Ortaokullarda Kazak Edebiyatının Kapsayıcı Öğretiminin Metodolojik Özellikleri
DOI:
https://doi.org/10.47526/3107-3085.422Anahtar Kelimeler:
kapsayıcı eğitim, etkili yaklaşımlar, edebi eserler, pedagojik stratejiler, fırsat eşitliği, iş birliği becerileri.Özet
Günümüzde kapsayıcı eğitim sistemi, eğitim alanındaki en acil sorunlardan biridir. Kapsayıcı eğitim, engelli çocuklar da dahil olmak üzere tüm öğrencilere tam teşekküllü bir eğitim sağlamayı amaçlayan bir eğitim sürecidir. Ülkemizde eğitim sisteminde kapsayıcı eğitim konusunun yalnızca fizyolojik gelişim engeli olan çocuklarla sınırlı olduğu bir sır değildir. Bu sorunu küresel bir bakış açısıyla ele aldığımızda, yeni eğilimlerin geliştiğini görebiliriz. Ülkemizde özel eğitim ihtiyacı olan çocuk sayısı arttıkça kapsayıcı eğitime yönelik kapsamlı bir çalışma daha da önem kazanmaktadır. Kazak edebiyatının konusu, öğrencilerin dilsel ve kültürel düzeylerinin iyileştirilmesine, sosyal ve kişisel gelişimlerinin desteklenmesine katkıda bulunduğu için kapsayıcı eğitim için özellikle önemlidir.
Bu makale, Kazak edebiyatı derslerinde kapsayıcı eğitime etkili yaklaşımları tartışmaktadır. Makale, edebi eserler aracılığıyla öğrencilerin ufkunu genişletmenin, sosyal ve kültürel yetkinliklerini geliştirmenin, yaratıcı ve eleştirel becerilerini geliştirmenin yollarını analiz ediyor. Ayrıca makalede, kapsayıcı eğitimde öğretmenlerin rolü, öğretim yöntem ve stratejileri ile öğrencilerin öğrenme sürecine tam katılımını sağlamak için gereken kaynak ve destek konuları ele alınacaktır.
Referanslar
1. Искакова А., Мовкебаева З., Закаева Г. Инклюзивті білім беру негіздері: оқу құралы. –Алматы: Бастау баспасы, 2016. – 319 б.
2. Байменова Б.С., Өгенбаева Ж.Ж., Абрамкина О.А., Кударова Н.А. Инклюзивті білім беруді дамытудың шетел және отандық тәжірибесі // Gumilyov Journal of Pedagogy. – 2025. – №150. – Б. 138–148. https://doi.org/10.32523/3080-1710-2025-150-1-138-148
3. Makoelle T.M. Schools’ transition toward inclusive education in post-Soviet Kazakhstan // SAGE Open. – 2020. https://doi.org/10.1177/2158244020926586
4. Butabayeva L., Sharma U., Forlin Ch., Abildina S., Ismagulova S., Nogaibayeva G. Validating the Teacher Efficacy for Inclusive Practice scale in the context of Kazakhstan // European Journal of Special Needs Education. – 2025. https://doi.org/10.1080/20473869.2025.2492091
5. Жұмақаева Б. Қазақ әдебиетін оқыту әдістемесі: оқулық. – Алматы: Қыздар ун-ті, 2015. – 242 б.
6. Адиева П.М. Рахымжан Отарбаев шығармашылығын орта мектепте оқыту // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2022. – №2 (124). – Б. 91–104. https://doi.org/10.47526/2022-2/2664-0686.08
7. Боранбаева С., Абдрахман С. Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді енгізу мәселесі // «Инклюзивті білім беру жағдайындағы заманауи технологиялар» атты халықаралық онлайн-конференциясының материалдары, 21-22.01.2021 ж. – Алматы: Абай атын. ҚазҰПУ: Ұлағат, 2021. – 192 б.
8. Scott T.M., Barrett S.B. Using staff and student time engaged in disciplinary procedures to evaluate the impact of school-wide PBS // Journal of Positive Behavior Interventions. – 2004. – №61(1). – P. 21–27. https://doi.org/10.1177/10983007040060010401
9. Айтпаева А.К. Инклюзивное образование: учеб.пособие. – Алматы: Абай атын. ҚазҰПУ, 2014. – 216 с.
10. Englert C.S., Tarrant K.L., Mariage T.V. Defining and redefining instructional practices in special education: Perspectives on good teaching // Teacher Education and Special Education. – 1992. – №5(2). – P. 62–86; Stanovich P.J., Jordan A. Exemplary teaching in inclusive classrooms. Paper presented at the Annual Meeting of the Council for Exceptional Children. – Vancouver, Canada, 2000; McIntosh K., Herman K., Sanford A., McGraw K., Florence K. (2004). Teaching transitions: Techniques for promoting success between lessons // TEACHING Exceptional Children. – 2004. – №37(1). – P. 32–38. https://doi.org/10.1177/088840649201500203
11. South Africa Human Rights Commission: Report of the public hearing on the right to basic education. – Pretoria: South Africa Human Rights Commission, 2006.
12. Керімбекова Б., Мұқанова Ж. Қазақ әдебиеті. Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Мектеп, 2018. – 152 б.
13. Зайкенова Р. Қазақ әдебиеті. Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. – Астана: Арман-ПВ, 2018. – 256 б.
14. Керімбекова Б. Мұқанова Ж. Қазақ әдебиеті. Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Мектеп, 2019. – 256 б.
15. Adiyeva P., Turan F. Türk Halklarının Folklorunda Müzik Aletleri ve Onlarla İlgili Mitik Anlatılar // Bilig. – 2016. – №78. – 309-326.
16. Adiyeva P., Turan F. Kazaklarin geleneksel tiyatrosunun baş aktörleri sal-seriler // Millî Folklor Uluslararası Kültür Araştırmaları Dergisi. – 2013. – №100. – 202-212.
REFERENCES
1. Iskakova A., Movkebaeva Z., Zakaeva G. Inkliuzivtі bіlіm beru negіzderі: oqu quraly [Fundamentals of Inclusive Education: Textbook]. – Almaty: Bastau baspasy, 2016. – 319 b. [in Kazakh]
2. Baimenova B.S., Ogenbaeva Zh.Zh., Abramkina O.A., Kudarova N.A. Inkliuzivtі bіlіm berudі damytudyn shetel zhane otandyq tazhіribesі [Foreign and domestic experience in the development of inclusive education] // Gumilyov Journal of Pedagogy. – 2025. – №150. – B. 138–148. https://doi.org/10.32523/3080-1710-2025-150-1-138-148 [in Kazakh]
3. Makoelle T.M. Schools’ transition toward inclusive education in post-Soviet Kazakhstan // SAGE Open. – 2020. https://doi.org/10.1177/2158244020926586
4. Butabayeva L., Sharma U., Forlin Ch., Abildina S., Ismagulova S., Nogaibayeva G. Validating the Teacher Efficacy for Inclusive Practice scale in the context of Kazakhstan // European Journal of Special Needs Education. – 2025. https://doi.org/10.1080/20473869.2025.2492091
5. Zhumaqaeva B. Qazaq adebietіn oqytu adіstemesі: oqulyq [Methods of teaching Kazakh literature: textbook]. – Almaty: Qyzdar un-tі, 2015. – 242 b. [in Kazakh]
6. Adieva P.M. Rahymzhan Otarbaev shygarmashylygyn orta mektepte oqytu [Teaching Rakhimzhan Otarbayev's creativity in high school] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2022. – №2 (124). – B. 91–104. https://doi.org/10.47526/2022-2/2664-0686.08 [in Kazakh]
7. Boranbaeva S., Abdrahman S. Qazaqstan Respublikasynda inkliuzivtі bіlіm berudі engіzu maselesі [The problem of introducing inclusive education in the Republic of Kazakhstan] // «Inkliuzivtі bіlіm beru zhagdaiyndagy zamanaui tehnologialar» atty halyqaralyq onlain-konferenciasynyn materialdary, 21-22.01.2021 zh. – Almaty: Abai atyn. QazUPU: Ulagat, 2021. – 192 b. [in Kazakh]
8. Scott T.M., Barrett S.B. Using staff and student time engaged in disciplinary procedures to evaluate the impact of school-wide PBS // Journal of Positive Behavior Interventions. – 2004. – №61(1). – P. 21–27. https://doi.org/10.1177/10983007040060010401
9. Aitpaeva A.K. Inkliuzivnoe obrazovanie: ucheb.posobie [Inclusive education: training manual]. – Almaty: Abai atyn. QazUPU, 2014. – 216 s. [in Russian]
10. Englert C.S., Tarrant K.L., Mariage T.V. Defining and redefining instructional practices in special education: Perspectives on good teaching // Teacher Education and Special Education. – 1992. – №5(2). – P. 62–86; Stanovich P.J., Jordan A. Exemplary teaching in inclusive classrooms. Paper presented at the Annual Meeting of the Council for Exceptional Children. – Vancouver, Canada, 2000; McIntosh K., Herman K., Sanford A., McGraw K., Florence K. (2004). Teaching transitions: Techniques for promoting success between lessons // TEACHING Exceptional Children. – 2004. – №37(1). – P. 32–38. https://doi.org/10.1177/088840649201500203
11. South Africa Human Rights Commission: Report of the public hearing on the right to basic education. – Pretoria: South Africa Human Rights Commission, 2006.
12. Kerіmbekova B., Muqanova Zh. Qazaq adebietі. Zhalpy bіlіm beretіn mekteptіn 6-synybyna arnalqan oqulyq [Kazakh literature. Textbook for the 9th grade of a comprehensive school]. – Almaty: Mektep, 2018. – 152 b. [in Kazakh]
13. Zaikenova R. Qazaq adebietі. Zhalpy bіlіm beretіn mekteptіn 8-synybyna arnalgan oqulyq [Kazakh literature. Textbook for the 8th grade of a comprehensive school]. – Astana: Arman-PV, 2018. – 256 b. [in Kazakh]
14. Kerіmbekova B. Muqanova Zh. Qazaq adebietі. Zhalpy bіlіm beretіn mekteptіn 9-synybyna arnalgan oqulyq [Kazakh literature. Textbook for the 9th grade of a comprehensive school]. – Almaty: Mektep, 2019. – 256 b. [in Kazakh]
15. Adiyeva P., Turan F. Türk Halklarının Folklorunda Müzik Aletleri ve Onlarla İlgili Mitik Anlatılar [Musical Instruments in the Folklore of Turkish Peoples and Mythic Narratives Related to Them] // Bilig. – 2016. – №78. – 309-326. [in Turkish]
16. Adiyeva P., Turan F. Kazaklarin geleneksel tiyatrosunun baş aktörleri sal-seriler [The leading actors in the traditional Kazakh theater are the sal-seriler.] // Millî Folklor. – 2013. – №100. – 202-212. [in Turkish]
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Yassawi Journal of Philology
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
