Қазақ және қытай тілдері контексіндегі фонетикалық ерекшеліктерді, дыбыстық символизм мен иконизмді зерттеу
Кілт сөздер:
фонетикалық белгілер, дыбыстық белгілер, еліктеуіш сөздер, қазақ және қытай тілдері, семантикалық талдау.Аңдатпа
Бұл ғылыми мақалада қазақ және қытай тілдеріндегі фонетикалық ерекшеліктер, дыбыстық символизм мен иконизм жан-жақты қарастырылған. Зерттеуде заттардың табиғи дыбыстарына еліктейтін ономатопеялық сөздерге назар аударылады. Бұл сөздердің фонетикалық ерекшеліктерін зерттеу үшін авторлар салыстырмалы және сипаттамалық әдістерді қолданады. Олардың мақсаты – дыбыстық құрылымы мен мағыналық ассоциацияларындағы заңдылықтар мен ұқсастықтарды анықтау. Бұл мақалада дыбыстық символизм мен иконизмге әсер ететін мәдени және тілдік факторлар тіларалық салыстыру арқылы қарастырылады. Екі тілдегі ономатопеялық сөздердің мысалдары келтіріліп, олардың фонетикалық ерекшеліктері, сондай-ақ дыбыстық әсерлер мен жағдайларды түсінудегі дыбыстық символизм мен иконизмнің мағынасы талқыланады. Екі тілдегі ономатопеялық сөздер лингвистикалық экспрессияда маңызды рөл атқаратын және адамдарға дыбыстық әсерлер мен жағдайларды жақсы түсінуге көмектесетіні көрсетілген. Авторлар осы саладағы қосымша зерттеулер мен талдаулар тіл, дыбыс және мағына арасындағы өзара әрекеттесулерді, сондай-ақ лингвистикалық жүйелердің әлемді қалай қабылдайтынын және бейнелейтінін түсінуді жақсартуға мүмкіндік беретіндігін болжайды. Бұл зерттеу қазақ және қытай тілдеріндегі дыбыстар мен мағыналар арасындағы күрделі ассоциацияларды ашып көрсету арқылы осы салаға елеулі үлес қосады.
Әдебиеттер тізімі
1. Фонетика лингвистикалық пән ретінде [Электрондық ресурс]. URL: https://docviewer.yandex.kz/view/0/ (қаралған күні 19.09.2024)
2. Saji N., Akita K., Imai M., Kantartzis K., Kita S. Cross-linguistically shared and language-specific sound symbolism for motion: An exploratory data mining approach // Proceedings of the 35th Annual Conf. of the Cognitive Science Society. – 2013. – Vol.31. – P. 1253–1259.
3. Оборина М.В. Иконичность фонетического слоя текста: от драматизации к смыслу // Вестник Московского государственного лингвистического университета. – 2018. – №18(816). – С. 229-245.
4. Ермекова Ж.Т. Генетическая интерпретация казахского и русского языков // Вестник РУДН. Серия «Теория языка». Семиотика. Семантика. – 2014. – No 4. – С. 105-110.
5. Гузев В.Г., Бурыкин А.А. Общие особенности строения агглютинативных языков [Электронный ресурс]. URL: file:///C:/Users/User/Downloads/obschie-stroevye-osobennostiagglyutina-tivnyh-yazykov.pdf (дата обращения 25.09.2024)
6. Аликберова А.Р., Урывская Т.А. Современные тенденции в китайском языке: интеграция буквенных слов в языковую систему // Ученые записки Казанского университета. Серия гуманитарные науки. – 2016. – №6. – С. 1592-1600.
7. 董春晓. 汉字的呈现形式及其美学意义. 中国书画网 [Электрондық ресурс]. URL: http://www.chinashj.com/ysll_ysllsy/11123.html (қаралған күні 05.10.2024)
8. Алексахин А.Н. Принципы сравнения фонологического строя слов в русском и китайском языках [Электронный ресурс]. URL: file:///C:/Users/User/Downloads/printsipy-sravneniya-fonologicheskoy-struktury-slova-russkogo-i-kitayskogo-yazykov.pdf (дата обращения 07.10.2024)
9. Zhiping Zh. Chinese vocabulary and elements of culture reflected in the lexical meaning as a challenge in the teaching of Chinese as a foreign language // Lingua Posnaniensis. – 2020. – №62(1) – P. 89-106.
10. Шаронов И.А. Семантический анализ звукоподражательных слов [Электрондық ресурс]. URL: file:///C:/Users/User/Downloads/seman-ticheskiy-analiz-zvukopodrazhatelnyh-slov.pdf (дата обра-щения 17.10.2024)
REFERENCES
1. Fonetika lingvistikalyq pan retіnde [Phonetics as a linguistic subject]. [Electronic resource]. URL: https://docviewer.yandex.kz/view/0/ (date of access 19.09.2024) [in Kazakh]
2. Saji N., Akita K., Imai M., Kantartzis K., Kita S. Cross-linguistically shared and language-specific sound symbolism for motion: An exploratory data mining approach // Proceedings of the 35th Annual Conf. of the Cognitive Science Society. – 2013. – Vol.31. – P. 1253–1259.
3. Oborina M.V. Ikonichnost foneticheskogo sloia teksta: ot dramatizacii k smyslu [Iconicity of the phonetic layer of the text: from dramatization to meaning] // Vestnik Moskovskogo gosudarstvennogo lingvisticheskogo universiteta. – 2018. – №18(816). – S. 229-245. [in Russian]
4. Ermekova Zh.T. Geneticheskaia interpretacia kazahskogo i russkogo iazykov [Genetic interpretation of the Kazakh and Russian languages] // Vestnik RUDN. Seria «Teoria iazyka». Semiotika. Semantika. – 2014. – No 4. – S. 105-110. [in Russian]
5. Guzev V.G., Burykin A.A. Obshie osobennosti stroenia aggliutinativnyh iazykov [General structural features of agglutinative languages]. [Electronic resource]. URL: file:///C:/Users/User/Downloads/obschie-stroevye-osobennostiagglyutina-tivnyh-yazykov.pdf (date of access 25.09.2024) [in Russian]
6. Alikberova A.R., Uryvskaia T.A. Sovremennye tendencii v kitaiskom iazyke: integracia bukvennyh slov v iazykovuiu sistemu [Modern trends in the Chinese language: integration of letter words into the language system] // Uchenye zapiski Kazanskogo universiteta. Seria gumanitarnye nauki. – 2016. – №6. – S. 1592-1600. [in Russian]
7. Dong Chunxiao. Hanzi de chengxian xingshi ji qi meixue yiyi. Zhongguo shuhua wang [Dong Chunxiao. The presentation form of Chinese characters and their aesthetic significance. Chinese Painting and Calligraphy Network]. [Electronic resource]. URL: http://www.chinashj.com/ysll_ysllsy/11123.html (date of access 05.10.2024) [in Chinese]
8. Aleksahin A.N. Principy sravnenia fonologicheskogo stroia slov v russkom i kitaiskom iazykah [Electronic resource]. URL: file:///C:/Users/User/Downloads/printsipy-sravneniya-fonologicheskoy-struktury-slova-russkogo-i-kitayskogo-yazykov.pdf (date of access 07.10.2024) [in Russian]
9. Zhiping Zh. Chinese vocabulary and elements of culture reflected in the lexical meaning as a challenge in the teaching of Chinese as a foreign language // Lingua Posnaniensis. – 2020. – №62(1) – P. 89-106.
10. Sharonov I.A. Semanticheski analiz zvukopodrazhatelnyh slov [Electronic resource]. URL: file:///C:/Users/User/Downloads/seman-ticheskiy-analiz-zvukopodrazhatelnyh-slov.pdf (date of access 17.10.2024) [in Russian]
