БОЛАШАҚ БИОЛОГИЯ МҰҒАЛІМДЕРІН ДАЯРЛАУДА ТҰРАҚТЫ ДАМУ МАҚСАТТАРЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ӘДІСТЕМЕСІ
Кілт сөздер:
тұрақты даму, модель, биология, білім беру практикасы, шығармашылык, кәсіби дайындық.Аңдатпа
Бұл мақалада педагогтардың жаңа буынын даярлау қажеттілігін ескере отырып, Қазақстандағы педагогикалық білім беру жүйесін жетілдірудің мүмкін болатын бағыттарының бірі қарастырылған. Тұрақты даму қағидаттары негізінде педагогтардың кәсіби және тұлғалық өсуінің заманауи үлгілерін қалыптастыру және дамыту үшін жағдай жасауға басты назар аударылады. Мақалада биология мұғалімдерін даярлауға бағытталған тұрақты даму контексінде білім беруді интеграциялау идеялары мен жолдары ұсынылған. Тұрақты даму идеяларын ескере отырып, болашақ мұғалімдерді кәсіби іс-әрекетке дайындайтын әдістемелік жүйеге басты назар аударылады. Бұл жүйенің маңызды аспектісі - белсенді практикалық тәжірибені этикалық түсіну және рефлексиямен біріктіру, ол кәсіби білімнің мұғалімнің кәсіби және күнделікті өміріндегі құндылықтарымен интеграциялануына ықпал етеді. Мақалада биологияны оқыту арқылы қоғамның тұрақты дамуын қамтамасыз етуге қажетті құзыреттіліктерді қалыптастырудың негізгі аспектілері қарастырылған. Модель оқытудың заманауи әдістеріне негізделген, соның ішінде проблемалық оқытуды, жобалық ісәрекеттер мен интерактивті әдістерді, теориялық және практикалық аспектілерді қамтиды. Табиғатпен қарым-қатынасқа, экологиялық ойлауды және қоршаған ортаға жауапкершілікті дамытуға ерекше көңіл бөлінеді.
Зерттеу жұмысымыздың ғылыми және практикалық маңыздылығы болашақ биолог маман тәрбиелеу жолында экологиялық саналы қоғам құра алатындығымызда. Мақалада биология саласында білім алушыларға тұрақты даму принциптерін интеграциялағанда қолдануға болады.
Әдебиеттер тізімі
1. Тавстуха О.Г., Байхожаева Г.М., Ибадуллаева С.Ж. Болашақ биология мұғалімдерін дайындау процесінде биоәртүрлілікті зерттеу // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023.
№3(129). – Б. 253–267. https://doi.org/10.47526/2023-3/2664-0686.19
2. Құдайбергенова К.С. Құзырлылық – бiлiм сапасының критерийi: әдiснамасы және ғылыми теориялық негiзi. – Алматы, 2008. – 328 б.
3. Rocha P.L.B., Pardini R., Viana B.F., El-Hani C.N. Fostering inter- and transdisciplinarity in disciplineoriented universities to improve sustainability science and practice // Sustainability Science. – 2020. – №15. – P. 717–728. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00761-1
4. Mazurov Yu.L., Tikunov V.S. Teaching the course on ‘sustainable development’within the ‘ecology and nature management’ profile of training // International Journal Environment and Sustainable development. – 2005. – Vol. 4, №1. – P. 67-77.
5. Ермаков Д.С. Образование для устойчивого развития // Педагогика. – 2006. – №9. – С. 23-29.
6. Қазақстан Республикасында педагогикалық білім беруді дамытудың тұжырымдамасы. – Астана, 2018.
7. UNESCO roadmap for implementing the global action program on education for sustainable Development. – 2014. [Electronic resource]. URL: https://unesdoc.unesco.org/ark: /48223/pf0000230514 (date of access 14.08.2024)
8. Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаева Г.З. Экологиялық білім мен тәрбие берудің теориялық негіздері және әдістемесі: монография. – Алматы: ЖШС «Полиграфсервис» баспаханасы, 2014. – 296 б.
9. Садовничий В.А., Касимов Н.С. Становление образования для устойчивого развития в России // Экологическое образование: до школы, в школе, вне школы. – 2006. – № 4 (29). – С. 3-9.
10. Kates R.W., Parris T.M., Leiserowitz A.A. What is sustainable development? Goals, indicators, values, and practice // Environment: Science and Policy for Sustainable Development. – 2005. – Vol. 47, Issue 3. – P. 8-21. https://doi.org/10.1080/00139157.2005.10524444
11. Бартенев В.И. Включение проблем мира, безопасности и качества управления в глобальную повестку дня устойчивого развития на период до 2030 г.: анализ хода и содержания международных переговоров // Вестник международных организаций. – 2015. – №3. С. 7–32.
12. Clark B., Button C. Sustainability transdisciplinary education model: Interface of arts, science, and community (STEM) // International Journal of Sustainability in Higher Education. – 2011. – Т. 12, №1. – P. 41-54.
13. Сабденалиева Г.М. Экологиялық тәрбие берудің педагогикалық шарттары: оқу құралы. – Алматы: АлМУ басп., 2001. – 110 б.
14. Demssie Y.N., Biemans H.J., Wesselink R., Mulder M. Fostering students’ systems thinking competence for sustainability by using multiple real-world learning approaches // Environmental Education Research. – 2022. – №29(2). – P. 261–286. https://doi.org/10.1080/13504622.2022.2141692
1. Tavstuha O.G., Baihozhaeva G.M., Ibadullaeva S.Zh. Bolashaq biologia mugalіmderіn daiyndau procesіnde bioarturlіlіktі zertteu [Biodiversity Research in the process of preparing future biology teachers] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №3(129). – B. 253–267. https://doi.org/10.47526/2023-3/2664-0686.19 [in Kazakh]
2. Qudaibergenova K.S. Quzyrlylyq – bilim sapasynyn kriterii: adisnamasy zhane gylymi teorialyq negizi [Competence-a criterion for the quality of education: methodology and scientific theoretical basis]. – Almaty, 2008. – 328 b. [in Kazakh]
3. Rocha P.L.B., Pardini R., Viana B.F., El-Hani C.N. Fostering inter- and transdisciplinarity in disciplineoriented universities to improve sustainability science and practice // Sustainability Science. – 2020. – №15. – P. 717–728. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00761-1
4. Mazurov Yu.L., Tikunov V.S. Teaching the course on ‘sustainable development’within the ‘ecology and nature management’ profile of training // International Journal Environment and Sustainable development. – 2005. – Vol. 4, №1. – P. 67-77.
5. Ermakov D.S. Obrazovanie dlia ustoichivogo razvitia [Education for sustainable development] // Pedagogika. – 2006. – №9. – S. 23-29. [in Russian]
6. Qazaqstan Respublikasynda pedagogikalyq bіlіm berudі damytudyn tuzhyrymdamasy [The concept of development of pedagogical education in the Republic of Kazakhstan]. – Astana, 2018. [in Kazakh]
7. UNESCO roadmap for implementing the global action program on education for sustainable Development. – 2014. [Electronic resource]. URL: https://unesdoc.unesco.org/ark: /48223/pf0000230514 (date of access 14.08.2024)
8. Shіldebaev Zh.B., Sauytbaeva G.Z. Ekologialyq bіlіm men tarbie berudіn teorialyq negіzderі zhane adіstemesі: monografia [Theoretical foundations and methodology of environmental education and upbringing: monograph]. – Almaty: JShS «Poligrafservis» baspahanasy, 2014. – 296 b. [in Kazakh]
9. Sadovnichi V.A., Kasimov N.S. Stanovlenie obrazovania dlia ustoichivogo razvitia v Rossii [Formation of education for sustainable development in Russia] // Ekologicheskoe obrazovanie: do shkoly, v shkole, vne shkoly. – 2006. – № 4 (29). – S. 3-9. [in Russian]
10. Kates R.W., Parris T.M., Leiserowitz A.A. What is sustainable development? Goals, indicators, values, and practice // Environment: Science and Policy for Sustainable Development. – 2005. – Vol. 47, Issue 3. – P. 8-21. https://doi.org/10.1080/00139157.2005.10524444
11. Bartenev V.I. Vkliuchenie problem mira, bezopasnosti i kachestva upravlenia v globalnuiu povestku dnia ustoichivogo razvitia na period do 2030 g.: analiz hoda i soderzhania mezhdunarodnyh peregovorov [Integrating peace, security, and governance issues into the global 2030 agenda for sustainable development: an analysis of the progress and content of international negotiations] // Vestnik mezhdunarodnyh organizaci. – 2015. – №3. S. 7–32. [in Russian]
12. Clark B., Button C. Sustainability transdisciplinary education model: Interface of arts, science, and community (STEM) // International Journal of Sustainability in Higher Education. – 2011. – Т. 12, №1. – P. 41-54.
13. Sabdenalieva G.M. Ekologialyq tarbie berudіn pedagogikalyq sharttary: oqu quraly [Pedagogical conditions of environmental education: manual]. – Almaty: AlMU basp., 2001. – 110 b. [in Kazakh]
14. Demssie Y.N., Biemans H.J., Wesselink R., Mulder M. Fostering students’ systems thinking competence for sustainability by using multiple real-world learning approaches // Environmental Education Research. – 2022. – №29(2). – P. 261–286. https://doi.org/10.1080/13504622.2022.2141692
