ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТІНІҢ АКАДЕМИЯЛЫҚ ЖАЗБАҒА ӘСЕРІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3085.93Кілт сөздер:
жасанды интеллект, академиялық жазу, сандық технологиялар, академиялық адалдық, сыни ойлау дағдылары.Аңдатпа
Мақалада жасанды интеллект (ЖИ) құралдарының жоғары оқу орындарындағы академиялық жазу процестеріне әсері қарастырылып, ғылыми және оқу мәтіндерін дайындау тиімділігін арттырудағы олардың әлеуеті зерттеледі. Академиялық жұмыстарды жазудың әртүрлі кезеңдерінде ЖИ қолдану мүмкіндіктері жүйелі түрде талданды, соның ішінде тезистерді қалыптастыру, мәтінді құрылымдау, әдебиеттерді таңдау, автоматты редакциялау және грамматикалық қателерді тексеру. Сонымен қатар, академиялық адалдыққа байланысты ықтимал тәуекелдер анықталды, мысалы: студенттердің өз бетінше ойлау деңгейінің төмендеуі, автоматтандырылған жүйелерге тым тәуелділік және әдейі емес плагиатқа жол беру мүмкіндігі.
Мақалада сонымен қатар студенттерде ЖИ-ні жауапкершілікпен және сыни тұрғыдан қолдану мәдениетін қалыптастырудағы оқытушының маңызды рөлі талқыланады, оған әдістемелік тәсілдерді әзірлеу, тәлімгерлік жасау және оқу практикасын бақылау кіреді. Қазіргі зерттеулер мен практикалық кейстерді талдау негізінде студенттердің өз бетінше талдау жасау, аргументті жазу және сыни ойлау дағдыларын дамытуға, сондай-ақ академиялық этика стандарттарын сақтауға бағытталған білім беру процесіне ЖИ интеграциясы бойынша ұсыныстар жасалды.
Жұмыс сандық технологияларды білім беру ортасында пайдалану кезінде тепе-теңдікті сақтау қажеттігін көрсетеді: автоматтандыру оқу процесін алмастырып емес, қолдап, академиялық жазу саласындағы құзыреттерді сапалы қалыптастыруға мүмкіндік беруі тиіс. Сонымен қатар, жасанды интеллектіні пайдалану дәстүрлі оқыту әдістерін алмастыра алмайды, толықтыра отырып, инновациялық технологиялар мен студенттің белсенді қатысуын үйлесімді біріктіру жағдайларын жасауға бағытталуы қажет екендігіне ерекше назар аударылады.
Әдебиеттер тізімі
1. Ярская-Смирнова Е. Создание академического текста: учеб. пособие для студентов и преподавателей вузов. – М.: ООО «Вариант»: ЦСПГИ, 2013. – 156 с.
2. Квиниция М.Б. Академическое письмо: учебное пособие. – Сухум, 2018. – 145 с.
3. Туманова О.С. Академическое письмо: учебное пособие. – Пермь: Пермский государственный национальный исследовательский университет, 2024. – 90 с.
4. Оспан Е. Академическое письмо: основы написания исследовательской работы: учебное пособие. – Алматы: Білік, 2020. – 232 с.
5. Кувшинская Ю.М., Зевахина Н.А., Ахапкина Я.Э., Гордиенко Е.И. Академическое письмо, от исследования к тексту: учебник и практикум для академического бакалавриата. – Москва: Юрайт, 2019. – 284 с.
6. Оразбаева Ф.Ш., Рысқұлова А.Д. Жасанды интеллект және қазақ тілінің ғылыми дамуы: корпус, терминология және контентті автоматтандыру // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №4 (138). – Б. 7–19. https://doi.org/10.47526/2025-4/2664-0686.269
7. Годжаева О., Сетдарбердиева А. Применение искусственного интеллекта в лингвистике информационных систем // Наука и мировоззрение. – 2021. [Электронный ресурс]. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/primenenie-iskusstvennogo-intellekta-v-lingvistike-informatsionnyh-sistem/viewer (дата обращения 12.11.2025)
8. Vaswani A., Shazeer N., Parmar N., Uszkoreit J., Jones L., Gomez A.A., Kaiser Ł., Polosukhin I. Attention is all you need // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2017. [Electronic resource]. URL: https://proceedings.neurips.cc/paper_files/paper/2017/file/3f5ee243547dee91fbd053c1c4a845aa-Paper.pdf (date of access 12.11.2025)
9. Короткина И.Б. Академическое письмо: процесс, продукт и практика: учебное пособие для вузов. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юрайт, 2024. – 349 с.
10. Цифровые технологии в образовании. Тенденции, проблемы, перспективы: монография. – СПб.: ГНИИ «Нацразвитие», 2023. – 80 с.
11. Соловова Н.В., Ежков Д.О., Рылов А.Н., Суханкина Н.В. Цифровая дидактика: технологии и сервисы: учебное пособие. – Самара: Издательство Самарского университета, 2025. – 82 с.
12. Кушеккалиев А.Н., Искалиева А.У., Имангалиева Б.С. Жасанды интеллект және білім // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2025. – №3(137). – Б. 299–316. https://doi.org/10.47526/2025-3/2664-0686.268
13. Лукичёв П.М., Чекмарев О.П. Риски применения искусственного интеллекта в системе высшего образования // Вопросы инновационной экономики. – 2024. – №14(2). – С. 463–482. https://doi.org/10.18334/vinec.
REFERENCES
1. Iarskaia-Smirnova E. Sozdanie akademicheskogo teksta: ucheb. posobie dlia studentov i prepodavatelei vuzov [Creating an academic text: textbook. handbook for university students and teachers]. – M.: OOO «Variant»: CSPGI, 2013. – 156 s. [in Russian]
2. Kvinicia M.B. Akademicheskoe pismo: uchebnoe posobie [Academic Writing: A Study Guide]. – Suhum, 2018. – 145 s. [in Russian]
3. Tumanova O.S. Akademicheskoe pismo: uchebnoe posobie [Academic Writing: a study guide]. – Perm: Permski gosudarstvennyi nacionalnyi issledovatelski universitet, 2024. – 90 s. [in Russian]
4. Ospan E. Akademicheskoe pismo: osnovy napisania issledovatelskoi raboty: Uchebnoe posobie [Cademic Writing: The basics of writing a research paper: A Study Guide]. – Almaty: Bіlіk, 2020. – 232 s. [in Russian]
5. Kuvshinskaia Iu.M., Zevahina N.A., Ahapkina Ia.Ie., Gordienko E.I. Akademicheskoe pismo, ot issledovania k tekstu: uchebnik i praktikum dlia akademicheskogo bakalavriata [Academic Writing, from Research to text: Textbook and Practical Course for Academic Baccalaureate]. – Moskva: Iurait, 2019. – 284 s. [in Russian]
6. Orazbaeva F.Sh., Rysqulova A.D. Zhasandy intellekt zhane qazaq tіlіnіn gylymi damuy: korpus, terminologia zhane kontenttі avtomattandyru [Artificial intelligence and scientific development of the Kazakh language: Corpus, terminology and content automation] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №4 (138). – B. 7–19. https://doi.org/10.47526/2025-4/2664-0686.269 [in Kazakh]
7. Godzhaeva O., Setdarberdieva A. Primenenie iskusstvennogo intellekta v lingvistike informacionnyh sistem [Application of artificial intelligence in linguistics of information systems] // Nauka i mirovozzrenie. – 2021. [Electronic resource]. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/primenenie-iskusstvennogo-intellekta-v-lingvistike-informatsionnyh-sistem/viewer (date of access 12.11.2025) [in Russian]
8. Vaswani A., Shazeer N., Parmar N., Uszkoreit J., Jones L., Gomez A.A., Kaiser Ł., Polosukhin I. Attention is all you need // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2017. [Electronic resource]. URL: https://proceedings.neurips.cc/paper_files/paper/2017/file/3f5ee243547dee91fbd053c1c4a845aa-Paper.pdf (date of access 12.11.2025)
9. Korotkina I.B. Akademicheskoe pismo: process, produkt i praktika: uchebnoe posobie dlia vuzov [Academic Writing: Process, Product and Practice: a textbook for universities]. – 2-e izd., pererab. i dop. – M.: Jurajt, 2024. – 349 s. [in Russian]
10. Cifrovye tehnologii v obrazovanii. Tendencii, problemy, perspektivy: monografia [Digital technologies in education. Trends, problems, prospects: monograph] / pod obsh. red. nauch. soveta GNII «Nacrazvitie». – SPb.: GNII «Nacrazvitie», 2023. – 80 s. [in Russian]
11. Solovova N.V., Ezhkov D.O., Rylov A.N., Suhankina N.V. Cifrovaia didaktika: tehnologii i servisy: uchebnoe posobie [Digital Didactics: Technologies and services: a study guide]. – Samara: Izdatelstvo Samarskogo universiteta, 2025. – 82 s. [in Russian]
12. Kushekkaliev A.N., Iskalieva A.U., Imangalieva B.S. Zhasandy inttellekt zhane bіlіm [Artificial intelligence and knowledge] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2025. – №3(137). – B. 299–316. https://doi.org/10.47526/2025-3/2664-0686.268 [in Kazakh]
13. Lukichiov P.M., Chekmarev O.P. Riski primenenia iskusstvennogo intellekta v sisteme vysshego obrazovania [The risks of using artificial intelligence in the higher education system] // Voprosy innovacionnoi ekonomiki. – 2024. – №14(2). – S. 463–482. https://doi.org/10.18334/vinec. [in Russian]
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Philology
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
