Meslek Yüksekokulu Ders Programının Akıllı Otomasyonu: OR-Tools/ILP ve Bir LLM Asistanının Hibrit Modeli
Anahtar Kelimeler:
ders programı- akıllı otomasyon- OR-Tools- ILP- CP-SAT- LLM asistanı- meslek yüksekokuluÖzet
Bu makale, meslek yüksekokulu ortamında akademik ders programlamasının akıllı otomasyonu için hibrit bir model sunmaktadır. Çalışmanın güncelliği ve önemi, geleneksel manuel ders programı hazırlama sürecinin önemli ölçüde zaman ve organizasyonel çaba gerektirmesi, çoğu zaman çakışmalara yol açması ve öğretim elemanlarının iş yükünü, derslik kaynaklarını, öğrenci gruplarının eğitim zamanını, vardiyaya özgü kısıtları ve ek idari gereksinimleri aynı anda dengeli biçimde yönetmeyi zorlaştırmasıyla açıklanmaktadır. Çalışmanın amacı, doğal dille çalışabilen bir LLM asistanı ile OR-Tools tabanlı bir kısıt sağlama modelini bütünleştirerek ders programı oluşturma kalitesini artırmak ve aynı zamanda sistemin esnekliğini ve değişikliklere tepki verebilme kapasitesini yükseltmektir. Araştırmada sistem analizi, kısıtlı optimizasyon, senaryo modelleme, karşılaştırmalı değerlendirme ve uygulamalı tasarım yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, hibrit yaklaşımın ders programı oluşturma süresini önemli ölçüde azalttığını, öğretim elemanlarının zaman tercihlerini daha doğru yansıttığını, öğrencilerin boşluk saatlerinin sayısını düşürdüğünü, derslik kaynaklarının daha verimli tahsisini desteklediğini ve programda hızlı düzenlemeleri kolaylaştırdığını göstermektedir. Bilimsel yenilik, doğal dildeki talepleri biçimsel kısıtlara dönüştüren bir LLM katmanının OR-Tools/ILP hesaplama çekirdeği ile birleştirilmesinde yatmaktadır. Önerilen çözümün pratik önemi ise yüksekokul yöneticilerine planlama kalitesini artırma, kaynakları daha verimli kullanma ve eğitim sürecinin daha istikrarlı ve uyarlanabilir bir şekilde organize edilmesini sağlama imkânı vermesidir.
Referanslar
Babaei, H., Karimpour, J., & Hadidi, A. (2015). A survey of approaches for university course timetabling problem. Computers & Industrial Engineering, 86, 43–59. https://doi.org/10.1016/j.cie.2014.11.010
Bettinelli, A., Cacchiani, V., Roberti, R., & Toth, P. (2015). An overview of curriculum-based course timetabling. TOP, 23(2), 313–349. https://doi.org/10.1007/s11750-015-0366-z
Ceschia, S., Di Gaspero, L., & Schaerf, A. (2023). Educational timetabling: Problems, benchmarks, and state-of-the-art results. European Journal of Operational Research, 308(1), 1–18. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2022.07.011
Chen, M. C., Sze, S. N., Goh, S. L., Sabar, N. R., & Kendall, G. (2021). A survey of university course timetabling problem: Perspectives, trends and opportunities. IEEE Access, 9, 106515–106529. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2021.3100613
Davison, M., Kheiri, A., & Zografos, K. G. (2025). Modelling and solving the university course timetabling problem with hybrid teaching considerations. Journal of Scheduling, 28(2), 195–215. https://doi.org/10.1007/s10951-024-00817-w
De Werra, D. (1985). An introduction to timetabling. European Journal of Operational Research, 19(2), 151–162. https://doi.org/10.1016/0377-2217(85)90167-5
Holm, D. S., Mikkelsen, R. Ø., Sørensen, M., & Stidsen, T. J. R. (2022). A graph-based MIP formulation of the International Timetabling Competition 2019. Journal of Scheduling, 25(4), 405–428. https://doi.org/10.1007/s10951-022-00724-y
Kingston, J. H. (2013). Educational timetabling. In A. Ş. Etaner-Uyar, E. Özcan, & N. Urquhart (Eds.), Automated scheduling and planning: From theory to practice (pp. 91–108). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-39304-4_4
Kristiansen, S., & Stidsen, T. R. (2013). A comprehensive study of educational timetabling: A survey (DTU Management Engineering Report No. 8-2013). Technical University of Denmark.
Ongar, A. (2026). Research and development of an information system for scheduling classes for Yassawi College [Unpublished master’s dissertation]. Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University.
OpenAI. (2023). GPT-4 technical report (arXiv:2303.08774). arXiv. https://arxiv.org/abs/2303.08774
Perron, L., Didier, F., & Gay, S. (2023). The CP-SAT-LP solver. In R. H. C. Yap (Ed.), 29th International Conference on Principles and Practice of Constraint Programming (CP 2023) (Leibniz International Proceedings in Informatics [LIPIcs], Vol. 280, pp. 3:1–3:2). Schloss Dagstuhl – Leibniz-Zentrum für Informatik. https://doi.org/10.4230/LIPIcs.CP.2023.3
Perron, L., & Furnon, V. (2025). OR-Tools [Computer software]. Google. https://developers.google.com/optimization
Qu, R., Burke, E. K., McCollum, B., Merlot, L. T. G., & Lee, S. Y. (2009). A survey of search methodologies and automated system development for examination timetabling. Journal of Scheduling, 12(1), 55–89. https://doi.org/10.1007/s10951-008-0077-5
