BIYOLOJI ÖĞRENCILERINI YETIŞTIRMEDE ZOOLOJI DERSINE SÜRDÜRÜLEBILIR KALKINMA AMAÇLARININ ENTEGRASYONU
Anahtar Kelimeler:
sürdürülebilir kalkınma, zooloji, problem tabanlı öğrenme, dijital teknolojiler, çevresel eğitim.Özet
Güncel eğitim paradigmasında, sürdürülebilir kalkınma amaçlarının (SKA) ders içeriklerine entegrasyonu giderek yaygınlaşmaktadır. Bu durum, öğrencilerin kapsamlı ekolojik bakış açısını geliştirme ve küresel çevresel sorunları çözme yetkinliğini artırma ihtiyacı ile ilgilidir. Zooloji, biyoloji bilimlerinin temel alanlarından biri olarak, biyolojik çeşitlilik, ekosistem işleyişi ve doğal süreçlerle insan faaliyetlerinin karşılıklı ilişkisini anlamayı sağladığı için sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin ders içeriklerine dahil edilmesini gerektirir.
Bu araştırma, biyoloji öğrencilerini yetiştirirken zooloji dersine SKA entegrasyonunun metodolojik yaklaşımlarını geliştirmeyi ve bunların etkililiğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada problem tabanlı öğrenme (PBL), proje tabanlı öğrenme (PjBL), vaka yöntemi, dijital teknolojiler ve saha çalışmaları gibi yenilikçi pedagojik yöntemler uygulanmıştır. Deneysel araştırma, bir yükseköğretim kurumunun 2. ve 3. sınıf öğrencileri (150 öğrenci) arasında gerçekleştirilmiş; öğrenciler kontrol (75 öğrenci) ve deneysel (75 öğrenci) gruplarına ayrılmıştır.
Araştırma sonuçları, zooloji dersine SKA entegrasyonunun öğrencilerin çevresel farkındalığını önemli ölçüde artırdığını, analitik ve araştırma becerilerini geliştirdiğini ve doğayı koruma alanında pratik yeterlilik kazandırdığını göstermiştir. Deneysel gruptaki öğrencilerin öğrenme motivasyonu, ekolojik düşünme yetenekleri, disiplinler arası analiz yapma hazırlığı ve zooloji ile ekoloji arasındaki ilişkileri anlama düzeyinde belirgin artış gözlemlenmiştir.
Student t-kriteri ve korelasyon analizi içeren istatistiksel analiz, kontrol ve deney grupları arasındaki farkların anlamlılığını doğrulamıştır. SKA entegrasyonuna yönelik aktif öğrenme yöntemlerinin, geleneksel öğretim yöntemleriyle karşılaştırıldığında daha yüksek etkililik sağladığı kanıtlanmıştır. Bu sonuçlar, biyoloji alanındaki eğitim programlarının geliştirilmesine, öğrencilerin çevresel okuryazarlığının artırılmasına ve sürdürülebilir yeterlilikler kazandırılmasına katkı sağlamaktadır.
Referanslar
1. Тавстуха О.Г., Байхожаева Г.М., Ибадуллаева С.Ж. Болашақ биология мұғалімдерін дайындау процесінде биоәртүрлілікті зерттеу // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023.
№3(129). – Б. 253–267. https://doi.org/10.47526/2023-3/2664-0686.19
2. Құдайбергенова К.С. Құзырлылық – бiлiм сапасының критерийi: әдiснамасы және ғылыми теориялық негiзi. – Алматы, 2008. – 328 б.
3. Rocha P.L.B., Pardini R., Viana B.F., El-Hani C.N. Fostering inter- and transdisciplinarity in disciplineoriented universities to improve sustainability science and practice // Sustainability Science. – 2020. – №15. – P. 717–728. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00761-1
4. Mazurov Yu.L., Tikunov V.S. Teaching the course on ‘sustainable development’within the ‘ecology and nature management’ profile of training // International Journal Environment and Sustainable development. – 2005. – Vol. 4, №1. – P. 67-77.
5. Ермаков Д.С. Образование для устойчивого развития // Педагогика. – 2006. – №9. – С. 23-29.
6. Қазақстан Республикасында педагогикалық білім беруді дамытудың тұжырымдамасы. – Астана, 2018.
7. UNESCO roadmap for implementing the global action program on education for sustainable Development. – 2014. [Electronic resource]. URL: https://unesdoc.unesco.org/ark: /48223/pf0000230514 (date of access 14.08.2024)
8. Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаева Г.З. Экологиялық білім мен тәрбие берудің теориялық негіздері және әдістемесі: монография. – Алматы: ЖШС «Полиграфсервис» баспаханасы, 2014. – 296 б.
9. Садовничий В.А., Касимов Н.С. Становление образования для устойчивого развития в России // Экологическое образование: до школы, в школе, вне школы. – 2006. – № 4 (29). – С. 3-9.
10. Kates R.W., Parris T.M., Leiserowitz A.A. What is sustainable development? Goals, indicators, values, and practice // Environment: Science and Policy for Sustainable Development. – 2005. – Vol. 47, Issue 3. – P. 8-21. https://doi.org/10.1080/00139157.2005.10524444
11. Бартенев В.И. Включение проблем мира, безопасности и качества управления в глобальную повестку дня устойчивого развития на период до 2030 г.: анализ хода и содержания международных переговоров // Вестник международных организаций. – 2015. – №3. С. 7–32.
12. Clark B., Button C. Sustainability transdisciplinary education model: Interface of arts, science, and community (STEM) // International Journal of Sustainability in Higher Education. – 2011. – Т. 12, №1. – P. 41-54.
13. Сабденалиева Г.М. Экологиялық тәрбие берудің педагогикалық шарттары: оқу құралы. – Алматы: АлМУ басп., 2001. – 110 б.
14. Demssie Y.N., Biemans H.J., Wesselink R., Mulder M. Fostering students’ systems thinking competence for sustainability by using multiple real-world learning approaches // Environmental Education Research. – 2022. – №29(2). – P. 261–286. https://doi.org/10.1080/13504622.2022.2141692
1. Tavstuha O.G., Baihozhaeva G.M., Ibadullaeva S.Zh. Bolashaq biologia mugalіmderіn daiyndau procesіnde bioarturlіlіktі zertteu [Biodiversity Research in the process of preparing future biology teachers] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №3(129). – B. 253–267. https://doi.org/10.47526/2023-3/2664-0686.19 [in Kazakh]
2. Qudaibergenova K.S. Quzyrlylyq – bilim sapasynyn kriterii: adisnamasy zhane gylymi teorialyq negizi [Competence-a criterion for the quality of education: methodology and scientific theoretical basis]. – Almaty, 2008. – 328 b. [in Kazakh]
3. Rocha P.L.B., Pardini R., Viana B.F., El-Hani C.N. Fostering inter- and transdisciplinarity in disciplineoriented universities to improve sustainability science and practice // Sustainability Science. – 2020. – №15. – P. 717–728. https://doi.org/10.1007/s11625-019-00761-1
4. Mazurov Yu.L., Tikunov V.S. Teaching the course on ‘sustainable development’within the ‘ecology and nature management’ profile of training // International Journal Environment and Sustainable development. – 2005. – Vol. 4, №1. – P. 67-77.
5. Ermakov D.S. Obrazovanie dlia ustoichivogo razvitia [Education for sustainable development] // Pedagogika. – 2006. – №9. – S. 23-29. [in Russian]
6. Qazaqstan Respublikasynda pedagogikalyq bіlіm berudі damytudyn tuzhyrymdamasy [The concept of development of pedagogical education in the Republic of Kazakhstan]. – Astana, 2018. [in Kazakh]
7. UNESCO roadmap for implementing the global action program on education for sustainable Development. – 2014. [Electronic resource]. URL: https://unesdoc.unesco.org/ark: /48223/pf0000230514 (date of access 14.08.2024)
8. Shіldebaev Zh.B., Sauytbaeva G.Z. Ekologialyq bіlіm men tarbie berudіn teorialyq negіzderі zhane adіstemesі: monografia [Theoretical foundations and methodology of environmental education and upbringing: monograph]. – Almaty: JShS «Poligrafservis» baspahanasy, 2014. – 296 b. [in Kazakh]
9. Sadovnichi V.A., Kasimov N.S. Stanovlenie obrazovania dlia ustoichivogo razvitia v Rossii [Formation of education for sustainable development in Russia] // Ekologicheskoe obrazovanie: do shkoly, v shkole, vne shkoly. – 2006. – № 4 (29). – S. 3-9. [in Russian]
10. Kates R.W., Parris T.M., Leiserowitz A.A. What is sustainable development? Goals, indicators, values, and practice // Environment: Science and Policy for Sustainable Development. – 2005. – Vol. 47, Issue 3. – P. 8-21. https://doi.org/10.1080/00139157.2005.10524444
11. Bartenev V.I. Vkliuchenie problem mira, bezopasnosti i kachestva upravlenia v globalnuiu povestku dnia ustoichivogo razvitia na period do 2030 g.: analiz hoda i soderzhania mezhdunarodnyh peregovorov [Integrating peace, security, and governance issues into the global 2030 agenda for sustainable development: an analysis of the progress and content of international negotiations] // Vestnik mezhdunarodnyh organizaci. – 2015. – №3. S. 7–32. [in Russian]
12. Clark B., Button C. Sustainability transdisciplinary education model: Interface of arts, science, and community (STEM) // International Journal of Sustainability in Higher Education. – 2011. – Т. 12, №1. – P. 41-54.
13. Sabdenalieva G.M. Ekologialyq tarbie berudіn pedagogikalyq sharttary: oqu quraly [Pedagogical conditions of environmental education: manual]. – Almaty: AlMU basp., 2001. – 110 b. [in Kazakh]
14. Demssie Y.N., Biemans H.J., Wesselink R., Mulder M. Fostering students’ systems thinking competence for sustainability by using multiple real-world learning approaches // Environmental Education Research. – 2022. – №29(2). – P. 261–286. https://doi.org/10.1080/13504622.2022.2141692
