eğitim ortaminin bileşenlerinin siniflandirilmasi
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.56Anahtar Kelimeler:
dijital eğitim ortamı, sınıflandırma, Bloom taksonomisi, öğretim sürecinin dijitalleşmesi, bileşenler.Özet
Günümüz eğitim sisteminin hızla dijitalleşmesi, pedagojik süreçlerin içeriğinde, yapısında ve organizasyon biçimlerinde köklü değişikliklere yol açmaktadır. Dijital eğitim ortamı, öğretimde kullanılan ek bir araç olmanın ötesinde; öğretimin kalitesini, erişilebilirliğini ve kişiselleştirilmesini sağlayan temel bir pedagojik-altyapı bileşeni olarak işlev görmektedir. Bu doğrultuda dijital eğitim ortamının bilimsel açıdan temellendirilmesi, bileşenlerinin sistemleştirilmesi, didaktik ilkelerinin belirlenmesi ve öğretim sürecine entegre edilme yollarının tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu makalede, dijital eğitim ortamını (DEO) teorik ve metodolojik açıdan sistemleştirmek amacıyla konstrüktivizm ve konnektivizm teorilerinin yanı sıra SAMR, TPACK, TAM, UTAUT ve TTF modelleri incelenmiştir. Kazakistan Cumhuriyeti’nin 2023–2026 eğitim-öğretim yıllarına yönelik üç metodolojik rehber belgesi üzerinde içerik analizi yürütülmüş, dijital kaynakların ve araçların eğitim sürecinde kullanım yönlerinin yıllara göre içeriksel değişimleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda dijital eğitim kaynaklarının didaktik ilkeleri sistemleştirilmiş, DEO’nun öğretim sürecine entegrasyonuna ilişkin organizasyon, temel ve analiz aşamalarından oluşan üç aşamalı bir yapı önerilmiştir. Bunun yanı sıra, Bloom taksonomisinin bilişsel düzeyleri temelinde DEO bileşenlerini öğrenme hedefleri ve öğrencilerin öğrenme faaliyetleriyle eşleştirme yöntemi sunulmuş, bu yöntemin 7. sınıf bilişim dersi örneğindeki uygulama modeli gösterilmiştir. Araştırma sonuçları; DEO bileşenlerinin sistemleştirilmesinde, dijital kaynakların öğrenme hedeflerine uygun şekilde seçilmesinde ve bunların öğretim sürecine pedagojik açıdan entegre edilmesinde metodolojik bir temel olarak kullanılabilir.
Referanslar
1. Шаталова Н. П. (2024). Основы методологии конструктивного образования в процессе цифровизации. Конструктивные педагогические заметки, (1), 135–142.
2. Абильдина С. К., Медиева С. Х., Асилбаева, Р. Б., Аналбекова К. Т. (2023). Болашақ педагогтардың педагогикалық дизайнды қолдануындағы шығармашылықтың рөлі. Вестник КазНПУ имени Абая. Серия: Педагогические науки, 77(1), 71–85.
3. Сименс Д. (2018). Коннективизм: теория обучения для цифровой эпохи. Интерактивное образование, 6, 50–55.
4. Davis F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340.
5. Garcia M. B. (2017). E-learning technology adoption in the Philippines: An investigation of factors affecting Filipino college students' acceptance of learning management systems. The International Journal of E-Learning and Educational Technologies in the Digital Media, 118–130.
6. Rahman M. M., et al. (2017). Assessing the utility of TAM, TPB, and UTAUT for advanced driver assistance systems. Accident Analysis & Prevention, 108, 361–373.
7. Goodhue D. L., & Thompson R. L. (1995). Task-technology fit and individual performance. MIS Quarterly, 213–236.
8. Creative Commons. About education. https://creativecommons.org/about/education/
9. Scheunemann S., Brandão A., & Brauner D. (2018). Rethinking the 5 R's in Open Educational Resources: A reuse perspective. Brazilian Symposium on Computers in Education, 29(1), 1729–1740.
10. Wiley D., Hilton J. L. III. (2018). Defining OER-enabled pedagogy. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 19(4).
11. Becirovic S. (2023). Digital Pedagogy: The Use of Digital Technologies in Contemporary Education. SpringerBriefs in Open and Distance Education.
12. Панов В. И., & Патраков, Э. В. (2020). Цифровизация информационной среды: риски, представления, взаимодействия. ФГБНУ «Психологический институт РАО»; Курск: «Университетская книга».
13. Бузаубакова К. Д., Беделбаева А. Е. (2024). Цифрлы білім беру ортасындағы педагогтің қызметі. Тараз: ИП Бейсенбекова.
14. Wang J., Han M., Wang W. (2020). Research on the evolution and classification of digital learning resources. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200401.025
15. Богатырева Ю. И., Привалов А. Н., Ситникова Л. Д. (2022). Классификация цифровых инструментов обучения для проектирования и реализации образовательного процесса. Современные проблемы науки и образования, (5), 33.
16. Медешова А. Б., Кушеккалиев А. Н. (2023). Цифрлық білім беру ресурстарына шолу және part-time оқыту платформасын құру. Ясауи университетінің хабаршысы, 4(130), 306–317. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.25
17. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2022). Цифрлық контентті пайдалану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар: Қазақ тілі, Қазақ әдебиеті. Нұр-Сұлтан.
18. Kulesz O. (2017). Culture in the digital environment: Assessing impact in Latin America and Spain. 64 p.
19. Мироненко Е. С. (2019). Цифровая образовательная среда: понятие и структура. Социальное пространство, (4), 6.
20. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2023). Ауылдық және шағын жинақты мектептердің педагогтерін цифрлы мектепте жұмыс істеуге дайындау жөніндегі әдістемелік ұсынымдар. Астана.
21. Колыхматов В. И. (2020). Новые возможности и обучающие ресурсы цифровой образовательной среды. СПб.: ЛОИРО.
22. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2023). 2023–2024 оқу жылында оқу-тәрбие процесінің ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат. Астана.
23. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2024). 2024–2025 оқу жылында білім беру процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат. Астана.
24. Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА. (2025). 2025–2026 оқу жылында оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат. Астана.
25. Бузаубакова К. Д., Амирова А. С., Маковецкая А. А. (2022). Цифрлы педагогика. Тараз: ИП Бейсенбекова.
26. Петрова Е. В. (2018). Цифровая дидактика: проектирование процесса обучения и его сопровождение. Современное педагогическое образование, (4), 87–91.
27. Гриншкун В. В. (2003). Использование иерархических структур в разработке электронных средств обучения. Вестник Московского городского педагогического университета. Серия: Информатика и информатизация образования, (1), 30–41.
28. Қалданов Б., Бидайбеков, Е. (2025). Электрондық иерархиялық құрылымдар негізінде бастауыш сынып оқушыларына информатиканы оқыту моделі. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Физика-математика ғылымдары сериясы, 91(3), 250–263. https://doi.org/10.51889/2959-5894.2025.91.3.023
29. Т.О. Балыкбаев, Т.А. Алдибаева (2011) «Развитие школьного математического образования Республики Казахстан в условиях реализации компетентностного подхода».
30. Бидайбеков Е.Ы., Лапчик М.П., Нұрбекова Ж.К., Сағымбаева А.Е. Жарасова Г.С., Оспанова Н.Н., Исабаева Д.Н., (2014), Информатиканы оқыту әдістемесі. Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті, 230 б.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
