ШЕТЕЛДІК СТУДЕНТТЕРДІҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ӘЛЕУЕТІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚЫРЛАРЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.47526/3107-3123.47Кілт сөздер:
шетелдік студенттер, зерттеушілік әлеует, психологиялық-педагогикалық қолдау, ғылыми қызығушылық, академиялық орта, мотивация.Аңдатпа
Мақалада жоғары білім беру жүйесінің жаһандану жағдайында шетелдік
студенттердің зерттеушілік әлеуетін қалыптастырудың психологиялық-педагогикалық
қырлары кешенді түрде қарастырылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – шетелдік білім
алушылардың академиялық ортада толыққанды зерттеуші субъект ретінде қалыптасуына
ықпал ететін тұлғалық, мотивациялық және әлеуметтік-педагогикалық факторларды
айқындау.
Авторлар зерттеушілік әлеуетті көпқұрылымды феномен ретінде талдап, оның
қалыптасуында ішкі мотивация, өзіндік ғылыми тиімділік, мәдени-әлеуметтік бейімделу,
педагогикалық қолдау және білім беру ортасының ерекшеліктері маңызды рөл атқаратынын
негіздейді. Сонымен қатар психологиялық және педагогикалық мәселелерді талдау арқылы
шетелдік студенттердің ғылыми ізденіске деген қызығушылығын арттыратын негізгі
факторлар анықталады.
Зерттеудің нәтижелері шетелдік студенттердің ғылыми әлеуетін тиімді пайдалану және
оны әрі қарай дамыту үшін қажетті жағдайларды қалыптастыруға бағытталған практикалық
ұсыныстарды қамтиды.
Зерттеу Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің шетелдік студенттері
арасында жүргізілген эмпирикалық деректерге негізделе отырып жүзеге асырылды. Талдау
нәтижелері шетелдік студенттерді ғылыми-зерттеу жұмысына жүйелі түрде тарту олардың
танымдық белсенділігін арттырып, академиялық дербестігі мен кәсіби өзін-өзі дамытуына оң
ықпал ететінін көрсетті. Мақалада алынған нәтижелер негізінде шетелдік студенттердің
зерттеушілік әлеуетін тиімді дамытуға бағытталған психологиялық-педагогикалық ұсыныстар
беріледі.
Әдебиеттер тізімі
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Бордовская Н.В., Костромина С.Н., Розум С.И., Москвичева Н.Л. Исследовательский потенциал студента: содержание конструкта и методика его оценки // Психологический журнал. – 2017. – Т. 38, №1. С. 52–66.
2. Чувгунова О.А. Реализация исследовательского потенциала студентов в условиях образовательного процесса вуза // Вестник Санкт-Петербургского университета. Серия 12. Психология. Социология. Педагогика. – 2015. – Вып. 1. – С. 78–86.
3. Выготский Л.С. Мышление и речь: психологические исследования. – М.; Л.: Соцэкгиз, 1934. 324 с.
4. Алипина К.Б., Китапбаева А.А. Білім алушылардың ғылыми-зерттеу құзыреттілігін қалыптастыру // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2023. – №4 (130). – Б. 344-360. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.28
5. Бостанова А.М., Саттарбаева А.Т. Студенттерге ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу әдістемесін үйретудің педагогикалық негіздері (зоология пәні мысалында) // Ясауи университетінің хабаршысы. – 2022. – №3 (125). – Б. 188-199. https://doi.org/10.47526/2022-3/2664-0686.16
6. Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. – New York: Freeman, – 1997. – 604 p.
7. Ведерникова Л.В., Кузеванова Е.В. Сущность и структура исследовательского потенциала студентов педагогического вуза // Вестник Башкирского университета. – 2015. – Т. 20, №1. – С. 285-292.
8. Ryan R.M., Deci E.L. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being // American Psychologist. – 2000. – Vol. 55, №1. – P. 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
9. Zimmerman B.J. Self-regulated learning and academic achievement: An overview. // Educational Psychologist. – 2010. – Vol. 25, №1. – P. 3–17. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2501_2
10. Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Педагогика: учебное пособие для студентов педагогических вузов. – Москва: Издательский центр «Академия», 2013. – 576 с.
11. Тауланов С.С., Аширбаева Н.Н. Педагогические условия развития интеллекта студентов в рамках исследовательской культуры // Вестник КазНУ. Серия «Педагогическое науки». – 2016. – №3 (49). – С. 35-42.
12. Әлқожаева Н.С. Ғылыми педагогикалық зерттеулердің негіздері: оқу құралы. – Aлмaты: Қaзaқ университеті, 2020. – 128 б.
13. Болтаева Ә.М. Психологиялық ғылыми зерттеулерді ұйымдастыру: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2015. – 164 б.
14. Сакипова С.Е., Камбарова Ж.Т., Танашева Н.К., Сакипова Ш.Е. Жоғары оқу орындарының жаратылыстану-ғылыми және техникалық мамандықтары бойынша оқитын студенттерінің зерттеушілік қабілеттіліктерін дамыту // Қарағанды университетінің хабаршысы. «Физика» сериясы. – 2020. – №4 (100). – Б. 105-112. https://doi.org/10.31489/2020ph4/105-112
15. Смағұлова Г., Майгельдиева Ш.М. Студенттердің зерттеу қабілеттерін дамыту бағдарламасын өңдейтін теориялық негіздері // Молодой ученый. 2015. – №8 (88). – С. 33-35.
16. Таубаева Ш., Мұратбаева Г., Әлжанова Ж. Педагогикалық-психологиялық зерттеулердің әдіснамасы: сөздік. – Алматы: Қазақ университеті, 2023. – 246 б.
REFERENCES
1. Bordovskaia N.V., Kostromina S.N., Rozum S.I., Moskvicheva N.L. Issledovatelski potencial studenta: soderzhanie konstrukta i metodika ego ocenki [Student's research potential: the content of the construct and the methodology of its assessment] // Psihologicheski zhurnal. – 2017. – T. 38, №1. S. 52–66. [in Russian]
2. Chuvgunova O.A. Realizacia issledovatelskogo potenciala studentov v usloviah obrazovatelnogo processa vuza [Realization of students' research potential in the context of the university's educational process] // Vestnik Sankt-Peterburgskogo universiteta. Seria 12. Psihologia. Sociologia. Pedagogika. – 2015. – Vyp. 1. – S. 78–86. [in Russian]
3. Vygotski L.S. Myshlenie i rech: psihologicheskie issledovania [Thinking and Speech: Psychological research]. – M.; L.: Socekgiz, 1934. 324 s. [in Russian]
4. Alipina K.B., Kitapbaeva A.A. Bіlіm alushylardyn gylymi-zertteu quzyrettіlіgіn qalyptastyru [Formation of research competence of students] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2023. – №4 (130). – B. 344-360. https://doi.org/10.47526/2023-4/2664-0686.28 [in Kazakh]
5. Bostanova A.M., Sattarbaeva A.T. Studentterge gylymi-zertteu zhumystaryn zhurgіzu adіstemesіn uiretudіn pedagogikalyq negіzderі (zoologia panі mysalynda) [Pedagogical foundations of teaching students the methodology of conducting research work (on the example of the discipline Zoology)] // Iasaui universitetіnіn habarshysy. – 2022. – №3 (125). – B. 188-199. https://doi.org/10.47526/2022-3/2664-0686.16 [in Kazakh]
6. Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. – New York: Freeman, – 1997. – 604 p.
7. Vedernikova L.V., Kuzevanova E.V. Sushnost i struktura issledovatelskogo potenciala studentov pedagogicheskogo vuza [The essence and structure of the research potential of pedagogical university students] // Vestnik Bashkirskogo universiteta. – 2015. – T. 20, №1. – S. 285-292. [in Russian]
8. Ryan R.M., Deci E.L. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being // American Psychologist. – 2000. – Vol. 55, №1. – P. 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
9. Zimmerman B.J. Self-regulated learning and academic achievement: An overview. // Educational Psychologist. – 2010. – Vol. 25, №1. – P. 3–17. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2501_2
10. Slastenin V.A., Isaev I.F., Shianov E.N. Pedagogika: uchebnoe posobie dlia studentov pedagogicheskih vuzov [Pedagogy: a textbook for students of pedagogical universities]. – Moskva: Izdatelski centr «Akademia», 2013. – 576 s. [in Russian]
11. Taulanov S.S., Ashirbaeva N.N. Pedagogicheskie uslovia razvitia intellekta studentov v ramkah issledovatelskoi kultury [Pedagogical conditions for the development of students' intelligence within the framework of a research culture] // Vestnik KazNU. Seria «Pedagogicheskoe nauki». – 2016. – №3 (49). – S. 35-42. [in Russian]
12. Alqozhaeva N.S. Gylymi pedagogikalyq zertteulerdіn negіzderі: oqu quraly [Fundamentals of scientific pedagogical research: manual]. – Almaty: Qazaq universitetі, 2020. – 128 b. [in Kazakh]
13. Boltaeva A.M. Psihologialyq gylymi zertteulerdі uiymdastyru: oqu quraly [Organization of psychological scientific research: manual]. – Almaty: Qazaq universitetі, 2015. – 164 b. [in Kazakh]
14. Sakipova S.E., Kambarova Zh.T., Tanasheva N.K., Sakipova Sh.E. Zhogary oqu oryndarynyn zharatylystanu-gylymi zhane tehnikalyq mamandyqtary boiynsha oqityn studentterіnіn zertteushіlіk qabіlettіlіkterіn damytu [Development of research abilities of students studying in natural-scientific and technical specialties of higher educational institutions] // Qaragandy universitetіnіn habarshysy. «Fizika» seriasy. – 2020. – №4 (100). – B. 105-112. https://doi.org/10.31489/2020ph4/105-112 [in Kazakh]
15. Smagulova G., Maigeldieva Sh.M. Studentterdіn zertteu qabіletterіn damytu bagdarlamasyn ondeitіn teorialyq negіzderі [Theoretical foundations of developing a program for the development of research abilities of students] // Molodoi uchenyi. 2015. – №8 (88). – S. 33-35. [in Kazakh]
16. Taubaeva Sh., Muratbaeva G., Alzhanova Zh. Pedagogikalyq-psihologialyq zertteulerdіn adіsnamasy: sozdіk. – Almaty: Qazaq universitetі, 2023. – 246 b. [in Kazakh]
Жүктеулер
Жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Yassawi Journal of Education Studies
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
