OKUL ÇOCUKLARINDA AKADEMİK YAZMA BECERİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ: DERS ÇALIŞMASINA DAYALI UYGULAMA ODAKLI BİR PEDAGOJİK YAPI
Anahtar Kelimeler:
akademik yazım, ortaöğretim, ders araştırması, uygulama odaklı pedagojik çerçeve, biçimlendirici değerlendirme, değerlendirme kriterleri, yansıtma.Özet
Okul düzeyinde akademik yazma becerilerinin geliştirilmesi, dil eğitiminin önemli ancak zorlu bir yönü olmaya devam etmektedir; çünkü birçok öğrenci için metni düzenleme, mantık yürütme ve akademik üslup kurallarına uyma zor bir iştir. Akademik yazım yükseköğrenim kurumlarında yaygın olarak kullanılmasına rağmen, lise öğrencilerinin özel bilişsel, dilsel ve gelişimsel ihtiyaçlarını karşılayan pratik eğitim yapılarının eksikliği sürekli olarak hissedilmektedir. Bu çalışma, modern yazma pedagojisine dayanan ve sınıf içi öğrenme yaklaşımıyla zenginleştirilen, okul ortamında akademik yazma becerilerinin geliştirilmesi için pratik ve eğitici bir çerçeve sunarak bu boşluğu kapatmayı amaçlamaktadır. Akademik yazma, planlama, tasarım, geri bildirim, düzeltme ve üstbiliş süreçlerini içeren bir refleksif eylem olarak tanımlanmıştır. Öğrenme, deneysel bir yöntem olarak değil; öğretmenlerin yazılı ödevleri birlikte geliştirdiği, öğrencilerin yazma süreçlerini izlediği, öğrenme stratejilerini ve değerlendirme ölçütlerini iyileştirdiği refleksif ve genel bir mekanizma olarak kullanılır. Dokuzuncu sınıfta akademik yazma becerisinin ilk aşamalarına özel önem verilir; bu dönemde öğrenciler analitik ve muhakeme gerektiren metin türleriyle ilgilenmeye başlarlar. Makale, bu çerçevede yer alan eğitim çözümlerini desteklemek ve yansıtıcı öğrenme döngülerinin okul ortamında yazılı öğretimin tutarlılığını nasıl artırabileceğini göstermek amacıyla son uluslararası araştırmalara dayanmaktadır. Çalışma, ampirik sonuçlar sunmak yerine, öğrenciler arasında akademik yazma kültürünü geliştirmek isteyen öğretmenler için teorik olarak sağlam, deneyime dayalı metodolojik öneriler sunmaktadır. Önerilen çerçeve, teori ile sınıf içi uygulamayı birleştirerek yazma eğitimi alanına katkıda bulunmakta ve ortaöğretimde akademik yazma öğretimini iyileştirmenin sürdürülebilir bir yolu olarak öğretmenliğin potansiyelini ortaya koymaktadır.
Referanslar
1. Bailey S. Academic writing: a handbook for international students. - 3rd ed. – London: Routledge, 2014. – 315 p.
2. Lea M., Street B. Student writing in higher education: An academic literacies approach // Studies in Higher Education. – 1998. – Vol. 23, №2. – P. 157–172.
3. Orazbaeva F. Akademialyq zhazylymnyn ozektі maselelerі [Actual problems of academic writing] // Pegagogics and Psychology. – 2022. – Vol. 50, №1. – B. 122-129. https://doi.org/10.51889/2022-1.20776861.12 [in Kazakh]
4. Оспанов Е.Т. Академиялық жазылым: жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы. – Алматы: ТОО «Лантар Трейд», 2019. – 127 б. / Ospanov E.T. Akademialyq zhazylym: zhogary oqu oryndarynyn studentterіne arnalgan oqu quraly [Academic subscription: a study guide for university students]. – Almaty: TOO «Lantar Treid», 2019. – 127 b [in Kazakh]
5. Kydyrbekova A.S., Rakhmetova R.S., Nuralinova G.M. Developing writing skills in Kazakh language teaching: insights from action research practices // Abai at. QazUPU habarshysy. Filologia gylymdary seriasy. – 2025. – №2 (92). – P. 104-115. https://doi.org/10.51889/2959-5657.2025.92.2.011
6. Odanova S.A., Tuleup M.M., Moldabayeva K.E. The Origin of Academic Writing Style in Kazakh Linguistics // Abylai han atyndagy QazHQzhaneATU Habarshysy. Filologia gylymdary seriasy. – 2024. – №3(74). https://doi.org/10.48371/PHILS.2024.3.74.011
7. Anh D.T. EFL student’s writing skills: Challenges and remedies // Journal of Research and Method in Education. – 2019. – Vol. 9, No. 6. – P. 74–84. https://doi.org/10.9790/7388-0906017484
8. Sahle S., Siawk Y.A., Gebremariam H.T. Effects of peerediting on L2 writing achievement among secondary school students in Ethiopia // Cogent Education. – 2023. – №10(1). https://doi.org/10.1080/2331186X.2023.2211467
9. Bui H.P., Nguyen L.T., Nguyen T.V. An investigation into EFL pre-service teachers’ academic writing strategies // Heliyon. – 2023. – Т. 9, №3. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e13743
10. Baimanova L., Gazdiyeva B., Althonayan A., Zhumagulova Y., Kalzhanova A. Research Skills and Academic Literacy in Multilingual Higher Education: The Case of Kazakhstan // Education Sciences. – 2025. – Vol. 16, №1. https://doi.org/10.3390/educsci16010021
11. Teng M.F., Yue M. Metacognitive writing strategies, critical thinking skills, and academic writing performance: A structural equation modeling approach // Metacognition and Learning. – 2023. – Т. 18, №1. – С. 237-260. https://doi.org/10.1007/s11409-022-09328-5
12. Nicol D. Developing students’ feedback literacy // Assessment & Evaluation in Higher Education. – 2021. – Vol. 46, №5. – P. 1–17.
13. Graham S., Perin D. Writing Next: Effective Strategies to Improve Writing of Adolescents. – Washington,
DC: Alliance for Excellent Education, 2020. – 95 p.
14. Díaz Larenas C., Ramos Leiva L., Ortiz Navarrete M. Rhetorical, metacognitive, and cognitive strategies in teacher candidates’ essay writing // PROFILE Issues in Teachers’ Professional Development. – 2017.
– Vol. 19, №2. – P. 4-5. https://doi.org/10.15446/profile.v19n2.60231
15. Teryushkova M.A. and others. Methods of teaching a foreign language based on conceptual metaphors: psychological and motivational aspect: master's thesis. – 2019.
16. Abdurahimova I.Z.K., Barotova M.O.K. Challenges in teaching writing and its solution in secondary school // Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS). – 2022. – Т. 2. – №. 11. – p. 127–132.
17. Dudley P. Lesson Study: Professional Learning for Our Time. – London: Routledge, 2015. – 192 p.
18. Swales J. Genre Analysis: English in Academic and Research Settings. – Cambridge: Cambridge University Press, 2020. – 260 p.
